Vốn đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam năm thứ 5 “xuống dốc”

Theo báo cáo “Vietnam Tech & Venture Capital Outlook 2025” của quỹ đầu tư VinVentures, thị trường vốn mạo hiểm Việt Nam trong năm 2025 vẫn chưa thể ghi nhận tín hiệu khởi sắc. Số lượng các thương vụ giảm còn khoảng 41 giao dịch, trong khi tổng vốn chỉ đạt xấp xỉ 215 triệu USD, tiếp diễn đà đi xuống kể từ thời kỳ "tiền rẻ" năm 2021.

Tuy nhiên, đáng chú ý, dòng vốn được ghi nhận ngày càng tập trung và chọn lọc hơn. Phần lớn nguồn lực được dồn cho các vòng gọi vốn giai đoạn sau (later-stage), thường ở quy mô 5–10 triệu USD. Điều này cũng có nghĩa các quỹ đang có xu hướng rót vốn vào những doanh nghiệp đã chứng minh được sức hút thị trường và mô hình kinh doanh tương đối rõ ràng.

Cách tiếp cận này khá tương đồng với chiến lược đầu tư tư nhân (private equity), với trọng tâm đặt vào các lĩnh vực có khả năng tạo dòng tiền và mức độ chắc chắn cao hơn như công nghệ giáo dục, công nghệ khí hậu và bán lẻ/thương mại điện tử.

Theo đánh giá của VinVentures, thị trường vốn mạo hiểm Việt Nam đang chứng kiến các quỹ “co lại” bảo toàn danh mục đầu tư hiện hữu, khi mà 60% nguồn lực vốn đang được các quỹ phân bổ cho các vòng gọi vốn tiếp theo và tài trợ bắc cầu cho những doanh nghiệp mà họ đã đầu tư trước đó, thay vì mở rộng các thương vụ mới.

Chiến lược phòng thủ này cho thấy ưu tiên hàng đầu của nhà đầu tư lúc này là giữ vững vị thế và giảm thiểu rủi ro, trong bối cảnh triển vọng thoái vốn vẫn còn nhiều bất định.

Dĩ nhiên, xu hướng này cũng khiến các khoản đầu tư quy mô siêu nhỏ tiếp tục suy giảm. Cơ cấu giao dịch cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt, các thương vụ có quy mô từ 1–5 triệu USD tăng từ 21% lên 43%, trong khi các khoản đầu tư nhỏ lẻ giảm mạnh. Trong bối cảnh tỷ lệ thất bại của startup ở mức cao, chỉ khoảng 29,5% doanh nghiệp khởi nghiệp huy động được vốn trong năm 2025, và 70% trong số này đã tạo ra doanh thu. Khả năng chứng minh sức hút trong thị trường đã trở thành điều kiện tiên quyết để tiếp cận nguồn vốn.

Mặc dù vậy, thị trường IPO trong nước trong năm qua ghi nhận dấu hiệu cải thiện, với một số đợt niêm yết quy mô lớn trong lĩnh vực tài chính, tiêu biểu là Techcom Securities và VPBank Securities. Tuy nhiên, việc thiếu các thương vụ IPO công nghệ thành công tiếp tục ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư mạo hiểm, trong bối cảnh thị trường M&A và thị trường chứng khoán chưa phục hồi rõ rệt.

Theo các chuyên gia, trong điều kiện số lượng nhà đầu tư hoạt động giảm, dòng vốn năm 2025 chủ yếu hướng tới các lĩnh vực đã chứng minh được hiệu quả và khả năng đo lường. Trong đó, các thương vụ trong lĩnh vực phần mềm dịch vụ (SaaS) và trí tuệ nhân tạo cho doanh nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn về số lượng nhưng chủ yếu tập trung ở giai đoạn đầu. Dòng vốn được phân bổ cho các vòng Seed đến trước Series A, với quy mô đầu tư phổ biến từ 0,5 đến 3 triệu USD, nhằm kiểm chứng nhu cầu thị trường và hoàn thiện mô hình kinh doanh.

Lĩnh vực công nghệ y tế trong năm 2025 cũng chứng kiến sự chọn lọc khắt khe từ phía các nhà đầu tư. Hầu hết các thương vụ được tài trợ đều liên quan đến các công ty đã hoạt động nhiều năm, có sức hút ổn định trong các phân khúc có nhu cầu cao và tăng trưởng bền vững như Phát hiện sớm và Chăm sóc sức khỏe dự phòng.

Trong bức tranh vĩ mô, Việt Nam hiện là một trong những thị trường triển vọng nhất Đông Nam Á, với hoạt động thương mại ổn định, dòng vốn FDI đạt mức kỷ lục, lạm phát được kiểm soát, và những động lực chính sách rõ ràng từ cơ quan quản lý như quyết định thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, nâng cấp thị trường vốn, cùng hàng loạt quy định tạo điều kiện phát triển cho kinh tế tư nhân...