Dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đề xuất cơ chế thu nhập lên tới 300 triệu đồng/tháng đối với Tổng công trình sư, cùng hàng loạt đổi mới về quản lý tài chính, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và chuyển sang quản lý theo kết quả đầu ra...

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo "Góp ý hoàn thiện cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược quốc gia đặc biệt sử dụng ngân sách nhà nước" do Quỹ phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tổ chức ngày 9/7/2026.

Phát biểu khai mạc, Giám đốc NAFOSTED Đào Ngọc Chiến cho biết, trong nhiều năm qua, các nhiệm vụ khoa học và công nghệ chủ yếu được quản lý theo mô hình đề tài nghiên cứu. Cơ chế lập dự toán vẫn thiên về các khoản chi cho nhân lực, vật tư, thiết bị, chưa phản ánh đúng đặc thù của quá trình phát triển, làm chủ và thương mại hóa công nghệ chiến lược.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, NAFOSTED cùng các đơn vị liên quan đã xây dựng các dự thảo dự thảo Thông tư quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước đối với các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược (dự thảo Thông tư) thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, theo quy định tại Điều 7 Nghị định số 260/2026/NĐ-CP với mục tiêu tạo đột phá trên ba phương diện: Đổi mới tư duy quản lý; Đổi mới cơ chế tài chính; Chuyển từ cách tiếp cận quản lý theo "nhiệm vụ nghiên cứu" sang phát triển các dự án công nghệ gắn với sản phẩm và thị trường.

Giới thiệu Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, ông Nguyễn Minh Quân, Chuyên viên NAFOSTED, cho biết, Chương trình được xây dựng nhằm tối ưu hóa nguồn lực quốc gia, thiết lập cơ chế điều phối thống nhất từ Trung ương đến địa phương và quản lý xuyên suốt theo chuỗi giá trị, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu với doanh nghiệp.

Chương trình lấy sản phẩm làm mục tiêu, doanh nghiệp làm trung tâm, công nghệ làm nền tảng và thị trường là thước đo cho việc nghiên cứu. Mục tiêu đến năm 2030, phát triển và thương mại hóa trên 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó ít nhất 10 sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế; làm chủ hơn 12 công nghệ lõi và hình thành ít nhất 5 chuỗi sản phẩm công nghệ chiến lược.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chương trình sẽ triển khai theo chuỗi giá trị, quản lý theo kết quả đầu ra thay vì quy trình hành chính, đồng thời áp dụng nhiều cơ chế đột phá như sandbox tối đa 24 tháng, tuyển chọn cạnh tranh nhiều nhóm nghiên cứu cho cùng một nhiệm vụ, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và trao quyền tự chủ cao hơn cho tổ chức chủ trì.

Chương trình cũng thí điểm cơ chế tạo lập thị trường cho sản phẩm công nghệ chiến lược thông qua cam kết mua trước có điều kiện, cơ chế xác định giá sản phẩm lần đầu và ưu tiên đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung.

Về nhân lực, Chương trình áp dụng chính sách tuyển chọn, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt đối với Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng và các chuyên gia đầu ngành nhằm thu hút nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.

Theo lộ trình, Chương trình dự kiến được phê duyệt và triển khai từ năm 2026, đánh giá giữa kỳ vào năm 2028 và tổng kết sau năm 2030, hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghệ chiến lược có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Giới thiệu dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, bà Nguyễn Thị Kim Thành, Kế toán trưởng NAFOSTED, cho biết, dù khung pháp lý về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã từng bước được hoàn thiện, cơ chế tài chính hiện hành vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển công nghệ lõi, công nghệ nguồn và thu hút nhân lực chất lượng cao.

Từ thực tiễn đó, dự thảo được xây dựng nhằm tháo gỡ 4 điểm nghẽn lớn của cơ chế hiện nay, gồm: Chế độ đãi ngộ chưa đủ sức cạnh tranh; Phương thức lập dự toán vẫn theo khoản mục chi thay vì theo vòng đời công nghệ; Chưa có cơ chế sử dụng quỹ dự phòng rủi ro; Chưa cho phép triển khai đồng thời nhiều phương án nghiên cứu độc lập đối với cùng một nhiệm vụ.

Đồng thời, dự thảo đề xuất 6 nhóm cơ chế tài chính đột phá. Một là cơ chế đãi ngộ nhân lực tham gia nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược; Hai là kinh phí dự phòng tối đa 10% tổng kinh phí nhiệm vụ; Ba là quản lý và quyết toán theo kết quả, mức khoán; Bốn là cho phép triển khai nhiều phương án nghiên cứu độc lập; Năm là trao quyền tự chủ lựa chọn nhà cung cấp; Sáu là Quản lý theo chuỗi nhiệm vụ, tạo sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Thành, phát triển công nghệ chiến lược đòi hỏi một cơ chế tài chính tương xứng. Muốn hình thành đội ngũ nhân lực công nghệ đẳng cấp quốc tế, Việt Nam cần có chính sách đãi ngộ đủ sức cạnh tranh. Dự thảo Thông tư vì vậy không chỉ điều chỉnh phương thức quản lý tài chính mà còn thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy "quản lý chi phí" sang "đầu tư cho phát triển công nghệ chiến lược", tạo nền tảng thu hút nhân tài, làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Với hàng loạt cơ chế tài chính đột phá, từ chính sách thu nhập cạnh tranh đến quản lý theo kết quả và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, dự thảo Thông tư được kỳ vọng sẽ mở đường cho mô hình phát triển công nghệ chiến lược mới, tạo sức hút đối với nhân tài, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu, qua đó thúc đẩy Việt Nam sớm làm chủ các công nghệ lõi và hình thành những sản phẩm công nghệ có sức cạnh tranh quốc tế.