Theo nhà kinh tế Wu Junhua, thay vì tự đưa mình đến gần hơn với các tiêu chuẩn của CPTPP, Bắc Kinh có thể đang lên kế hoạch để kéo CPTPP lại gần bằng cách tạo ra những ngoại lệ...
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại một sự kiện ở Bắc Kinh ngày 9/10 - Ảnh: Reuters
Tháng 9/2021, Trung Quốc chính thức nộp đơn tham gia hiệp định này, động thái được xem là thách thức sức ảnh hưởng của Mỹ trong thương mại tự do toàn cầu.
CPTPP được ký kết vào tháng 3/2018 với 11 thành viên gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Từng tham gia xây dựng hiệp định này, Mỹ đã rút khỏi dưới thời Tổng thống Donald Trump năm 2017.
Theo Nikkei Asia, về việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP, giới quan sát có hai luồng ý kiến trái chiều. Một bên xem đây là cơ hội quý giá để thúc đẩy cải cách tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, một bên cho rằng các thành viên CPTPP cần thận trọng khi xem xét đơn xin gia nhập của nước này.
CƠ HỘI TẠO RA THAY ĐỔI LỚN
Phe thứ nhất lập luận rằng các điều kiện gia nhập CPTPP khá chi tiết và nghiêm ngặt, ít khả năng có ngoại lệ dành cho Trung Quốc. Theo đó, việc gia nhập hiệp định có thể thúc đẩy Bắc Kinh điều chỉnh các quy tắc theo hướng công bằng và minh bạch hơn.
Phe này cho rằng đây có thể là cơ hội để tạo áp lực buộc Trung Quốc cải cách các chính sách kinh tế, như những thay đổi trong hoạt động mua sắm của chính phủ hay tiêu chuẩn lao động gần đây. Theo phe này, không nhất thiết phải “đóng cửa” với Trung Quốc nếu như các thành viên CPTPP có thể cứng rắn từ chối các ngoại lệ dành cho cường quốc này. Tuy nhiên, việc này đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thống nhất giữa các thành viên CPTPP.
Một số nhà phân tích cho rằng không nhất thiết phải “đóng cửa” với Trung Quốc nếu các thành viên CPTPP có thể cứng rắn từ chối các ngoại lệ dành cho cường quốc này - Ảnh: Reuters
Trong bài phát biểu ghi hình sẵn gửi tới Triển lãm Nhập khẩu Quốc tế Trung Quốc khai mạc ngày 5/11 tại Thượng Hải, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết chính phủ nước này sẵn sàng đàm phán về các chính sách về doanh nghiệp nhà nước cũng như trợ cấp công nghiệp của mình để được chấp thuận gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Nhà lãnh đạo Trung Quốc cam kết sẽ tập trung hơn vào việc nhập khẩu và thúc đẩy phát triển thương mại cân bằng, bất chấp tương lai bất định của thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 với Mỹ - dự kiến hết hạn vào tháng sau.
Theo kịch bản khả quan, nếu Trung Quốc tuân thủ tất cả các điều khoản và trở thành viên của CPTPP, động thái này sẽ có tác động lớn tới địa chính trị tại khu vực châu Á Thái Bình Dương – đặc biệt là khi thiếu vắng sự hiện diện của Mỹ. Các nhà phân tích cho rằng 11 nước thành viên CPTPP cần bắt đầu xem xét kịch bản này ngay bay giờ để có thể thảo luận kỹ lưỡng về tư cách thành viên của Trung Quốc.
THAY ĐỔI CPTPP BẰNG CÁC NGOẠI LỆ?
Trong khi đó, phe còn lại nhận định Trung Quốc đăng ký tham gia hiệp định với ý định tìm kiếm ngoại lệ từ CPTPP. Hiện tại, Trung Quốc đứng thứ 107 trong Chỉ số Tự do Kinh tế theo xếp hạng của Heritage Foundation, có trụ sở tại Washington (Mỹ), vượt xa mức xếp hạng bình quân khoảng 30 của các thành viên CPTPP.
Hiệp định này yêu cầu các thành viên phải nới lỏng đáng kể các hạn chế về dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới và chấp dứt việc ưu ái các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, các chính sách hiện tại của Bắc Kinh đang đi ngược những điều này.
