Chuyển đổi số trong khu công nghiệp: Từ chủ trương đến bài toán chi phí của doanh nghiệp

Chia sẻ tại Tuần lễ Chuyển đổi số tại Khu công nghiệp Vĩnh Lộc, ông Lê Văn Thinh Lê Văn Thinh  - Phó trưởng ban, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh đã đặt ra bốn nhóm mục tiêu cụ thể cho chuyển đổi số tại các Khu Chế xuất, Khu công nghiệp trong năm 2026.

Đó là phủ sóng 5G 100% tại các khu công nghiệp; đảm bảo hơn 60% doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số; trang bị nền tảng số cơ bản cho 80–90% công nhân; và xây dựng mô hình KCN sinh thái, KCN thông minh. Những chỉ tiêu nàyđược cho là khátham vọng trong bối cảnh hiện nay.

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ SỐ XÂY DỰNG MÔ HÌNH KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI, THÔNG MINH

Mặc dù, theo đánh giá của HEPZA, phần lớn doanh nghiệp trong các Khu công nghiệp Thành phố đã có nhận thức về chuyển đổi số và chủ động ứng dụng một số công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Nhưng bên cạnh đó vẫn còn một nhóm đáng kể chưa thực hiện — không phải vì thiếu ý chí, mà vì ba rào cản cụ thể: khó khăn tài chính, quy mô doanh nghiệp nhỏ và thiếu nguồn nhân lực kỹ thuật. Khoảng cách đó đặt ra câu hỏi về cơ chế: ai sẽ hỗ trợ nhóm doanh nghiệp chưa thực hiện chuyển đổi số, bằng cách nào và với lộ trình cụ thể ra sao?

Để việc chuyển đổi số khả thi và hiệu quả, Tuần lễ Chuyển đổi số tại KCN Vĩnh Lộc được thiết kế xoay quanh ba trục nội dung có liên kết với nhau. Trục thứ nhất là hành lang pháp lý mới. Nghị định 23/2025/NĐ-CP về chữ ký điện tử và Nghị định 337/2025/NĐ-CP về hợp đồng lao động điện tử — có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và được vận hành chính thức trên nền tảng hợp đồng lao động điện tử từ 1/7/2026 — tạo ra cơ sở pháp lý để doanh nghiệp hiện đại hóa quản trị nhân sự. Đây là một thay đổi có tính nền tảng: không còn là khuyến khích, mà là khung pháp lý bắt buộc doanh nghiệp phải thích nghi.

Trục thứ hai là giải pháp quản trị số. Viettel TP. Hồ Chí Minh — một trong những đơn vị được thành phố giới thiệu đồng hành chuyển đổi số với doanh nghiệp — giới thiệu các giải pháp được tùy chỉnh theo đặc thù từng loại hình doanh nghiệp tại khu công nghiệp. Điểm nhấn là ưu tiên sử dụng giải pháp công nghệ do doanh nghiệp Việt Nam phát triển — một định hướng chính sách nhất quán của thành phố, vừa thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ nội địa, vừa đảm bảo phù hợp với năng lực tài chính và vận hành của doanh nghiệp trong nước.

Trục thứ ba là người lao động — đối tượng thường bị bỏ qua trong các chương trình chuyển đổi số tập trung vào máy móc và quy trình. Các gói ưu đãi và chương trình trải nghiệm công nghệ dành cho công nhân tại Khu lưu trú công nhân KCN Vĩnh Lộc nhằm hướng đến mục tiêu hình thành "công nhân số" — lực lượng có năng lực vận hành trong môi trường sản xuất thông minh. Đây là điều kiện cần để mục tiêu 80–90% công nhân được trang bị nền tảng số cơ bản trở thành hiện thực, không chỉ trên giấy.

BÀI TOÁN 1.200 GIỜ MỖI NGÀY TỪ CÂU CHUYỆN THỰC TIỄN

Chia sẻ về trải nghiệm chuyển đổi số của doanh nghiệp mình, ông Diệp Nam Hải, Tổng giám đốc Cholimex, đã chia sẻ câu chuyện triển khai hệ thống DMS (Distribution Management System) để quản lý đội ngũ hơn 500 nhân viên bán hàng trên toàn quốc.

Theo ông Hải, trước khi có DMS, quy trình vận hành của đội ngũ này mang đặc thù của phân phối hàng tiêu dùng trên địa bàn rộng. Tại các tỉnh miền Trung hay Tây Nguyên như Gia Lai, địa bàn một nhân viên có thể kéo dài hơn 200 km, di chuyển cả ngày 500 km là chuyện bình thường. Nhưng đến khoảng 3 giờ chiều, nhân viên phải dừng lại để về kho làm việc hành chính: tổng hợp đơn hàng bằng tay, báo cáo lên chuỗi bốn cấp quản lý từ giám sát địa bàn đến quản lý vùng. Kết quả là đến sáng hôm sau mới có báo cáo đầy đủ để ra quyết định.

