Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng, tạo không gian phát triển mới

Ngày 6/5, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hội nghị có sự tham dự và chỉ đạo của Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc.

CÔNG CỤ THỰC HIỆN CÁC CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG VỀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN KINH TẾ 

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh Quy hoạch là tư duy phát triển được không gian hóa. Vì thế, quy hoạch phát triển tổng thể phải thể hiện được tư duy tích hợp, đa mục tiêu, dài hạn. Tạo ra được cấu trúc phát triển hợp lý hơn, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, phân bố không gian phát triển cân đối hơn, kết nối các vùng tốt hơn và mở ra dư địa tăng trưởng lớn hơn cho tương lai.

Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch vùng đã được điều chỉnh kịp thời, để cập nhật các quan điểm, mục tiêu, định hướng của Văn kiện Đại hội XIV và các chủ trương mới được ban hành, trong đó đã xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, các khâu đột phá, phương hướng phát triển và tổ chức không gian phát triển các ngành, lĩnh vực ở cấp độ quốc gia và cấp vùng.

Trong đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. 

Thứ nhất, Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia là công cụ để cụ thể hóa các chủ trương, đường lối, chiến lược của Đảng về tổ chức không gian phát triển, là bước cụ thể hóa các mục tiêu, định hướng trong các nghị quyết, kết luận, chiến lược của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về phát triển kinh tế - xã hội thành tổ chức không gian cụ thể, gắn với phân bổ nguồn lực theo ngành và theo lãnh thổ. 

Thứ hai, Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia là quy hoạch cao nhất, làm cơ sở để lập điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh. 

Thứ ba, Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia là căn cứ quan trọng để phân bổ nguồn vốn đầu tư công; thu hút và định hướng đầu tư tư nhân, FDI để thực hiện thành công các nhiệm vụ, đề án, dự án, công trình quan trọng đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

TĂNG TỐC TỪ CÁC VÙNG ĐỘNG LỰC VÀ CỰC TĂNG TRƯỞNG TRỌNG ĐIỂM

Theo nội dung điều chỉnh, mục tiêu đến năm 2030 là đưa Việt Nam trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Mô hình tăng trưởng được định hình theo hướng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ đạo.

Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026–2030 được kỳ vọng đạt từ 10%/năm trở lên. GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành đến năm 2030 ước đạt khoảng 8.500 USD. Năng suất lao động xã hội tăng bình quân trên 8,5%/năm, trong khi đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng dự kiến vượt 55%.

Về tổ chức không gian phát triển, quy hoạch điều chỉnh theo hướng tập trung hình thành và phát triển các vùng động lực, cực tăng trưởng quan trọng nhằm tạo lực kéo lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế. Theo đó, sẽ có 4 vùng động lực quốc gia được điều chỉnh, mở rộng hợp lý, đồng thời bổ sung thêm vùng động lực Bắc Trung Bộ để khai thác hiệu quả hơn tiềm năng từng khu vực.

Một số địa bàn, đô thị có lợi thế nổi trội sẽ được định hướng trở thành trung tâm kinh tế, tài chính hoặc đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, với cơ chế, chính sách vượt trội và khả năng cạnh tranh quốc tế cao.

Song song với đó, các hành lang kinh tế tiếp tục được định hình theo trục Bắc – Nam, Đông – Tây và các vành đai ven biển. Trọng tâm ưu tiên là hành lang Bắc – Nam, hành lang Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và hành lang Mộc Bài – TP. Hồ Chí Minh – Biên Hòa – Vũng Tàu.

Các vành đai công nghiệp – đô thị – dịch vụ sẽ được phát triển tại các vùng động lực và đô thị lớn, đặc biệt gắn với vành đai 4, vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội và vành đai 3, vành đai 4  TP. Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, quy hoạch hướng tới từng bước hoàn thiện bộ khung kết cấu hạ tầng quốc gia, với trọng tâm là hạ tầng giao thông, đô thị, năng lượng, hạ tầng số, hạ tầng văn hóa – xã hội, thủy lợi và phòng chống thiên tai.

PHÁT TRIỂN 6 VÙNG KINH TẾ - XÃ HỘI THEO ĐỊNH HƯỚNG MỚI

Một điểm nhấn quan trọng của lần điều chỉnh này là việc hoàn thiện hệ thống phân vùng kinh tế – xã hội theo hướng phù hợp với đơn vị hành chính sau sắp xếp. Bộ Tài chính cho biết cách tiếp cận mới nhằm tận dụng hiệu quả không gian phát triển, đồng thời tăng cường liên kết vùng và kết nối kinh tế giữa các địa phương.

Theo đó, cả nước được tổ chức lại thành 6 vùng kinh tế – xã hội, với định hướng phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế từng vùng và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Trong đó, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng tiếp tục là hai vùng có quy mô kinh tế lớn nhất, giữ vai trò đầu tàu về hội nhập và năng lực cạnh tranh quốc tế. Các địa phương trong từng vùng sẽ được kết nối chặt chẽ hơn với các cực tăng trưởng, vùng động lực và các hành lang kinh tế quốc gia.

Về định hướng ngành, quy hoạch nhấn mạnh xây dựng nền công nghiệp có sức cạnh tranh quốc tế cao, tham gia sâu vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu. Các ngành mũi nhọn được ưu tiên gồm điện tử, công nghệ số, ô tô, đường sắt, đóng tàu và công nghiệp chế biến, chế tạo.

Đồng thời, Việt Nam đặt mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực mới nổi như chip bán dẫn, robot và tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, công nghiệp sinh học, công nghiệp môi trường, năng lượng tái tạo và năng lượng mới.

Khu vực dịch vụ được định hướng gia tăng tỷ trọng, chú trọng nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc tế. Các trung tâm thương mại, tài chính, ngân hàng tầm khu vực và thế giới sẽ được phát triển tại các đô thị lớn, gắn với vùng động lực và hành lang kinh tế.

Bên cạnh đó, hệ thống trung tâm logistics quy mô lớn sẽ được hình thành gắn với cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu quốc tế. Quy hoạch cũng thúc đẩy phát triển các trung tâm du lịch cấp quốc gia, cấp vùng, cùng các hành lang kết nối du lịch trên phạm vi cả nước.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, định hướng xuyên suốt là phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh cao, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực và thế giới. Mô hình phát triển sẽ gắn với chuỗi giá trị, công nghiệp chế biến và du lịch nông nghiệp – nông thôn.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, nông nghiệp số, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp xanh và nông nghiệp tuần hoàn sẽ được đẩy mạnh thông qua ứng dụng công nghệ và quy trình sản xuất tiên tiến, hướng tới hình thành các vùng nông nghiệp công nghệ cao.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính nhằm huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực theo định hướng quy hoạch. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch với kế hoạch đầu tư công, kế hoạch tài chính và ngân sách.

Mục tiêu đặt ra là cụ thể hóa quy hoạch thành các chương trình, dự án thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn và bảo đảm tính khả thi trong triển khai. Việc hiện thực hóa hiệu quả các quy hoạch được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, tạo thêm động lực tăng trưởng cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.