Theo Bộ Công an, hiện nay hoạt động tạo dựng, phát tán tin
giả, tin sai sự thật tiếp tục có nhiều diễn biến mới, phức tạp. Nổi lên trong đó
là tin giả, tin sai sự thật được tạo dựng nhằm gây nhiễu loạn, làm suy giảm niềm
tin, gây hoang mang, hoài nghi trong cán bộ đảng viên, Nhân dân đối với tình
hình chính trị, kinh tế - xã hội của đất nước…
Tin giả, tin sai sự thật xuất hiện phổ biến trên không gian
mạng với việc sử dụng ảnh hưởng của tài khoản cá nhân trên mạng xã hội, biên tập,
đưa đẩy thông tin, che giấu nguồn thông tin; được tư vấn, hỗ trợ về mặt kỹ thuật
từ các tiện ích của các mạng xã hội; phát tán trên các nền tảng mạng xã
hội như Facebook, Youtube, Twitter, Snapchat, TikTok...
Bên cạnh đó, tin giả được tạo ra nhằm tung
tin đồn đoán, kích thích tâm lý tò mò, “đón đọc hàng giờ”, “theo dõi hàng ngày”
của nhân dân.
Ngoài ra, tin giả còn được phát tán vì động cơ trục lợi, thu hút người xem để câu
view bán hàng; đáng chú ý, tình trạng phát tán thông tin giả mạo để lừa đảo qua
mạng có nhiều diễn biến phức tạp...
Thực tiễn công tác trong phòng, chống tin giả, tin sai sự thật
vẫn còn một số vấn đề khó khăn, bất cập. Do đó, việc xây dựng nghị định nhằm quy
định rõ trách nhiệm các biện pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả,
tin sai sự thật; phân công rõ trách nhiệm, thẩm quyền của cơ quan, tổ chức, cá
nhân...
Trước thực trạng nêu trên, Dự thảo đã phân định cụ thể các hành vi gồm: phát ngôn; làm
(tạo lập, chỉnh sửa); lưu trữ; phát tán; đăng tải; chia sẻ; bình luận; công bố
thông tin không đúng sự thật. Các hành vi này được hiểu là việc tạo ra, lưu giữ,
phổ biến hoặc đưa ra công khai thông tin không đúng sự thật dưới bất kỳ hình thức
nào.
Điều 9 dự thảo Nghị định quy định rõ quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật, gồm 5 bước là "phát hiện tin giả, tin sai sự thật; xác định, kiểm chứng tin giả, tin sai sự thật; công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật; ngăn chặn, gỡ bỏ, điều tra, làm rõ hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật và áp dụng các hình thức xử lý".
Đáng chú ý, dự thảo Nghị định xác định hành vi vi phạm pháp
luật về tin giả, tin sai sự thật không chỉ bao gồm các hành vi trực tiếp nêu
trên mà còn có hành vi giúp sức, câu kết, xúi giục, lừa gạt để thực hiện các
hành vi đó; nếu xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp, sức khỏe, tính mạng, danh
dự, uy tín của cá nhân, tổ chức hoặc ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Đặc biệt, Điều 21 dự thảo đề xuất quy định về thiết lập Trung
tâm cơ sở dữ liệu quốc gia phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự
thật.
Theo đó, trung tâm này có nhiệm vụ tiếp nhận tin báo tố
giác, tố cáo, khiếu nại về hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật;
công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật; hỗ trợ, giải đáp thắc mắc về tin giả,
tin sai sự thật;
Đặc biệt, trung tâm liên thông dữ liệu xác định, gán nhãn
tin giả, tin sai sự thật giữa Bộ Công an và các cơ quan, tổ chức, bộ, ban,
ngành, ủy ban nhân dân các cấp; bổ sung, cập nhật dữ liệu về dữ liệu phòng, chống
vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật tạo đồng bộ, thống nhất.
Bộ Công an chủ trì quản lý, vận hành trung tâm cơ sở dữ liệu
quốc gia về tin giả, tin sai sự thật. Các bộ, ban, ngành, Ủy ban nhân dân các cấp
phối hợp với Bộ Công an để trao đổi, cập nhật, bổ sung, liên kết dữ liệu về
phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật lên Trung tâm cơ sở
dữ liệu quốc gia.