Sau khi triển khai DMS, quy trình thay đổi căn bản. Nhân viên nhập dữ liệu tại điểm bán ngay khi giao dịch, thông tin được đồng bộ tức thời về toàn bộ hệ thống. Người quản lý ở bất kỳ cấp nào đều có thể kiểm tra theo thời gian thực: nhân viên A đã bán được bao nhiêu, sản phẩm gì, tiến độ chương trình khuyến mãi đến đâu, tất cả đều hiện lên ngay — không cần chờ đến cuối ngày.

Ông Hải tính toán cụ thể: với 600 nhân viên, mỗi người tiết kiệm 2 giờ mỗi ngày, toàn hệ thống tiết kiệm 1.200 giờ lao động mỗi ngày. Quy ra chi phí tiền lương, mỗi tháng Cholimex tiết kiệm khoảng 18–20 triệu đồng chỉ riêng phần báo cáo thủ công. Con số đó không lớn so với quy mô doanh nghiệp, nhưng đó chưa phải là giá trị chính. "Trước đây, thời gian của cán bộ quản lý bị tiêu tốn vào việc tập hợp và làm báo cáo số liệu. Bây giờ, họ chỉ cần đọc báo cáo và dành toàn bộ thời gian để phân tích: doanh số đang ở đâu, chương trình nào đang hiệu quả, chương trình nào cần điều chỉnh. Đó là sự dịch chuyển từ làm báo cáo sang phân tích để ra quyết định — và đây mới là giá trị thực sự của chuyển đổi số", ông Hải nhận định.

Cùng với DMS, Cholimex đang trong quá trình chuyển sang hợp đồng lao động điện tử sau khi nhận ra chi phí ẩn của quy trình giấy tờ truyền thống: chỉ riêng việc ký kết hợp đồng lao động với biến động nhân sự hàng nghìn hợp đồng mỗi năm đã tiêu tốn gần 3 ngày làm việc mỗi đợt, chưa kể chi phí đi lại, chờ đợi và lưu trữ hồ sơ vật lý. Câu chuyện của Cholimex có giá trị như một minh chứng thực tiễn, nhưng cũng đặt ra một giới hạn cần nhận thức rõ:

DMS và hợp đồng điện tử là những bước tự động hóa quy trình — không phải chuyển đổi số toàn diện theo nghĩa đầy đủ. Đây là điểm khởi đầu có thể tiếp cận được, không phải đích đến cuối cùng. Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khu công nghiệp - nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhưng có nguồn lực hạn chế nhất - logic "bắt đầu từ quy trình tốn thời gian nhất" mà ông Hải đề xuất có tính thực tế cao hơn nhiều so với các lộ trình chuyển đổi số tổng thể đòi hỏi đầu tư lớn ngay từ đầu. Xác định đúng điểm đau – paintpoint - trong vận hành, ước lượng chi phí thủ công đang gánh chịu và tìm giải pháp số hóa phù hợp quy mô — đó là cách tiếp cận doanh nghiệp nhỏ có thể tự thực hiện mà không cần chờ điều kiện lý tưởng.

Thông điệp từ phía HEPZA và HBA cũng nhất quán theo hướng này: không thúc ép doanh nghiệp đi theo một lộ trình chuẩn duy nhất, mà tạo điều kiện để từng doanh nghiệp tìm ra điểm vào phù hợp với nguồn lực thực tế của mình. Sự hiện diện của cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp và đối tác công nghệ trong cùng một sự kiện phản ánh một nhận thức: chuyển đổi số trong khu công nghiệp không thể diễn ra nếu chỉ có chính sách từ trên xuống, cũng không thể diễn ra nếu chỉ có nhu cầu từ dưới lên — nó cần cả hai, cùng một môi trường kết nối để nhu cầu và giải pháp tìm được nhau.

Từ phía nhà cung cấp nền tảng số, với năng lực hạ tầng số và hệ sinh thái công nghệ do chính người Việt Nam nghiên cứu và phát triển, Viettel hiện đang triển khai đồng bộ nhiều nền tảng phục vụ doanh nghiệp như: Chữ ký số từ xa; Hợp đồng điện tử; Văn phòng số; Trung tâm điều hành thông minh IOC; Và các nền tảng quản trị phục vụ doanh nghiệp sản xuất….

Giám đốc Chi nhánh Vietel Thành phố HCM, ông Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “Trong thời gian tới, Viettel cam kết sẽ tiếp tục: đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng số, mở rộng phủ sóng 5G, nâng cao chất lượng các nền tảng số, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp để doanh nghiệp tại các KCX - KCN có thể tiếp cận chuyển đổi số một cách dễ dàng, hiệu quả và tiết kiệm hơn”. BOX: Tuần lễ Chuyển đổi số tại Khu công nghiệp Vĩnh Lộc, khai mạc ngày 15/5, là sự kiện đầu tiên trong chuỗi triển khai tại 5 khu công nghiệp trọng điểm của TP. Hồ Chí Minh trong năm 2026.