Ngày 1/9, ông Tim Cook, CEO Apple, chuyển giao quyền lãnh đạo cho người kế nhiệm John Ternus, khép lại 15 năm đứng đầu một trong những doanh nghiệp lớn nhất thế giới...

Ông Cook sẽ tiếp tục gắn bó với Apple trên cương vị Chủ tịch điều hành.

Dưới thời ông Cook, Apple tìm được nhiều cách kiếm tiền hơn từ các sản phẩm của hãng, đồng thời tối ưu hóa chuỗi cung ứng để duy trì biên lợi nhuận cao. Công ty cũng kiểm soát chặt hệ sinh thái của mình, với lập luận rằng điều này giúp bảo vệ quyền riêng tư của người dùng.

Tuy nhiên, phong cách điều hành thận trọng và sự phụ thuộc lớn vào hoạt động sản xuất tại Trung Quốc ngày càng bộc lộ nhiều rủi ro. Apple phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ giới chính trị và các cơ quan quản lý trên toàn cầu, trong khi vị thế tiên phong về đổi mới sáng tạo có dấu hiệu suy giảm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).

Ông John Ternus sẽ kế thừa cả những thành quả lẫn thách thức mà ông Cook để lại. Dưới đây là di sản 15 năm của ông Cook tại Apple qua những con số đáng chú ý, theo tổng hợp của tờ báo Financial Times và hãng tin Bloomberg.

GIÁ CỔ PHIẾU TĂNG 2.000%

Ông Cook tiếp quản Apple không lâu trước khi nhà đồng sáng lập Apple Steve Jobs qua đời. Khi đó, ông phải kế nhiệm một nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn đến mức gần như không thể thay thế.

“Ông ấy bước vào một vị trí tưởng như không ai có thể đảm nhiệm trọn vẹn, nhưng cuối cùng còn làm được nhiều hơn thế”, ông Gene Munster, quản lý tại công ty Deepwater Asset Management, nhận xét với Financial Times.

Kể từ khi ông Cook lên nắm quyền, giá cổ phiếu Apple đã tăng hơn 2.000%. Trong cùng thời gian, công ty chi hơn 1 nghìn tỷ USD để mua lại cổ phiếu và trả cổ tức cho các cổ đông.

Ông Cook khởi động chương trình hoàn vốn quy mô lớn vào năm 2012, sau nhiều năm giới đầu tư yêu cầu Apple sử dụng lượng tiền mặt khổng lồ đã tích lũy được để gia tăng lợi ích cho cổ đông.

Tỷ trọng của Apple trong chỉ số S&P 500 cũng tăng gần gấp đôi, từ hơn 3% tổng giá trị của chỉ số lên gần 7%. Điều này phản ánh xu hướng thị trường chứng khoán Mỹ ngày càng tập trung vào một nhóm nhỏ cổ phiếu công nghệ lớn.

Quy mô nhân sự của Apple cũng tăng mạnh, từ khoảng 60.000 lên 166.000 người. Công ty hiện có 535 cửa hàng bán lẻ tại 27 nền kinh tế và vùng lãnh thổ.

3,1 TỶ CHIẾC IPHONE

Theo số liệu của International Data Corporation (IDC), Apple đã xuất xưởng 3,1 tỷ chiếc iPhone kể từ khi ông Cook lên nắm quyền. Nếu xếp nối tiếp nhau, số điện thoại này sẽ tạo thành một dải dài hơn khoảng cách từ bề mặt Trái Đất đến Mặt Trăng.

Dù Apple đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác, iPhone vẫn đóng góp khoảng một nửa tổng doanh thu của công ty. Hiện có hơn 2,5 tỷ thiết bị Apple đang hoạt động trên toàn cầu, tăng mạnh so với mức vài trăm triệu thiết bị vào năm 2011.

Lượng thiết bị khổng lồ này không chỉ mang lại doanh thu bán phần cứng mà còn giúp Apple tiếp cận hàng tỷ người dùng để bán thêm ứng dụng, nội dung, dịch vụ và phụ kiện. Nhờ đó, công ty có thể gia tăng doanh thu từ khách hàng hiện hữu thay vì chỉ phụ thuộc vào doanh số thiết bị mới.

Ông Cook chính là người xây dựng chuỗi cung ứng toàn cầu và đưa hoạt động sản xuất của Apple ngày càng gắn chặt với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Ông Munster của Deepwater Asset Management ví quy mô và mức độ phức tạp của Apple khiến ông Cook giống người điều hành một nền kinh tế hơn là lãnh đạo một doanh nghiệp thông thường.

Trước khi ngừng công bố danh sách nhà cung cấp vào năm 2024, Apple cho biết 90% nhà cung cấp của hãng có ít nhất một phần hoạt động sản xuất tại Trung Quốc đại lục hoặc Đài Loan.

Cam kết đầu tư 600 tỷ USD tại Mỹ, được Apple công bố vào năm ngoái trong một sự kiện được chuẩn bị kỹ lưỡng, đã giúp công ty tạo được thiện cảm với ông Trump. Tuy nhiên, sự phụ thuộc sâu sắc vào Trung Quốc vẫn khiến Apple dễ bị ảnh hưởng mỗi khi quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh căng thẳng.

