Doanh nghiệp công nghệ kiến tạo "năng lực cạnh tranh mới" cho nền kinh tế

Ngày 27/5, Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) tổ chức Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam – Châu Á 2026 (Vietnam – Asia DX Summit 2026). 

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thu Giang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VINASA, cho biết thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc chưa từng có dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa, công nghệ bán dẫn, năng lượng mới và các nền tảng số thế hệ tiếp theo.

Những thay đổi này không chỉ tạo ra các ngành công nghiệp mới, mà còn đang tái cấu trúc toàn bộ mô hình tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với Việt Nam, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đang đặt ra những bài toán lớn chưa từng có, nhất là làm thế nào để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn phát triển mới. 

“Chúng ta đều thấy rằng các động lực tăng trưởng truyền thống đang dần chạm ngưỡng. Trong bối cảnh đó, công nghệ số không còn là một lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành hạ tầng của tăng trưởng, năng suất và đổi mới sáng tạo”, bà Giang nói. 

Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến rất đáng ghi nhận trong lĩnh vực. Năm 2025, quy mô kinh tế số Việt Nam đạt khoảng 39 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 17%, thuộc nhóm nhanh nhất Đông Nam Á. Tỷ trọng kinh tế số hiện đã vượt 14% GDP. Doanh thu ngành công nghiệp công nghệ số năm 2025 đạt khoảng 198 tỷ USD, với hơn 75.000 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động.

Việt Nam hiện cũng là một trong những quốc gia có mức độ tiếp cận và ứng dụng AI cao nhất khu vực, với tỷ lệ người dùng tương tác với AI hằng ngày thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á.

Đại diện VINASA cho rằng hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đang trưởng thành nhanh chóng. Các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ làm chủ công nghệ, mà còn từng bước tạo ra các nền tảng, giải pháp và sản phẩm có khả năng giải quyết những bài toán lớn của quốc gia và khu vực.

"Cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là nhà cung cấp giải pháp mà còn là lực lượng kiến tạo năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế", bà Giang khẳng định. 

Trong chiến lược phát triển quốc gia đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu thúc đẩy đồng thời ba trụ cột gồm chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Với chính phủ số, mục tiêu là xây dựng mô hình hành chính công thông minh, lấy dữ liệu làm trung tâm trong quản trị và điều hành, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ của các cơ quan nhà nước. Đến năm 2030, Việt Nam hướng tới số hóa 100% dịch vụ công toàn trình.

Ở trụ cột kinh tế số, Việt Nam kỳ vọng đến năm 2030, kinh tế số sẽ đóng góp khoảng 30% GDP, trong khi hiện nay tỷ lệ này mới ở mức 17-19%. Trong khi đó, xã hội số hướng tới việc phát triển kỹ năng cho công dân số và hình thành văn hóa ứng xử trên không gian mạng, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số toàn diện.

Nhận định về các mục tiêu, ông Ngô Thanh Hiền, Giám đốc Công nghệ, IBM Việt Nam, cho rằng: “Đây vừa là thách thức, vừa là động lực mở ra cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp số đồng hành cùng mục tiêu phát triển quốc gia”. 

Trước đây công nghệ thông tin vốn chủ yếu được xem là công cụ hỗ trợ vận hành. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, hạ tầng số và kinh tế số đã và đang được nhìn nhận như động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

“Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, các mô hình cũ dựa vào đầu tư công hay lao động giá rẻ sẽ không còn phù hợp. Việt Nam buộc phải tạo ra các mô hình kinh tế và mô hình kinh doanh mới dựa trên tri thức và hạ tầng số”, ông Hiền bày tỏ.

Đại diện IBM cho rằng vai trò của doanh nghiệp số sẽ ngày càng quan trọng trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn hiện nay là dữ liệu vẫn bị phân mảnh, nằm rải rác và chưa được khai thác hiệu quả cho hoạt động điều hành hay ra quyết định.

Do đó, Việt Nam cần xây dựng kiến trúc liên thông giữa các bộ, ngành, đồng thời đơn giản hóa quy trình để nâng cao hiệu quả vận hành. Bên cạnh đó là thúc đẩy số hóa ở quy mô lớn và đưa AI vào tái thiết hệ thống dịch vụ công.

“Trước đây, chuyển đổi số chủ yếu là đưa giấy tờ lên môi trường trực tuyến. Nhưng như vậy hiện không còn đủ. Chúng ta cần xây dựng các hệ thống thông minh hơn, hiểu rõ nhu cầu người dân hơn và vận hành hiệu quả hơn nhờ AI”, ông Hiền nói.