Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng Nghị định về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, bổ sung nhóm hành vi vi phạm về liêm chính khoa học, đạo đức nghiên cứu... Đồng thời đề xuất mức phạt tối đa 50 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với tổ chức...

Ngày 18/9, Bộ Khoa học và Công nghệ đã có công văn đề nghị Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

BỔ SUNG CÁC HÀNH VI VI PHẠM VỀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Nghị định số 51/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 126/2021/NĐ-CP) là văn bản quan trọng điều chỉnh việc xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động khoa học và công nghệ. 

Quá trình tổng kết thi hành Nghị định số 51/2019/NĐ-CP thể hiện mức phạt tiền tối đa còn thấp so với giá trị lợi ích bất hợp pháp có thể thu được từ hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, bối cảnh mới cũng làm phát sinh nhiều nội dung quản lý mới chưa có chế tài xử phạt hoặc chế tài chưa đầy đủ.

Mặt khác, hiện nay, theo sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước không còn Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ, Thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ. Như vậy, các chức danh có thẩm quyền xử phạt quy định tại Nghị định số 51/2019/NĐ-CP không còn phù hợp.

Do đó, Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị xây dựng Nghị định mới để thay thế Nghị định số 51/2019/NĐ-CP.

Dự thảo Nghị định gồm 5 chương, 66 điều, trọng tâm xây dựng nhóm hành vi vi phạm về công nghệ cao, công nghệ chiến lược theo Luật Công nghệ cao năm 2025.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung nhóm hành vi vi phạm về liêm chính khoa học, đạo đức nghiên cứu như không ban hành, thực hiện quy tắc về liêm chính khoa học; ngụy tạo, giả mạo hoặc cố ý làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu; đạo văn, vi phạm tỷ lệ trùng lặp cho phép; vi phạm đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung hành vi vi phạm về đổi mới sáng tạo; vi phạm về hoạt động môi giới, tư vấn và xúc tiến chuyển giao công nghệ và hỗ trợ, ưu đãi trong hoạt động chuyển giao công nghệ…

Dự thảo cũng sửa đổi căn bản hệ thống thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt cho phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới.

ĐỀ XUẤT MỨC PHẠT TIỀN TỐI ĐA ĐẾN 100 TRIỆU ĐỒNG 

Đáng chú ý, dự thảo sửa đổi mức phạt tiền, hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả theo hướng tương xứng với tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm, giá trị công nghệ, quy mô dự án và lợi ích bất hợp pháp có thể thu được.

Cụ thể, mức phạt tiền tối đa được xác định là 50 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với tổ chức.

Chẳng hạn, hành vi cho mượn, cho thuê hoặc sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký chuyển giao công nghệ, Giấy chứng nhận đăng ký gia hạn, sửa đổi, bổ sung nội dung chuyển giao công nghệ được cấp cho tổ chức, cá nhân khác có thể bị phạt tiền từ 70 – 100 triệu đồng…

Góp ý về đề xuất này, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An đề nghị xem xét nâng khung phạt tiền đối với một số hành vi vi phạm có quy mô giá trị kinh tế lớn hoặc nguy cơ rủi ro cao như gian lận trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu, vi phạm về quỹ đầu tư mạo hiểm, quản lý tài sản hình thành từ ngân sách… Mức phạt 100 triệu đồng đối với tổ chức có thể chưa đủ sức răn đe đối với các doanh nghiệp, quỹ đầu tư lớn.

Tuy nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ dẫn chiếu điểm c, khoản 1, khoản 2 Điều 24 Luật Xử lý vi phạm hành chính thì mức tiền phạt tối đa là 100 triệu đồng đối với tổ chức.

Còn Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đề nghị rà soát các quy định về cơ chế loại trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo đó, chỉ quy định xử phạt đối với hành vi cấu thành độc lập, xác định được như gian lận, giả mạo, cố ý cung cấp thông tin sai sự thật, sử dụng kinh phí sai mục tiêu hoặc phạm vi, vượt phạm vi thử nghiệm, che giấu rủi ro đã biết, không thực hiện nghĩa vụ báo cáo bắt buộc hoặc tiếp tục thực hiện hành vi sau khi có quyết định hợp pháp yêu cầu dừng, đình chỉ hoặc chấm dứt.