Đề xuất gói bảo hiểm y tế đặc thù trong hiến, ghép mô, tạng

Sáng 12/12/2025, Hội thảo chuyên đề “Đề xuất chi trả bảo hiểm y tế trong hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người” do Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia và Sở Y tế Quảng Ninh phối hợp tổ chức, dưới sự chỉ đạo của GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia.

Lĩnh vực hiến, ghép mô, tạng tại Việt Nam đã có sự phát triển đột phá trong hơn một thập kỷ qua. Thành tựu này được GS. TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, ghi nhận với hơn 31 bệnh viện đủ điều kiện và khả năng thực hiện thành thạo các kỹ thuật phức tạp như ghép tim, phổi, gan, thận, tụy, giác mạc, cùng chất lượng chuyên môn ngày càng tiệm cận các trung tâm y tế hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, nguồn tạng hiến chủ yếu vẫn phụ thuộc vào người cho sống, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách khuyến khích hiến tạng.

Theo GS. TS Trần Văn Thuấn, mỗi ca ghép tạng thành công không chỉ là thành tựu của y học hiện đại mà còn là câu chuyện nhân văn về sự hy sinh, lòng nhân ái của người hiến và gia đình. Đồng thời, phía sau một ca ghép là một chuỗi quy trình phức tạp: từ khâu tư vấn, vận động hiến tạng; chẩn đoán và xác định chết não; hồi sức và bảo quản tạng; điều phối, vận chuyển; phẫu thuật ghép; chăm sóc hồi sức tích cực; đến điều trị lâu dài bằng thuốc chống thải ghép và theo dõi suốt đời.

Mỗi giai đoạn đều phát sinh chi phí rất lớn, dễ dàng vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người bệnh. Do đó, sự tham gia chi trả của BHYT là yếu tố then chốt, giúp người bệnh tiếp cận phẫu thuật mà không bị gánh nặng tài chính đè nặng.

Để giải quyết vấn đề này, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn đã đề xuất 4 định hướng chính sách BHYT cốt lõi: Trước hết, cần xác định rõ hoạt động này là một chuỗi dịch vụ y tế liền mạch, không phải một can thiệp đơn lẻ. Do đó, cơ chế chi trả BHYT phải bao quát toàn diện chuỗi này, từ khâu tư vấn, xác định chết não, bảo quản và điều phối tạng, phẫu thuật, đến chăm sóc hậu phẫu và theo dõi suốt đời.

Thứ hai, việc mở rộng và cập nhật danh mục các dịch vụ kỹ thuật, đặc biệt là thuốc chống thải ghép, phải được tiến hành có chọn lọc, dựa trên bằng chứng khoa học.

Thứ ba, cần thiết lập một cơ chế bảo vệ và hỗ trợ y tế đặc biệt dành cho người hiến tạng sống nhằm tri ân và đảm bảo quyền lợi lâu dài cho họ. Cuối cùng, việc hoàn thiện cơ chế thanh toán và giá dịch vụ là yếu tố then chốt, nhằm thúc đẩy sự minh bạch, phản ánh đúng chi phí hợp lý, và khuyến khích nâng cao chất lượng điều trị và hiệu quả sử dụng quỹ BHYT.

PGS.TS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia, nhấn mạnh rằng hoạt động ghép tạng phụ thuộc vào nguồn hiến, do đó chi phí cho nguồn hiến (đặc biệt là nguồn hiến từ người chết não) cần được tính toán.

PGS.TS Đồng Văn Hệ đề nghị xây dựng các gói thanh toán bao gồm các khâu chẩn đoán chết não, hồi sinh não, bảo quản và vận chuyển tạng, đồng thời cần xây dựng định mức kỹ thuật chi tiết cho từng gói hiến và ghép mô, tạng cụ thể.

Để hiện thực hóa chính sách, Giám đốc Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia kiến nghị một lộ trình rõ ràng: các bệnh viện hiến, ghép cần chủ động xây dựng định mức giá, từ đó Bộ Y tế phê duyệt để triển khai, với mục tiêu hoàn thiện quy trình xây dựng mức giá này trong năm 2026, nhằm tối đa hóa quyền lợi thụ hưởng cho bệnh viện và người ghép.

Đặc biệt, vấn đề bảo vệ người hiến tạng sống được các đại biểu đặc biệt quan tâm. Thứ trưởng Trần Văn Thuấn khẳng định: Những người hiến tạng đã tự nguyện chấp nhận rủi ro vì sự sống của người khác. Do đó, cần thiết lập các cơ chế bảo vệ xứng đáng như hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh lý, điều trị biến chứng và tư vấn tâm lý. Đây là hành động không chỉ mang tính tri ân sâu sắc mà còn gửi gắm thông điệp nhân văn, thúc đẩy tinh thần hiến tặng trong cộng đồng.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến chuyên môn đã nhất trí về sự cần thiết phải áp dụng các mô hình thanh toán BHYT theo gói dịch vụ hoặc theo trường hợp bệnh trong lĩnh vực ghép tạng.

Cách tiếp cận này hướng đến mục tiêu kép: Kiểm soát chặt chẽ chi phí và giảm thủ tục hành chính, đồng thời vẫn đảm bảo chất lượng sống sau ghép cho người bệnh và sự an toàn, minh bạch của quỹ BHYT.