Hơn 40% người lao động lo mất việc bởi công nghệ tự động hóa

Báo cáo mới ra mắt về Mức độ hài lòng của người lao động 2026 của ManpowerGroup (công ty cung ứng giải pháp nhân sự) cho thấy tốc độ ứng dụng AI đang tăng nhanh nhưng năng lực đào tạo lại không theo kịp. Nghịch lý này khiến người lao động chật vật thích nghi với tốc độ thay đổi của công nghệ.

Kết quả phân tích được dựa trên dữ liệu khảo sát của ManpowerGroup từ hơn 13.900 người lao động tại 19 quốc gia gồm: Australia, Canada, Pháp, Đức, Ấn Độ, Israel, Ý, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Singapore, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Vương Quốc Anh và Hoa Kỳ.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc ngày càng phổ biến, nhưng sự tự tin của người lao động lại giảm. Báo cáo cho thấy 45% người lao động thường xuyên sử dụng AI (tăng 13% so với năm 2025), nhưng mức độ tự tin về công nghệ lại giảm 18%. Đây là lần đầu tiên sau 3 năm, tổng chỉ số tự tin nghề nghiệp của người lao động đi xuống, kéo mức độ hài lòng chung của lực lượng lao động toàn cầu xuống mức 67%.

Kết quả khảo sát cho thấy người lao động cảm thấy khá vững vàng trong công việc hiện tại, nhưng lại chưa yên tâm về tương lai. Có đến 89% người lao động tin rằng họ đủ kỹ năng để đảm nhiệm tốt vai trò hiện tại, nhưng 43% lo sợ công việc của họ có thể bị thay thế bởi tự động hóa trong hai năm tới, tăng 5% so với năm ngoái.

Tâm lý này khiến xu hướng muốn gắn bó với công việc hiện tại ngày càng phổ biến, với 64% dự định tiếp tục ở lại nơi làm việc hiện tại để tìm kiếm sự ổn định trong bối cảnh công nghệ thay đổi như vũ bão.

“Sự phát triển nhanh của AI đặt các nhà lãnh đạo trước nhiệm vụ kép. Đó là, vừa phải bảo đảm hiệu quả vận hành hiện tại, vừa chuẩn bị năng lực cho tương lai. Người lao động cần một cầu nối giữa những gì họ đang làm tốt hôm nay và những kỹ năng trong thế giới việc làm mới. Và chúng ta không thể kỳ vọng người lao động chuyển đổi nếu không quan tâm tới sức khỏe thể chất – tinh thần của họ ”, bà Becky Frankiewicz, Chủ tịch & Giám đốc Chiến lược ManpowerGroup chia sẻ.

Khảo sát chỉ ra rằng khoảng cách về sự tự tin khi sử dụng AI đang ngày càng lộ rõ. Dù AI được ứng dụng ngày càng rộng rãi, mức độ tự tin của người lao động về công nghệ lại giảm đáng kể, khi khảo sát đo lường thêm về năng lực sử dụng AI.

Sự sụt giảm này diễn ra mạnh nhất ở lao động lớn tuổi, cụ thể là giảm 35% ở thế hệ Baby Boomers (61-79 tuổi) và giảm 25% ở thế hệ X (45-60 tuổi). Đây cũng là nguyên nhân chính khiến mức độ hài lòng của người lao động nói chung giảm so với năm trước.

Một phát hiện nữa cũng được đề cập là khoảng trống trong đào tạo đang làm suy giảm niềm tin của người lao động. Hơn một nửa lực lượng lao động toàn cầu cho biết họ không được tham gia bất kỳ khóa đào tạo nào gần đây (56%), và cũng không có cơ hội được dẫn dắt bởi một người có kinh nghiệm (57%). Khi việc ứng dụng AI tăng nhanh, sự thiếu hụt này khiến việc trang bị kỹ năng kịp thời cho người lao động trở thành một thách thức cấp bách.

Đáng chú ý, hạnh phúc toàn diện của người lao động tồn tại nhiều lo ngại. Gần 2/3 (63%) người lao động cho biết họ thường xuyên bị kiệt sức, chủ yếu do căng thẳng (28%) và khối lượng công việc quá lớn (24%). Dù chỉ số hạnh phúc toàn diện giữ ổn định ở mức 67% trong năm 2026, những con số này hé lộ áp lực mà người lao động đang gặp phải trong bối cảnh nhiều thay đổi hiện nay.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng cho thấy áp lực tài chính đang gia tăng, đặc biệt với thế hệ Z. Xu hướng gắn bó với công việc hiện tại không đơn thuần xuất phát từ sự trung thành mà còn vì nhu cầu tài chính. Một nửa lực lượng lao động (50%) cho biết họ đang làm nhiều cách để gia tăng thu nhập. Tỷ lệ này đặc biệt cao ở lao động thế hệ Z (68%).

Theo báo cáo, cảm nhận của người lao động cũng phân hóa mạnh giữa các quốc gia. Ấn Độ dẫn đầu toàn cầu về mức độ hài lòng của người lao động (77%) và mức độ sử dụng AI trong công việc (77%), trong khi Nhật Bản ghi nhận chỉ số thấp nhất, chỉ 48%.

Số liệu năm 2026 cho thấy AI giờ đây đã trở thành một phần tất yếu trong công việc hàng ngày. Do vậy, ManpowerGroup nhận định những doanh nghiệp đầu tư bài bản vào người lao động, từ truyền thông rõ ràng, đào tạo đúng trọng tâm, hướng dẫn sát sao cho đến chăm lo toàn diện các phúc lợi, sẽ là những tổ chức có lợi thế lớn nhất trong việc nâng cao năng suất và giữ chân nhân tài.