Doanh nghiệp niêm yết Đông Nam Á "bay" hơn 200 tỷ USD vốn hóa trong một tháng chiến sự Iran

Diễn biến này cho thấy tâm lý nhà đầu tư xấu đi rõ rệt trong bối cảnh dòng chảy hàng hóa, đặc biệt là dầu thô và khí đốt, qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng.

Tính đến ngày 26/3, tổng vốn hóa của khoảng 3.500 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Singapore, Philippines và Việt Nam là 1,92 nghìn tỷ USD, giảm 10,2% so với ngày 27/2 - một ngày trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích nhằm vào Iran.

Đông Nam Á chứng kiến tác động rõ rệt từ căng thẳng Trung Đông sớm hơn nhiều nền kinh tế khác ở châu Á, do mức dự trữ dầu tương đối thấp gây sức ép lớn đối với các lĩnh vực phụ thuộc vào năng lượng như hóa dầu và du lịch.

Indonesia là nước chịu thiệt hại nặng nề nhất về vốn hóa thị trường với mức giảm 115,5 tỷ USD. Thái Lan đứng tiếp theo với 48,9 tỷ USD, trong khi Philippines và Việt Nam mỗi nước mất hơn 16 tỷ USD.

Tính đến ngày 26/3, tức gần một tháng sau khi xung đột Iran bùng phát, VN Index của Việt Nam và Jakarta Composite Index của Indonesia đều mất 13% so với trước xung đột. Trong khi đó, chỉ số Nikkei Stock Average của Nhật Bản giảm 9%, còn S&P 500 giảm 6%.

Theo phân tích của tờ báo Nikkei Asia dựa trên thông báo của các chính phủ và truyền thông địa phương, lượng dự trữ dầu mỏ của các nước Đông Nam Á vào thời điểm cuối tháng 3 nhìn chung ở mức tương đối thấp.

Indonesia chỉ có lượng dự trữ dầu đủ dùng khoảng 30 ngày, tính cả phần do khu vực tư nhân nắm giữ và các sản phẩm dầu mỏ. Philippines có mức tương đương khoảng 45 ngày, còn Malaysia khoảng 50 ngày. Thái Lan có lượng dự trữ lớn nhất Đông Nam Á, đủ dùng khoảng 103 ngày, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với Nhật Bản và Hàn Quốc - hai nước đều có dự trữ dầu trên 200 ngày.

“So với nhiều khu vực khác, Đông Nam Á dễ tổn thương hơn trước tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu thô, và tác động từ tình trạng này cũng nhanh chóng lan sang doanh nghiệp cũng như các hộ gia đình”, ông Shuhei Hashimoto, chuyên gia về kinh tế Đông Nam Á tại công ty tư vấn Đức Roland Berger, nhận xét với Nikkei Asia.

Nhóm doanh nghiệp hóa dầu đang chịu áp lực nặng nề nhất về vốn hóa thị trường. Tại Indonesia, công ty Chandra Asri Pacific - doanh nghiệp lớn nhất ngành hóa dầu nước - đã mất 27% giá trị vốn hóa trong giai đoạn từ 27/2 đến 26/3, xuống còn 25,2 tỷ USD.

Tại Thái Lan, vốn hóa của tập đoàn năng lượng PTT giảm 12% còn 30 tỷ USD, trong khi tập đoàn vật liệu Siam Cement giảm 18% còn 7,1 tỷ USD.

Chandra Asri và Siam Cement Group đều đã ban hành tuyên bố bất khả kháng, cho phép tạm miễn nghĩa vụ cung ứng đối với một số sản phẩm hoặc tại một số khu vực nhất định. Nguyên nhân là hai doanh nghiệp này gặp khó trong việc nhập khẩu các nguyên liệu đầu vào quan trọng của ngành hóa dầu như naphtha và ethylene.

Không chỉ hóa dầu, nhóm doanh nghiệp liên quan tới du lịch - một ngành kinh tế trụ cột của Đông Nam Á - cũng chịu tác động rõ rệt từ căng thẳng ở Trung Đông. Do lo ngại về nguồn cung nhiên liệu, nhiều hãng hàng không trong khu vực dự kiến cắt giảm các chuyến bay nội địa trong thời gian tới.

Tại Thái Lan, vốn hóa của công ty vận hành sân bay Airports of Thailand - đơn vị khai thác các sân bay lớn của nước này - giảm hơn 10% còn 22 tỷ USD. Chính phủ Thái Lan ước tính lượng khách du lịch nước ngoài đến nước này trong năm nay có thể thấp hơn tới 25% so với dự báo trước đó nếu tác động tiêu cực từ xung đột Trung Đông kéo dài.