Nhiều khoản thu khác của người lao động sẽ được tăng cùng lương cơ sở

Tại hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại tỉnh Lào Cai hôm 9/3, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho biết thời gian tới, các cơ quan chức năng đang tiến hành tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 27/NQ-TW để báo cáo cấp có thẩm quyền về lộ trình cải cách tiền lương giai đoạn tiếp theo.

Trước mắt, dự kiến từ ngày 1/7/2026, tạm thời điều chỉnh mức lương cơ sở tăng khoảng 8%, đồng thời gắn với việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp người có công, hỗ trợ, trợ cấp đối với các đối tượng bảo trợ xã hội và hỗ trợ, trợ cấp hưu trí xã hội.

Lần gần nhất, Chính phủ ban hành Nghị định số 73/2024/NĐ-CP, điều chỉnh lương cơ sở lên 2,34 triệu đồng/tháng, thực hiện từ ngày 1/7/2024 cho đến nay.

Lương cơ sở là căn cứ quan trọng để tính toán nhiều chế độ tiền lương, phụ cấp và các chính sách an sinh xã hội. Mức lương cơ sở dùng làm căn cứ tính mức lương trong các bảng lương, mức phụ cấp và thực hiện các chế độ khác theo quy định của pháp luật; tính mức hoạt động phí, sinh hoạt phí theo quy định của pháp luật; tính các khoản trích và các chế độ được hưởng theo mức lương cơ sở.

Như vậy, nếu mức lương cơ sở tăng từ ngày 1/7/2026, nhiều khoản tiền và quyền lợi liên quan cũng được điều chỉnh theo.

Trước hết, tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sẽ tăng tương ứng, do tiền lương được tính theo hệ số nhân với lương cơ sở. Cùng với đó, các khoản phụ cấp như phụ cấp chức vụ, phụ cấp trách nhiệm, phụ cấp thâm niên hoặc phụ cấp khu vực… cũng có thể tăng theo do nhiều khoản phụ cấp được tính theo tỷ lệ phần trăm của lương cơ sở.

Tiếp theo, việc điều chỉnh lương cơ sở cũng ảnh hưởng đến mức đóng các loại bảo hiểm. 

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Luật Việc làm năm 2025 quy định tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế của người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, thì tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm là tiền lương tháng theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm và các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề, hệ số chênh lệch bảo lưu lương.

Nhóm người hưởng lương theo chế độ do nhà nước quy định có tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội gắn trực tiếp với lương cơ sở, nên việc tăng lương cơ sở sẽ làm tăng tiền lương tính đóng các khoản bảo hiểm nêu trên.

Bên cạnh đó, Nghị định số 188/2025/NĐ-CP quy định mức đóng bảo hiểm y tế hằng tháng của học sinh, sinh viên được tính bằng 4,5% mức tham chiếu (hiện mức tham chiếu bằng lương cơ sở), và mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế của ngân sách nhà nước đối với học sinh, sinh viên là tối thiểu 50%.

Tuy nhiên, tùy điều kiện kinh tế - xã hội của từng tỉnh, thành phố, các địa phương có thể sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ thêm mức đóng bảo hiểm y tế cho học sinh, sinh viên trên địa bàn.

Mức đóng của người tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình được quy định như sau: Người thứ nhất đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba, thứ tư đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40% mức đóng của người thứ nhất. Như vậy, khi tăng lương cơ sở thì cũng sẽ tăng các khoản đóng bảo hiểm y tế này.

Ngoài ra, nhiều chính sách trợ cấp và an sinh xã hội cũng được xác định dựa trên lương cơ sở. Các chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng, trợ cấp xã hội hoặc các khoản hỗ trợ từ ngân sách nhà nước theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng sẽ được điều chỉnh khi lương cơ sở thay đổi.

Không chỉ vậy, còn có nhiều khoản tiền (mức đóng, mức hưởng) khác cũng sẽ điều chỉnh tăng theo mức lương cơ sở dự kiến mới.