Ngày 11/11/2001, ông Shi Guangsheng, Bộ trưởng Ngoại thương lúc đó của Trung Quốc, ký văn kiện đưa nước này gia nhập WTO tại Doha - Ảnh: Reuters
"Trong các cuộc đàm phán khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhiều người tin rằng áp lực từ bên ngoài sẽ đưa hệ thống kinh tế của nước này tiến gần hơn với hệ thống kinh tế của các nước phương Tây”, Wu Junhua, nhà kinh tế trưởng, Giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Nhật Bản, cho biết. “Tuy nhiên, Trung Quốc giờ đây tự tin rằng mô hình kinh tế của họ ưu việt hơn”.
Theo bà Wu, thay vì tự đưa mình đến gần hơn với các tiêu chuẩn của CPTPP, Bắc Kinh có thể đang lên kế hoạch để kéo CPTPP lại gần mình bằng cách tạo ra những ngoại lệ.
Chính quyền của ông Tập đã bắt đầu tiếp cận các nước thành viên CPTPP như Singapore, Brunei, Mexico và New Zealand để tranh thủ sự ủng hộ việc nước này gia nhập hiệp định
Theo điều khoản của CPTPP, các thành viên phải nộp một bản kế hoạch hành động chi tiết về các lĩnh vực chưa đáp ứng tiêu chuẩn của hiệp định. 11 thành viên hiện tại có một khoảng thời gian nhất định để điều chỉnh theo các tiêu chuẩn này và điều khoản này không áp dụng với thành viên mới. Tuy nhiên, vẫn có ngoại lệ với các vấn đề liên quan tới “lợi ích an ninh thiết yếu", theo Khoản 2, Chương 29 của hiệp định.
Phạm vi của sự “thiết yếu” có thể mở rộng đến mức nào tùy thuộc vào mục đích thực tế của mỗi quốc gia thành viên. Do đó, theo nhiều nhà phân tích, để tránh bất ngờ, các thành viên hiện tại của CPTPP sẽ cần yêu cầu Trung Quốc áp dụng phạm vi “lợi ích an ninh thiết yếu” tương ứng.
Tân Thủ tướng Nhật hoài nghi việc Trung Quốc đủ điều kiện gia nhập CPTPP
12:53, 05/10/2021
Sau Trung Quốc, đến lượt Đài Loan xin gia nhập CPTPP
12:34, 23/09/2021
Trung Quốc gia nhập CPTPP, Mỹ có nguy cơ "ra rìa"?
Lầu Năm Góc bắt tay 7 “ông lớn” công nghệ triển khai AI trong hệ thống mật
Lầu Năm Góc cho biết đã đạt được thỏa thuận với 7 công ty công nghệ nhằm đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào các hệ thống máy tính mật, mở rộng đáng kể khả năng ứng dụng AI trong hoạt động quân sự. Động thái này phản ánh nỗ lực tăng tốc khai thác công nghệ mới của Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt...
Những quốc gia đang nợ IMF nhiều nhất, Argentina và Ukraine dẫn đầu
Argentina không chỉ là nước vay IMF lớn nhất, mà còn bỏ xa các quốc gia còn lại. Dư nợ vay của Argentina hiện ở mức hơn 60 tỷ USD, nhiều gấp gần 4 lần nước đứng thứ hai - Ukraine...
Lý do kinh tế và chứng khoán Israel vẫn vững giữa xung đột Trung Đông
Thị trường chứng khoán Israel không chỉ thể hiện sức chống chịu, mà còn tăng mạnh, cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ trạng thái sốc sang giai đoạn bình thường hóa...
Vì sao thế giới khó “cai” nhiên liệu hóa thạch?
Dù hơn 190 quốc gia đã nhất trí tại COP28 về việc chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch nhưng thực tế cho thấy tiến trình này đang diễn ra chậm chạp hơn kỳ vọng. Những ràng buộc về kinh tế, lợi ích chính trị, sức ép từ các nhóm vận động hành lang và bài toán tài chính toàn cầu đang khiến mục tiêu “chia tay dầu mỏ” trở nên đầy thách thức...
Dấu ấn kinh tế thế giới tuần 26/4-2/5/2026: 4 ngân hàng trung ương lớn cùng "án binh bất động", UAE rút khỏi OPEC
Tuần này, 4 ngân hàng trung ương lớn cùng thể hiện sự thận trọng khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đẩy giá năng lượng tăng và làm phức tạp bài toán lạm phát...
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
