Xây dựng Vườn quốc gia Xuân Thủy thành điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí trọng điểm của khu vực đồng bằng Bắc Bộ, phát triển bền vững gắn với thương hiệu Ramsar quốc tế; định hướng đưa nơi đây trở thành điểm đến hàng đầu của Việt Nam và khu vực châu Á – Thái Bình Dương về quan sát chim di cư, tạo nguồn thu ngoài ngân sách qua cho thuê môi trường rừng, hợp tác liên kết và tổ chức dịch vụ du lịch sinh thái...

UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành Quyết định số 590/QĐ-UBND phê duyệt Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại Vườn quốc gia Xuân Thủy giai đoạn 2026–2030. Đề án được triển khai trên diện tích 7.110 ha thuộc Vườn quốc gia.

Tổng mức đầu tư thực hiện Đề án là 464 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước đầu tư hạ tầng, quản lý và bảo tồn rừng; huy động nguồn lực xã hội hóa qua hợp tác, liên kết và cho thuê môi trường rừng phát triển dịch vụ du lịch sinh thái.

Vườn quốc gia Xuân Thủy là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á, khu dự trữ sinh quyển thế giới, Vườn di sản ASEAN, nơi hội tụ hệ sinh thái đất ngập nước đặc trưng vùng cửa sông ven biển và được coi là "ga chim quốc tế" lớn nhất khu vực phía Bắc.

PHÁT TRIỂN DU LỊCH GẮN VỚI BẢO TỒN KHU RAMSAR QUỐC TẾ

Vườn quốc gia Xuân Thủy tọa lạc tại phía Nam cửa Sông Hồng thuộc xã Giao Minh, tỉnh Ninh Bình, là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989. Nơi đây sở hữu khu hệ chim phong phú với nhiều loài quý hiếm bị đe dọa toàn cầu như Rẽ mỏ thìa, Cò thìa, Vịt đầu đen, Choắt lớn mỏ vàng, Mòng bể mỏ ngắn...

Thời gian qua, đơn vị quản lý vườn đã phối hợp với Viện Tài nguyên và Môi trường, Viện Điểu học Hoàng gia Nhật Bản nghiên cứu đặc điểm hình thái và đeo vòng cho các loài chim; phối hợp với Birdlife và Việt Nature theo dõi, kiểm đếm số lượng cá thể chim nguy cấp. Nhờ đó, Vườn duy trì được quần thể Cò thìa mặt đen – loài chim nguy cấp với số lượng 60–80 cá thể hàng năm cùng hàng chục ngàn cá thể chim di trú khác.

Bên cạnh đó, nguồn lợi thủy sản tại khu vực phong phú, gắn liền với đời sống cộng đồng địa phương. Nhiều loài có giá trị kinh tế cao như Móng tay, Cáy mật, Cua bùn, Cá Song, cá Hói được đơn vị phối hợp nghiên cứu và ương nuôi thành công, tạo sinh kế ổn định và góp phần quản lý, bảo vệ bền vững nguồn lợi thủy sản.

Với lợi thế đa dạng sinh thái trên, mục tiêu tổng thể của Đề án nhằm xây dựng Vườn quốc gia Xuân Thủy thành điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí trọng điểm của khu vực đồng bằng Bắc Bộ, phát triển bền vững gắn với thương hiệu Ramsar quốc tế.

Đặc biệt, Đề án định hướng đưa Xuân Thủy trở thành điểm đến hàng đầu của Việt Nam và khu vực châu Á – Thái Bình Dương về quan sát chim di cư, tạo nguồn thu ngoài ngân sách qua cho thuê môi trường rừng, hợp tác liên kết và tổ chức dịch vụ du lịch sinh thái.

Cùng với đó, các hoạt động du lịch được triển khai hài hòa giữa bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn, bãi bồi, đa dạng sinh học với trải nghiệm văn hóa, sinh kế cộng đồng ven biển.

Đề án đặt chỉ tiêu đến năm 2027, Vườn phấn đấu đón 28.000 lượt khách mỗi năm, thu hút ít nhất 2 nhà đầu tư và đối tác khai thác dịch vụ du lịch sinh thái. Hệ thống hạ tầng du lịch thiết yếu được hoàn thiện, kết nối các điểm tham quan thành tuyến du lịch nội vùng. Hoạt động du lịch tạo việc làm cho 50 lao động địa phương.

Đến năm 2030, lượng khách dự kiến đạt 80.000 lượt mỗi năm, thu hút 3 nhà đầu tư chiến lược, tạo việc làm cho 200 lao động địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội khu vực ven biển.

HÌNH THÀNH 3 ĐIỂM VÀ 4 TUYẾN DU LỊCH SINH THÁI ĐẶC TRƯNG

Đề án triển khai trên diện tích 7.110 ha thuộc Vườn quốc gia Xuân Thủy, hình thành 3 điểm du lịch sinh thái gồm Trung tâm dịch vụ hành chính quy mô 10 ha, Điểm trải nghiệm sinh thái Cồn Ngạn và Điểm trải nghiệm Vườn thực vật.

Đồng thời, có bốn tuyến du lịch sinh thái đặc trưng được xây dựng gồm: Tuyến du thuyền cửa sông, Tuyến quan sát chim di cư, Tuyến điền dã trải nghiệm sinh thái và Tuyến trekking, du khảo đồng quê gắn với trải nghiệm văn hóa địa phương.

Hiện nay, Vườn quốc gia Xuân Thủy đã xây dựng và phát triển các tuyến du thuyền cửa sông, tuyến xem chim, tuyến điền dã, tuyến du khảo đồng quê phục vụ du khách. Mỗi tuyến có thời gian, lộ trình cụ thể cho từng đối tượng khách.

Theo đó, với tuyến xem chim cho phép du khách chiêm ngưỡng các loài chim di trú, đặc biệt là chim nước nguy cấp, quý hiếm. Tuyến du khảo đồng quê khám phá công trình kiến trúc và sinh hoạt văn hóa độc đáo của cư dân ven biển đồng bằng châu thổ Sông Hồng.

Mới đây, đơn vị cũng đưa vào khai thác tuyến trải nghiệm hoạt động sinh kế người dân địa phương và tuyến tham quan, tìm hiểu cây rừng ngập mặn. Lượng du khách đến Vườn tương đối ổn định, mùa du lịch đạt 1.500–2.000 lượt/tháng, dịp lễ 30/4 và 1/5 đón khoảng 4.500 lượt, trung bình năm đạt 20.000–25.000 lượt khách.

Các hoạt động du lịch được tổ chức theo hình thức tự tổ chức, hợp tác liên kết hoặc cho thuê môi trường rừng, tuân thủ quy định về bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và bảo vệ môi trường.

Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển Vườn quốc gia Xuân Thủy đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật trong công tác quản lý, bảo tồn và phát triển tài nguyên thiên nhiên, môi trường.

Việc phê duyệt Đề án nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch sinh thái ven biển, bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc thù và giá trị đa dạng sinh học khu Ramsar Xuân Thủy, phát triển mô hình du lịch sinh thái chất lượng cao gắn kết bảo tồn thiên nhiên, phát triển kinh tế địa phương và nâng cao đời sống cộng đồng ven biển.