Vì sao các tài sản an toàn truyền thống “đuối sức” giữa khủng hoảng ở Trung Đông?

Điều này cho thấy không có một tài sản nào có thể được xem là an toàn cho tất cả mọi tình huống.

Trên thực tế, việc khó có một “hầm trú ẩn” nào phù hợp với tất cả các cuộc khủng hoảng đã được minh chứng qua việc trái phiếu kho bạc Mỹ đã mất giá như thế nào sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra cách đây 4 năm. Việc giá vàng giảm mạnh gần đây đã một lần nữa chứng minh rằng nhà đầu tư có thể phạm sai lầm nếu kỳ vọng rằng môi trường khủng hoảng là cơ hội tăng giá cho tất cả các tài sản được coi là an toàn.

Đồng USD, trái phiếu kho bạc Mỹ, đồng franc Thụy Sỹ và vàng là những tài sản mà nhà đầu tư thường đổ xô mua vào trong những giai đoạn có mức độ bất định lớn về kinh tế, địa chính trị hay tài chính. Họ coi đây là những tài sản có khả năng lưu trữ giá trị trong một cuộc khủng hoảng.

Trong số đó, vàng đã được xem là “hầm trú ẩn” an toàn nhất trong suốt nhiều thế kỷ qua, nhất là trong những thời kỳ lạm phát tăng cao. Nhưng trong cuộc khủng hoảng hiện nay, vàng không chỉ là tài sản an toàn có hiệu suất kém nhất, mà thậm chí đang là một trong những tài sản giảm giá mạnh nhất.

Theo nhà bình luận Jamie McGreever của hãng tin Reuters, vàng đang kém hơn so với các kênh đầu tư như tín dụng lợi suất cao, cổ phiếu các thị trường mới nổi, và thậm chí cổ phiếu các thị trường cận biên. Duy nhất có một tài sản mà vàng đang có hiệu suất tốt hơn tại thời điểm này là bạc - kim loại quý đã tăng giá 150% trong năm 2025 và hiện đã mất giá gần một nửa so với đỉnh.

Trong tháng 3 này, giá vàng đã giảm 16%, tiến tới hoàn tất tháng giảm mạnh nhất kể từ tháng 2/1983. Điều đáng nói là sự sụt giảm này diễn ra trong lúc xung đột quân sự nổ ra và kéo dài ở Trung Đông, dẫn tới cú sốc giá năng lượng toàn cầu lớn nhất trong nhiều thập kỷ, đẩy cao áp lực lạm phát và cuốn phăng khoảng 6 nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa khỏi thị trường chứng khoán toàn cầu - ông McGreever nhấn mạnh.

Nhà bình luận này chỉ ra rằng từ khoảng giữa năm 2025, giá vàng đã mất đi sự kết nối với các yếu tố kinh tế nền tảng có vai trò hậu thuẫn giá vàng. Trong lúc nhu cầu mua ròng vàng của các ngân hàng trung ương chậm lại, các nhà đầu tư cá nhân và các nhà đầu cơ theo đà đã trở thành một lực lượng hùng hậu đẩy giá vàng lên cao, đỉnh điểm là mức gần 6.000 USD/oz hồi tháng 1. Tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) sau đó nhanh chóng đảo chiều thành một cuộc bán tháo trên diện rộng, khiến giá vàng lao dốc không phanh dù vẫn còn đó nhu cầu nắm giữ vàng như một tài sản an toàn trong khủng hoảng.

Nhưng vị thế suy yếu của vàng thậm chí cũng không đồng nghĩa rằng các tài sản an toàn khác phát huy tốt vai trò. Ngay cả đồng USD và trái phiếu kho bạc Mỹ cũng đang chật vật.

Đồng USD đã tăng giá mạnh vào đầu tháng này, nhưng gần đây chuyển sang trạng thái giằng co, với mức tăng từ đầu tháng của chỉ số Dollar Index đạt chưa đầy 2%. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được dự báo có thể sẽ không giảm lãi suất trong năm nay, nhưng các ngân hàng trung ương lớn khác cũng được dự báo sẽ dừng nới lỏng, hoặc thậm chí có thể tăng lãi suất. Sự dịch chuyển kỳ vọng lãi suất đồng thời theo hướng thắt chặt này đồng nghĩa tỷ giá USD không còn được hưởng lợi từ chênh lệch lãi suất dự kiến nữa.

Ngoài ra, một báo cáo của ngân hàng Deutsche Bank dự báo nhiều ngân hàng trung ương ở châu Á và Trung Đông có thể rút USD và trái phiếu kho bạc Mỹ từ dự trữ ngoại hối để trang trải chi phí nhập khẩu tăng cao, bảo vệ tỷ giá đồng nội tệ, và tạo ra một vùng đệm cho cú sốc lạm phát có thể sắp tới. Những động thái như vậy sẽ hạn chế dư địa tăng của đồng USD, và thậm chí có thể gây thêm áp lực bán trái phiếu kho bạc Mỹ.

Dấu hiệu của áp lực này có thể đã xuất hiện: lượng trái phiếu mà chi nhánh New York của Fed giữ hộ các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã giảm khoảng 75 tỷ USD trong 4 tuần qua. Deutsche Bank ước tính mức giảm này tương đương một lượng bán ròng khoảng 60 tỷ USD trái phiếu kho bạc Mỹ của các nhà đầu tư nước ngoài thuộc khu vực công - mức bán ròng lớn nhất của khối này kể từ đại dịch Covid-19 và lớn thứ hai từ trước tới nay.

Thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ có thể là thị trường có độ thanh khoản cao nhất thế giới, nhưng hiện cũng không phải là nơi an toàn nhất cho nhà đầu tư.

Trong khi đó, franc Thụy Sỹ và yên Nhật - hai đồng tiền được coi “hầm trú ẩn” truyền thống nhờ hai nền kinh tế có thặng dư tài khoản vãng lai và lạm phát thấp - cũng đang gặp trở ngại vì những vấn đề trong nước.

Ngân hàng Trung ương Thụy Sỹ (SNB) cảnh báo rằng do xu hướng tăng giá của đồng franc, mức độ sẵn sàng can thiệp vào thị trường ngoại hối của cơ quan này đã tăng lên. Cảnh báo đó đã hạn chế đà tăng của đồng franc.

Về phần mình, đồng yên đang ở gần mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, một phần do áp lực đến từ sự phụ thuộc lớn của Nhật Bản vào năng lượng nhập khẩu trong bối cảnh giá dầu thô và khí đốt tăng cao.

Nhà bình luận McGreever nhận định rằng những biến động hiện tại nói lên một điều rằng nhà đầu tư cần linh hoạt và sáng tạo. Chiến lược giao dịch cần phù hợp với bản chất của mỗi cuộc khủng hoảng, chẳng hạn mua cổ phiếu năng lượng trong một cuộc khủng hoảng năng lượng hay mua cổ phiếu quốc phòng khi xảy ra xung đột.

Tuy nhiên, luôn có một tài sản vượt trội trong các cuộc khủng hoảng, ngay cả khi xảy ra một cú sốc lạm phát, và đó là tiền mặt - theo ông McGreever. Từ hôm 28/2 - thời điểm Mỹ và Israel tấn công Iran - tới nay, các quỹ thị trường tiền tệ ở Mỹ đã tăng thêm khoảng 60 tỷ USD, đạt mức kỷ lục 7,86 nghìn tỷ USD.