5 DÒNG SẢN PHẨM PHẦN CỨNG MỚI

Các sản phẩm cốt lõi của Apple vẫn là iPhone, máy tính Mac và iPad, giống như thời điểm ông Cook tiếp quản công ty năm 2011.

Trong số các dòng sản phẩm phần cứng được giới thiệu dưới thời ông Cook, Apple Watch và AirPods đạt thành công lớn nhất. Trong khi đó, loa thông minh HomePod và kính thực tế hỗn hợp Vision Pro mới chỉ thu hút một nhóm khách hàng tương đối nhỏ. Dự án phát triển ô tô riêng của Apple cũng bị hủy bỏ vào năm 2024.

Tuy nhiên, dấu ấn quan trọng nhất của ông Cook trong lĩnh vực phần cứng có thể nằm ở một bộ phận người dùng không nhìn thấy: con chip do Apple tự thiết kế.

Việc phát triển chip riêng và giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài như Intel giúp Apple kiểm soát tốt hơn hiệu năng thiết bị, tiết giảm chi phí và tăng lợi nhuận. Biên lợi nhuận gộp của công ty đã tăng từ khoảng 40% năm 2011 lên gần 50% hiện nay.

KHOẢNG 19 TỶ USD TIỀN THUẾ VÀ ÁN PHẠT TẠI EU

Quan hệ ngày càng căng thẳng với các cơ quan quản lý là một trong những vấn đề lớn nhất ông Cook để lại cho người kế nhiệm.

Khi quy mô và sức ảnh hưởng của Apple gia tăng, các cơ quan quản lý trên toàn cầu bắt đầu siết giám sát công ty, chủ yếu vì lo ngại hãng lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường. Tại Mỹ, Bộ Tư pháp cũng đã có hành động pháp lý nhằm vào Apple.

Châu Âu là nơi Apple phải chịu hậu quả tài chính lớn nhất. Năm 2016, Liên minh châu Âu (EU) yêu cầu công ty nộp 14,4 tỷ USD tiền thuế truy thu liên quan đến các thỏa thuận thuế tại Ireland. Kể từ năm 2011, các cơ quan quản lý cạnh tranh của EU còn phạt Apple tổng cộng khoảng 4 tỷ USD vì vi phạm quy định chống độc quyền.

Ông Ternus sẽ phải xử lý những bất đồng giữa Apple và EU về cách hãng tuân thủ Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số. Vướng mắc này đã khiến Apple trì hoãn ra mắt phiên bản Siri tích hợp AI tại EU. Trợ lý giọng nói mới được đánh giá là yếu tố quan trọng đối với thế hệ thiết bị Apple tiếp theo và khả năng cạnh tranh của công ty trong lĩnh vực AI.

1,5 TỶ THUÊ BAO DỊCH VỤ TRẢ PHÍ

Mảng dịch vụ của Apple đã thay đổi sâu sắc dưới thời ông Cook. Từ một hoạt động gần như không đáng kể vào năm 2011, dịch vụ hiện trở thành một trong những nguồn doanh thu và lợi nhuận quan trọng nhất của công ty.

Apple tận dụng hàng tỷ thiết bị đang được sử dụng để phân phối các dịch vụ như Apple Pay, iCloud, App Store và Apple Music. Công ty hiện ghi nhận 1,5 tỷ lượt đăng ký dịch vụ trả phí trên toàn cầu.

Tuy nhiên, triển vọng của mảng này đang bị ảnh hưởng bởi một loạt bước đi thiếu hiệu quả trong lĩnh vực AI, đặc biệt là những trục trặc khi Apple Intelligence được giới thiệu vào năm 2024.

Apple đứng ngoài cuộc đua tốn kém nhằm tự xây dựng các mô hình AI tiên tiến và mạng lưới trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Thay vào đó, công ty lựa chọn hợp tác và sử dụng công nghệ của OpenAI, sau đó là Google. Đây có thể là một trong những quyết định quan trọng nhất đối với tương lai của Apple.

Các nhà đầu tư hiện muốn biết Apple sẽ kiếm tiền từ AI như thế nào, đặc biệt là liệu trợ lý giọng nói mới có thể trở thành một nguồn doanh thu dịch vụ đáng kể hay không.

THU NHẬP 880 TRIỆU USD

Trong 15 năm giữ vị trí Giám đốc điều hành Apple, ông Cook nhận tổng cộng 880 triệu USD, bao gồm lương cơ bản, cổ phiếu thưởng và các khoản thưởng bằng tiền mặt. Theo dữ liệu của FactSet, ông chỉ sở hữu khoảng 0,02% cổ phần Apple. Tạp chí Forbes ước tính tổng tài sản của ông Cook hiện vào khoảng 3 tỷ USD.

Trong bức thư gửi toàn thể nhân viên Apple vào ngày cuối cùng giữ chức CEO, ông Cook cho biết sẽ rất nhớ công việc mà ông đã hết lòng gắn bó, nhưng hoàn toàn thanh thản với quyết định rời vị trí. Ông bày tỏ tin tưởng vào người kế nhiệm Ternus, người được ông đánh giá là một trong số ít người hiểu rõ cách tạo ra những sản phẩm có thể thay đổi thế giới. 

“Tôi sẽ nhớ công việc này nhiều hơn những gì mình có thể hình dung vào lúc này, dù tôi hoàn toàn thanh thản với quyết định của mình”, ông Cook viết.