Một kỷ nguyên di chuyển mới đang dần định hình tại các đô thị lớn, khi khói bụi và xe xăng từng bước nhường chỗ cho những giải pháp xanh, sạch hơn. Trong bức tranh đó, công nghệ - đặc biệt là công nghệ nội địa - đang trở thành yếu tố then chốt, mở ra khả năng tái định nghĩa toàn diện trải nghiệm di chuyển của người dùng.

Tại Việt Nam, xe máy giống như “đôi chân” của nền kinh tế, thuộc nhóm 5 thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới tính đến hết năm ngoái, theo thống kê của Motorcycles Data. Đặc thù hạ tầng đông đúc, nhiều ngõ nhỏ giúp xe hai bánh duy trì lợi thế về tính linh hoạt, chi phí vận hành và khả năng chuyên chở. Với nhiều gia đình, xe máy không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là tài sản và công cụ lao động.

Chính vì vậy, quá trình điện hóa xe hai bánh tại Việt Nam được xem là một bước chuyển mang tính cấu trúc. Theo báo cáo từ Mordor Intelligence, xe máy điện được xem là thị trường đầy tiềm năng với quy mô dự báo đạt hơn 3,7 tỷ USD năm nay, và hơn 8,8 tỷ USD vào năm 2031. Động lực đến từ cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, chính sách hỗ trợ từ Chính phủ và xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng rõ nét.

Bên cạnh đó, các đề xuất miễn giảm thuế, hỗ trợ tài chính từ Nhà nước và doanh nghiệp đang góp phần thúc đẩy nhu cầu chuyển đổi sang xe điện. Tuy nhiên, dù dư địa thị trường lớn, tốc độ chuyển đổi vẫn phụ thuộc vào khả năng giải quyết các rào cản cốt lõi.

GÓC NHÌN KỸ THUẬT: “ĐIỂM NGHẼN” NẰM Ở ĐÂU?

Dù nhận thức đã cải thiện, tâm lý e ngại vẫn tồn tại, chủ yếu do trải nghiệm với các dòng xe điện thế hệ cũ sử dụng ắc quy.

Theo khảo sát từ Mibrand Việt Nam, ba yếu tố chính khiến người dùng chần chừ là hạ tầng sạc, độ bền và công nghệ pin; trong đó, thiếu trạm sạc được xem là rào cản lớn nhất ở khu vực ngoại thành. Giới hạn về thời lượng pin, thời gian sạc và quãng đường di chuyển cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua xe.

Một số nhà sản xuất đã phát triển trạm sạc hoặc đổi pin, nhưng giải pháp này đòi hỏi chi phí lớn và vận hành phức tạp, chưa thực sự phù hợp với thói quen sử dụng linh hoạt.

Ở góc độ kỹ thuật, thách thức nằm ở việc tối ưu tổng thể giữa pin, động cơ và hệ thống quản lý (BMS). Pin quyết định quãng đường nhưng ảnh hưởng đến trọng lượng và chi phí; động cơ phải đảm bảo hiệu suất; còn hệ thống điều khiển giữ vai trò điều phối trải nghiệm. Việc tích hợp các yếu tố này thành một tổng thể cân bằng vẫn là bài toán khó, khiến nhiều dòng xe điện chưa đạt được sự “liền mạch” như xe xăng.

XU HƯỚNG TIẾP CẬN MỚI: GIẢI BÀI TOÁN TỪ CỐT LÕI CÔNG NGHỆ

Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp nội địa bắt đầu chuyển hướng, tập trung giải quyết trực tiếp các “điểm nghẽn” thay vì phụ thuộc vào hạ tầng. Theo các chuyên gia, bài toán then chốt không chỉ là mở rộng trạm sạc, mà còn nâng cao hiệu suất pin, rút ngắn thời gian sạc và tăng tính linh hoạt khi sử dụng.

Ở góc nhìn thị trường, đại diện một đơn vị nghiên cứu người tiêu dùng cho biết, rào cản lớn nhất khi người Việt cân nhắc chuyển đổi sang xe điện vẫn là “nỗi lo hết pin giữa đường” và sự bất tiện khi phụ thuộc vào hệ thống trạm sạc chưa phổ biến. Do đó, những giải pháp giúp người dùng chủ động hơn trong việc sạc và sử dụng phương tiện được xem là hướng đi thực tế, phù hợp với điều kiện hạ tầng hiện nay.

Dat Bike là một ví dụ đáng chú ý với chiến lược phát triển xoay quanh công nghệ lõi. Thay vì mở rộng hệ sinh thái trạm sạc vốn tốn kém và đòi hỏi thời gian xây dựng hạ tầng, doanh nghiệp này tập trung vào việc nâng cao hiệu năng pin và tối ưu khả năng sạc, nhằm mang lại trải nghiệm tối ưu cho người dùng.

Theo đó, mẫu xe Quantum S của Dat Bike được giới thiệu có tầm di chuyển đến 285km sau một lần sạc đầy, tổng thời gian sạc từ 2,5 - 4 giờ tuỳ mẫu xe, độ bền pin lên tới 25 năm đồng thời có thể sạc dễ dàng tại mọi ổ điện thông dụng 220V nhờ bộ sạc rời. Có thể nói đây là điểm sáng khi Dat Bike đang trao cho người tiêu dùng quyền tự do làm chủ phương tiện, ít bị phụ thuộc vào trạm sạc; đồng thời làm giảm áp lực cho hạ tầng công cộng.

Bên cạnh đó, việc tích hợp các công nghệ vốn chỉ có trên ô tô như Hill Assist hay Cruise Control vào xe máy cũng là điểm hiếm thấy trên thị trường. Tổng dung tích cốp lên tới 44L cũng là điểm cộng lớn, cho thấy sự chú trọng rõ rệt vào trải nghiệm người dùng - điều mà chưa đối thủ nào trên thị trường cạnh tranh được.

Chia sẻ sâu hơn về hướng đi này, ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn - CEO Dat Bike Việt Nam - cho biết, doanh nghiệp theo đuổi mô hình tích hợp dọc, tự phát triển toàn bộ công nghệ lõi từ động cơ, pin đến hệ thống quản lý pin (BMS), bộ điều khiển và sạc thông minh. Nhờ đó, hãng có thể kiểm soát mọi khâu từ R&D đến sản xuất, liên tục cải tiến và tinh chỉnh để đem lại giá trị tối ưu cho người dùng, với tỉ lệ nội địa hóa lên tới hơn 90%.

Thị trường xe máy điện Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu của một chu kỳ tăng trưởng dài hạn. Nhu cầu di chuyển giữa đô thị và nông thôn tiếp tục duy trì vai trò của xe hai bánh, đồng thời mở ra cơ hội cho các mô hình hạ tầng và dịch vụ mới.

Trong bối cảnh đó, lợi thế dài hạn nhiều khả năng sẽ thuộc về những doanh nghiệp có khả năng làm chủ công nghệ lõi và am hiểu sâu sắc thói quen di chuyển đặc thù của người Việt. Đây không chỉ là bài toán cạnh tranh sản phẩm, mà còn là cơ hội để ngành công nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất.

Nếu tận dụng tốt giai đoạn chuyển đổi này, Việt Nam không chỉ có thể thúc đẩy quá trình xanh hóa giao thông, mà còn từng bước định vị mình như một trung tâm sản xuất xe điện hai bánh của khu vực Đông Nam Á.