Với loạt quy định về xử lý tài chính, chênh lệch tỷ giá và phương pháp định giá tài sản, Dự thảo Thông tư về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước hướng tới siết kỷ luật tài chính, làm rõ giá trị thực doanh nghiệp trước khi chuyển sang mô hình công ty cổ phần…

Một trong những nội dung trọng tâm tại Dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp là xử lý tài chính trước và trong thời điểm doanh nghiệp có 100% vốn Nhà nước chính thức chuyển sang mô hình công ty cổ phần nhằm bảo đảm minh bạch, hạn chế rủi ro thất thoát vốn nhà nước.

Theo dự thảo, trước khi triển khai cổ phần hóa, căn cứ phương án đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt, doanh nghiệp phải rà soát toàn bộ các tồn tại tài chính và xử lý theo đúng quy định đang áp dụng đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước.

Trên cơ sở kết quả kiểm kê và phân loại tài sản tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp, các trường hợp chênh lệch thừa – thiếu tài sản phải được phân tích rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm cá nhân, tổ chức liên quan và đưa ra hướng xử lý.

Đối với các khoản phải thu, ngoại trừ dư nợ tín dụng tại các ngân hàng thương mại nhà nước thực hiện cổ phần hóa, Dự thảo nêu rõ việc xử lý được thực hiện theo quy định tại Nghị định của Chính phủ về cơ cấu lại vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp và Thông tư số 24/2022/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư số 48/2019/TT-BTC về  trích lập và xử lý các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất các khoản đầu tư, nợ phải thu khó đòi và bảo hành sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, công trình xây dựng tại doanh nghiệp.

“Doanh nghiệp cổ phần hóa không thực hiện điều chỉnh số liệu trong sổ sách kế toán, báo cáo tài chính tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp theo kết quả định giá đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu quyết định và công bố”, Dự thảo Thông tư nêu.

Tại thời điểm doanh nghiệp chính thức được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cổ phần lần đầu, việc xử lý tài chính tiếp tục tuân thủ quy định tại Nghị định về cơ cấu lại vốn nhà nước.

Đáng chú ý, khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh từ việc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ, doanh nghiệp phải so sánh lại với tỷ giá tại thời điểm khóa sổ báo cáo tài chính năm hoặc bán niên gần nhất.

Đồng thời, thoản chênh lệch này không được kết chuyển vào kết quả kinh doanh mà được chuyển giao cho doanh nghiệp sau cổ phần hóa tiếp tục theo dõi và xử lý, dự thảo Thông tư nêu rõ.

Về tiến độ, thời hạn hoàn thành cổ phần hóa được thực hiện theo quy định tại Nghị định của Chính phủ về cơ cấu lại vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp.

Dự thảo Thông tư quy định, trên cơ sở phương án cổ phần hóa đã được phê duyệt, Ban chỉ đạo cổ phần hóa có trách nhiệm chỉ đạo doanh nghiệp triển khai bán cổ phần lần đầu theo các phương thức đã được thông qua. Nếu phương án cổ phần hóa được điều chỉnh, thời hạn hoàn thành sẽ được tính lại từ ngày quyết định điều chỉnh được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Liên quan đến xác định giá trị doanh nghiệp, dự thảo quy định áp dụng phương pháp tài sản theo Nghị định của Chính phủ về cơ cấu lại vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp. Theo đó, giá trị thực tế của doanh nghiệp được xác định bằng đồng Việt Nam, căn cứ trên danh mục tài sản đang phản ánh trên sổ sách kế toán.

Thứ nhất, với tài sản hiện vật, chỉ những tài sản tiếp tục được sử dụng sau cổ phần hóa mới được đánh giá lại.

Đồng thời, các tài sản đã khấu hao hết hoặc công cụ, dụng cụ đã phân bổ toàn bộ giá trị vào chi phí nhưng vẫn tiếp tục sử dụng cũng phải được đánh giá lại để tính vào giá trị doanh nghiệp với mức tối thiểu bằng 20% giá trị mua mới.

Thứ hai, với tài sản bằng tiền, tiền mặt được xác định theo biên bản kiểm quỹ; tiền gửi theo số dư đã đối chiếu với ngân hàng nơi doanh nghiệp mở tài khoản; còn các giấy tờ có giá như chứng chỉ tiền gửi, tín phiếu, trái phiếu… được xác định theo giá thị trường hoặc theo mệnh giá cộng lãi lũy kế đến thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp nếu không có giao dịch.

Riêng tài sản ký cược, ký quỹ ngắn hạn và dài hạn được ghi nhận theo số dư thực tế trên sổ kế toán đã được đối chiếu, xác nhận, Dự thảo Thông tư nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Dự thảo Thông tư cũng quy định các doanh nghiệp cổ phần hóa có thời gian hoạt động dưới 5 năm, việc xác định tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn nhà nước bình quân để tính giá trị tiềm năng phát triển của doanh nghiệp cổ phần hóa được thực hiện theo số năm hoạt động thực tế.

Ngoài ra, tổ chức tư vấn định giá lựa chọn các phương pháp phù hợp theo pháp luật về thẩm định giá và hướng dẫn tại Thông tư để xác định giá trị doanh nghiệp, song phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch trước khi trình cơ quan đại diện chủ sở hữu xem xét, quyết định, Dự thảo Thông tư nêu rõ.