Đề xuất cơ chế sandbox đối với tài sản mã hoá tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Chiều ngày ngày 2/2/2026, Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh (UEH) đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho lĩnh vực blockchain và tài sản mã hóa tại Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC)”.

Sự kiện thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính – công nghệ.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội, nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thị trường tài chính hiện đại và nâng cao vị thế quốc gia trên bản đồ tài chính khu vực.

Trong khuôn khổ này, UEH là đơn vị chủ trì nhiệm vụ nghiên cứu, nhằm cung cấp luận cứ khoa học cho việc thiết kế khung pháp lý thử nghiệm tại VIFC-HCMC. Trọng tâm nghiên cứu bao gồm: xây dựng cơ chế sandbox, bộ tiêu chí đánh giá, và cơ chế giám sát đối với các sản phẩm tài chính ứng dụng blockchain và tài sản mã hóa, hướng tới việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho công nghệ tài chính tại Việt Nam.

Tại hội thảo, các chuyên gia nhấn mạnh sandbox không phải là “vùng trắng pháp luật”, mà là một môi trường thử nghiệm pháp lý có kiểm soát, nơi các mô hình tài chính mới có thể vận hành trong phạm vi giới hạn về thời gian, không gian và đối tượng tham gia.

Dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp tham gia cơ chế sandbox được miễn trừ tạm thời một số quy định chưa phù hợp với thực tiễn công nghệ, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm đầy đủ về rủi ro phát sinh.

Đề xuất mô hình sandbox tại VIFC được nhóm chuyên gia của UEH xây dựng dựa trên tổng hợp bài học từ hơn 95 nền kinh tế đã triển khai cơ chế tương tự, đặc biệt là từ các trung tâm tài chính như: Singapore, Dubai, Hong Kong (Trung Quốc) và Anh quốc. Điểm chung rút ra là sandbox hiệu quả cần có khung pháp lý linh hoạt, cơ chế giám sát chủ động, lộ trình chuyển tiếp rõ ràng và giới hạn rủi ro hệ thống một cách nghiêm ngặt.

Sandbox cũng được xem là công cụ thể chế trung gian, nơi thử nghiệm thực tiễn nhằm phục vụ việc hoàn thiện pháp luật, chứ không phải cơ chế giảm nhẹ trách nhiệm pháp lý.

"VIFC-HCMC được định hướng trở thành phòng thí nghiệm chính sách và công nghệ; đồng thời từng bước hình thành trung tâm công nghệ tài chính (Fintech Hub) của khu vực Đông Nam Á và châu Á.

Trong bối cảnh này, sandbox giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của VIFC-HCMC. Việc thiết kế cơ chế sandbox đòi hỏi phải có các nghiên cứu chuyên sâu, cũng như sự đóng góp từ cả giới học thuật và các chủ thể đang trực tiếp hoạt động trong thực tiễn thị trường. Mục tiêu là xây dựng một khung thử nghiệm cho TP. HCM mang tính thực tiễn cao, đồng thời tạo ra những điểm đột phá so với các trung tâm tài chính quốc tế khác trên thế giới".

Các chuyên gia đề xuất triển khai cơ chế sandbox tại VIFC-HCMC theo lộ trình ba giai đoạn, bắt đầu từ việc thành lập văn phòng sandbox và xây dựng hạ tầng tiếp nhận hồ sơ, đến giai đoạn thử nghiệm có kiểm soát với nhóm doanh nghiệp tiên phong và cuối cùng là tích hợp sandbox vào hệ thống quản lý chính thức.

Dự kiến trong năm đầu, sẽ có từ 5 đến 8 dự án thuộc các lĩnh vực như P2P lending, ví điện tử, token hóa bất động sản hoặc tín chỉ carbon được chọn thử nghiệm.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong đề xuất là việc phân tầng rủi ro cho từng nhóm sản phẩm tài chính: từ rủi ro cao (liên quan trực tiếp đến dòng tiền và tài sản thật) đến rủi ro trung bình và thấp (chủ yếu là các công cụ giám sát hoặc thử nghiệm nội bộ). Mỗi nhóm sẽ áp dụng các điều kiện, giới hạn và tiêu chuẩn giám sát riêng biệt.

Ngoài ra, mô hình cũng tích hợp các chỉ số đánh giá hiệu suất, rủi ro và sự hài lòng của khách hàng (KPI ba lớp), giúp cơ quan quản lý theo dõi sát quá trình thử nghiệm.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, việc phân biệt rõ giữa các quy định có thể nới lỏng và các yêu cầu bắt buộc là yếu tố then chốt trong đảm bảo tính minh bạch và an toàn. Những yêu cầu như bảo vệ dữ liệu cá nhân, tuân thủ phòng chống rửa tiền (AML/CFT), bảo mật công nghệ và đạo đức nghề nghiệp vẫn phải được tuân thủ nghiêm ngặt trong mọi trường hợp.