Ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước những thách thức lớn trong việc phát triển bền vững và có trách nhiệm. Trong bối cảnh đó, dự án Cải thiện nghề lưới kéo Bà Rịa - Vũng Tàu (FIP Vũng Tàu) nổi lên như một mô hình hợp tác công tư (PPP) tiêu biểu, nhằm thúc đẩy chuỗi sản phẩm lưới kéo theo hướng bền vững.
Khởi xướng từ năm 2015, dự án này đã thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn và các cơ quan quản lý nhà nước, với mục tiêu cải thiện hoạt động đánh bắt và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Dự án FIP Vũng Tàu được dẫn dắt bởi Chi hội chế biến Bột cá và Dầu cá tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, với sự đồng hành của 9 doanh nghiệp lớn trong ngành. Mục tiêu chính của dự án là cải thiện hoạt động đánh bắt bằng lưới kéo, tuân thủ các thực hành IUU (Đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát) và bộ quy tắc nghề cá có trách nhiệm của Tổ chức Lương thực và nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO). Điều này không chỉ giúp bảo vệ các loài hoang dã quý hiếm, mà còn đảm bảo thực hành lao động có trách nhiệm, qua đó các công ty chế biến bột cá có thể tham gia vào chuỗi cung ứng thủy sản có trách nhiệm toàn cầu.
Ông Nguyễn Thành Lộc, Chủ tịch Hội Thủy sản TP. Hồ Chí Minh cho biết với tổng kinh phí lên tới 610.000 USD cho giai đoạn 2025-2035, dự án đã huy động được 470.000 USD từ cộng đồng doanh nghiệp, 102.000 USD từ chương trình nhà nước và 38.000 USD từ các tàu cá tham gia. Sự phân bổ kinh phí này cho thấy sự cam kết mạnh mẽ từ cả phía doanh nghiệp và nhà nước trong việc thúc đẩy ngành thủy sản bền vững.
Trong năm 2025, dự án đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Cụ thể, tạo ra 120.000 tấn/năm cá nguyên liệu bền vững, 25.000 tấn được kiểm soát chặt chẽ. Một số doanh nghiệp như Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu, Công ty TNHH Nutreco International (Việt Nam) và Tổng công ty Chăn nuôi C.P Việt Nam đã đạt được các chứng nhận quốc tế quan trọng, khẳng định cam kết của họ đối với nguồn nguyên liệu bền vững".
Thực hiện dự án, các bên tham gia dự án đều có những trách nhiệm cụ thể. Cục Thủy sản và Kiểm ngư chịu trách nhiệm điều phối chung, ban hành các văn bản hỗ trợ và thực hiện các chương trình liên quan. Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị trực thuộc thực hiện các biện pháp quản lý thủy sản theo IUU và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Hội Thủy sản TP.Hồ Chí Minh đóng vai trò huy động sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp và ngư dân, đồng thời triển khai tuyên truyền thực hành IUU. Các doanh nghiệp thành viên FIP Vũng Tàu và các tàu cá tham gia cũng có trách nhiệm tuân thủ các quy tắc và giám sát nguồn gốc sản phẩm.
Nhìn về tương lai, FIP Vũng Tàu đặt ra những kế hoạch lớn cho năm 2026 và các năm tiếp theo. Dự án dự kiến sẽ tăng thêm số lượng doanh nghiệp được chứng nhận MarinTrust, mở rộng vùng liên kết quản lý và giám sát sản phẩm, cũng như huy động thêm thành viên tham gia. Những nỗ lực này không chỉ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao giá trị cho ngành thủy sản, mà còn đóng góp tích cực vào nền kinh tế Việt Nam.
Trong bối cảnh đất nước đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao, nhanh và bền vững, việc sản xuất thành công nhôm thỏi đầu tiên không chỉ là thành quả của một dự án công nghiệp, mà còn là sự khẳng định về năng lực tự chủ, hiện thực hóa khát vọng chế biến sâu và nâng cao giá trị tài nguyên quốc gia...
Chỉ trong một thập kỷ, tỷ trọng của tôm hùm trong tổng kim ngạch xuất khẩu tôm đã tăng từ khoảng 7% lên gần 25% trong nửa đầu năm 2026. Đà tăng trưởng này mở ra triển vọng đưa tôm hùm trở thành ngành hàng xuất khẩu tỷ USD nếu tháo gỡ được các rào cản thị trường và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn...
Việt Nam hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu. Tuy nhiên, trước áp lực từ các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, ngành hàng này cần thay đổi chiến lược: chuyển từ tăng trưởng quy mô sang ưu tiên chất lượng và tính bền vững. Để giữ vững vị thế, việc xây dựng chuỗi giá trị minh bạch và thắt chặt quy trình kiểm soát chất lượng là yêu cầu cấp thiết...
Tuy đã có các khung cơ bản nhưng những chi tiết để doanh nghiệp có thể thực hiện được dự án tín chỉ carbon vẫn còn thiếu. Doanh nghiệp vẫn đang chờ hướng dẫn chi tiết từ các bộ, ngành để có thể tạo ra tín chỉ trao đổi, bù trừ trong nước và có thêm loại hàng hóa thứ hai đưa lên sàn giao dịch, thay vì chỉ có Hạn ngạch như hiện nay.
Các chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ đang tạo ra những thách thức và cơ hội cho nền kinh tế Việt Nam. Mức thuế 12,5% theo Điều 301 không gây tác động tiêu cực lớn đến xuất khẩu công nghệ cao, nhưng lại đặt ra bài toán khó cho ngành nông sản và dệt may. Việt Nam cần có chiến lược thích ứng để duy trì lợi thế cạnh tranh.
Mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 30-2026 phát hành ngày 27/07/2025 với nhiều chuyên mục hấp dẫn...
Tuy đã có các khung cơ bản nhưng những chi tiết để doanh nghiệp có thể thực hiện được dự án tín chỉ carbon vẫn còn thiếu. Doanh nghiệp vẫn đang chờ hướng dẫn chi tiết từ các bộ, ngành để có thể tạo ra tín chỉ trao đổi, bù trừ trong nước và có thêm loại hàng hóa thứ hai đưa lên sàn giao dịch, thay vì chỉ có Hạn ngạch như hiện nay.