Theo kết quả khảo sát mới nhất của Đại học Michigan, chỉ số tâm lý người tiêu dùng đã giảm xuống mức 48,2 điểm, mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu ghi nhận vào năm 1952.
Trước đó, chỉ số này đã giảm xuống mức thấp kỷ lục vào tháng 4, thấp hơn cả những giai đoạn khó khăn như suy thoái và khủng hoảng tài chính 2008-2009, đại dịch COVID-19, và đợt lạm phát sau đó.
Bà Joanne Hsu, Giám đốc phụ trách khảo sát tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan, cho biết khoảng 1/3 người tiêu dùng đã đề cập đến giá xăng dầu và khoảng 30% nhắc đến thuế quan như lý do chính khiến họ trở nên bi quan hơn.
“Các diễn biến tại Trung Đông khó có thể cải thiện tâm lý người tiêu dùng một cách đáng kể cho đến khi các gián đoạn nguồn cung được giải quyết hoàn toàn và giá năng lượng giảm xuống”, bà Hsu nói.
Giá xăng dầu có ảnh hưởng lớn đến nhận thức của người tiêu dùng Mỹ về nền kinh tế, và giá bán lẻ xăng trung bình trên toàn quốc ở nước này đã duy trì trên mức 4 USD/gallon trong nhiều tuần. Nguyên nhân là do giá năng lượng toàn cầu neo ở mức cao do eo biển Hormuz vẫn trong tình trạng đóng cửa.
Nhà kinh tế Oren Klachkin của công ty Nationwide nhận định rằng, trái ngược với các nhà đầu tư đang lạc quan nhờ xu hướng tăng điểm mạnh mẽ của thị trường chứng khoán Mỹ nhờ cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI), người tiêu dùng Mỹ nói chung đang cảm thấy bất an. “Khó có thể thấy một con đường để tâm lý người tiêu dùng phục hồi, ít nhất cho đến khi giá xăng dầu bắt đầu giảm một cách bền vững”, ông Oren Klachkin nói.
Nhưng dù tâm lý người tiêu dùng ở mức thấp kỷ lục, điều này có thể không dẫn đến sự giảm sút trong hoạt động tiêu dùng - lĩnh vực chiếm khoảng 2/3 nền kinh tế Mỹ. Thực tế cho thấy những đợt suy giảm tâm lý người tiêu dùng Mỹ trong những năm gần đây không gây ra sự suy yếu trong chi tiêu, chẳng hạn như vào năm 2022 khi lạm phát ở nước này cao nhất trong 40 năm, và trong năm ngoái khi Tổng thống Donald Trump áp thuế quan trên diện rộng.
Một lý do quan trọng khiến người Mỹ không cắt giảm chi tiêu dù cảm thấy không hài lòng về nền kinh tế là thị trường lao động Mỹ vẫn duy trì được sự ổn định. Tốc độ tuyển dụng đã giảm so với những năm sau đại dịch, nhưng số lượng sa thải không tăng nhiều hơn bình thường, giữ cho tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp. Dữ liệu việc làm mới nhất cho thấy tỷ lệ thất nghiệp giữ ổn định ở mức 4,3% trong tháng 4 vừa qua, khi các nhà tuyển dụng đã thêm 115.000 việc làm phi nông nghiệp, một mức tăng lớn hơn so với dự báo.
Nhưng dù người Mỹ vẫn giữ được công việc cho phép họ chi tiêu, họ có thể đang điều chỉnh hành vi mua sắm của mình, đặc biệt khi giá xăng cao hơn khiến việc đổ xăng chiếm một phần lớn hơn trong thu nhập và thuế quan tăng khiến cho một số hàng hóa trở nên đắt đỏ hơn.
Chỉ số Điều kiện kinh tế hiện tại trong cuộc khảo sát của Đại học Michigan đã giảm 9% vào đầu tháng 5 này xuống mức 47,8 điểm, do lo ngại về ảnh hưởng của giá cả tăng cao đối với cả tài chính cá nhân và điều kiện cho các khoản mua sắm lớn.
Thực tế này đã ảnh hưởng đến một số công ty sản xuất hàng tiêu dùng của Mỹ. Whirlpool, một nhà sản xuất thiết bị gia dụng lớn, đã không đạt được kỳ vọng của các nhà phân tích trong báo cáo tài chính quý 1 được công bố vào tuần vừa rồi. Cổ phiếu của công ty đã giảm tới 20% sau khi báo cáo được công bố.
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn, Giám đốc tài chính (CFO) của Whirlpool, bà Roxanne Warner cho biết nhu cầu về thiết bị gia dụng đã giảm xuống mức thấp giống như trong một cuộc suy thoái, và nguyên nhân chính là sự suy giảm tâm lý người tiêu dùng.
“Ngành sản xuất thiết bị gia dụng đã chứng kiến doanh số giảm khoảng 7,4%. Đây là mức giảm xuất hiện lần gần đây nhất trong khủng hoảng tài chính”, bà Roxanne Warner nói.
