Mức thù lao 300 triệu đồng cho Tổng công trình sư được tham chiếu với mức chi trả của A*STAR Singapore (Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu thuộc Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore), sau đó nhân với hệ số sức mua tương đương giữa hai quốc gia và có điều chỉnh liên quan đến sự khan hiếm nguồn lực...

Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), Bộ Khoa học và Công nghệ, thông tin về Cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược tại Thông tư số 49/2026/TT-BKHCN. 

Theo quy định, đối với các nhiệm vụ do Nhà nước đặt hàng nhằm phát triển công nghệ lõi, công nghệ nền tảng, công nghệ có ý nghĩa đặc biệt đối với tự chủ công nghệ quốc gia, an ninh, quốc phòng hoặc các nhiệm vụ có độ rủi ro cao, ngân sách nhà nước có thể hỗ trợ tối đa 100%.

Đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đã có khả năng ứng dụng, chuyển giao hoặc thương mại hóa, ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ tối đa 70%; phần còn lại được huy động từ doanh nghiệp và các nguồn kinh phí hợp pháp khác.

“Nhà nước sẽ chia sẻ rủi ro trong những giai đoạn khó khăn nhất, đồng thời tạo động lực để khu vực ngoài nhà nước cùng đầu tư”, ông Chiến nhấn mạnh, đồng thời cho biết trên tinh thần đó, Thông tư 49 được xây dựng dựa trên ba dịch chuyển cốt lõi. 

Dịch chuyển thứ nhất là chuyển từ quản lý đầu vào sang quản lý theo kết quả. Nhiệm vụ được chia thành các gói công việc, gắn với sản phẩm và các mốc đánh giá cụ thể. Kinh phí đi cùng với kết quả.

Thứ hai là chuyển từ kiểm soát thủ tục sang quản trị theo mốc đánh giá. Mỗi mốc đánh giá là một điểm kiểm soát. Nếu kết quả đạt yêu cầu thì tiếp tục cấp kinh phí và triển khai. Nếu không đạt yêu cầu thì sẽ điều chỉnh hoặc dừng thực hiện.

Thứ ba là chuyển từ tiền kiểm sang tự chủ gắn với hậu kiểm. Tổ chức chủ trì và nhóm nghiên cứu được giao quyền chủ động hơn, nhưng đồng thời phải nâng cao trách nhiệm tài chính và quản trị rủi ro.

Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia khẳng định thông điệp muốn làm chủ công nghệ chiến lược thì trước hết phải đầu tư tương xứng cho con người.

Theo đó, mức thù lao cho các chuyên gia được xác định theo vị trí, trách nhiệm, sản phẩm đầu ra và thời gian tham gia thực hiện, đánh giá.

Mức trần cao nhất dành cho Tổng công trình sư, là 300 triệu đồng/tháng; chủ nhiệm nhiệm vụ là 150 triệu đồng/tháng; các thành viên khác được áp dụng mức tương ứng với vai trò đảm nhiệm.

Mức chi cụ thể phải căn cứ vào tính chất công việc, năng lực của từng cá nhân, thời gian tham gia và yêu cầu đối với sản phẩm.

Ông cũng giải thích mức thù lao 300 triệu đồng mỗi tháng của Tổng công trình sư được tham chiếu với mức chi trả của A*STAR Singapore, sau đó nhân với hệ số sức mua tương đương giữa hai quốc gia và có điều chỉnh dựa trên sự khan hiếm nguồn lực, nguồn nhân lực.

“Có thể nói mức chi cho nhân lực để phát triển công nghệ chiến lược của Việt Nam là mức cạnh tranh toàn cầu”, ông Chiến nhấn mạnh. 

Bên cạnh đội ngũ thực hiện thường xuyên, nhiệm vụ có thể thuê chuyên gia trong nước và quốc tế theo cơ chế thỏa thuận. Trong trường hợp thông thường, mức thuê tối đa có thể bằng mức thù lao của nhiệm vụ. Tuy nhiên, với trường hợp đặc biệt, mức thuê có thể cao hơn và cần sự quyết định cụ thể của cơ quan có thẩm quyền.

Hoạt động nghiên cứu và phát triển luôn có độ bất định. Thời gian thực hiện càng dài thì độ rủi ro càng cao. Vì vậy, Thông tư cũng thiết kế một số điều khoản để linh hoạt trong những trường hợp cần thiết.

Thứ nhất, một bài toán công nghệ có thể được triển khai theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập. Sau mỗi mốc đánh giá, phương án tốt sẽ được tiếp tục, còn phương án không tốt thì cần được điều chỉnh hoặc dừng lại.

Thứ hai, nhiệm vụ được bố trí kinh phí dự phòng bằng 10% tổng kinh phí từ ngân sách nhà nước. Khoản dự phòng 10% này là cần thiết trong thực tiễn, bởi khi lập dự toán vào đầu kỳ, một dự án có thể kéo dài trong nhiều năm. Những dự án lớn có thể kéo dài 2-3 năm, trong khi giá cả và các yếu tố khác có thể thay đổi.

Khoản 10% dự phòng được đảm bảo để ứng phó với những thay đổi không lường trước trong quá trình xây dựng và thực hiện dự toán.

Thứ ba, tổ chức chủ trì có thể ứng trước nguồn kinh phí hợp pháp để triển khai ngay các nội dung cấp bách trong thời gian chờ ngân sách nhà nước cấp. Đây là một chính sách giúp tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Thông tư cũng chấp nhận rủi ro khách quan vốn có của hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Kể cả trong trường hợp một phương án nghiên cứu không đạt kết quả dự kiến sau khi đã triển khai đúng quy trình, đúng thủ tục, nhưng được thực hiện một cách minh bạch, trung thực, có đầy đủ bằng chứng thì việc chấp nhận rủi ro được áp dụng.

Tuy vậy, tự chủ không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Việc chấp nhận rủi ro khoa học hoàn toàn khác với việc chấp nhận sai phạm trong quản lý và sử dụng nguồn lực.

Việc thực hiện nhiệm vụ được theo dõi trên nền tảng số quốc gia hàng tháng. Các đơn vị chủ trì có trách nhiệm cung cấp tình hình thực hiện, kết quả thực hiện và cập nhật lên nền tảng số. Qua đó, các cơ quan quản lý có điều kiện theo dõi một cách gián tiếp và nắm bắt tính khả thi của quá trình triển khai.

“Nói cách khác, chúng ta chấp nhận rủi ro để tạo không gian cho đổi mới, nhưng phải quản trị rủi ro để bảo vệ nguồn lực công”, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia nhấn mạnh và cam kết luôn có đủ kinh phí để triển khai các sản phẩm công nghệ chiến lược.