ESG trở thành “cửa vào” của dòng vốn tăng trưởng mới

Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn tới, câu chuyện vốn cho tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững đang trở thành một trong những chủ đề được quan tâm.

Tại hội thảo “Phấn đấu tăng trưởng kinh tế 2 con số bền vững: Bối cảnh mới - Hành động mới” do báo Dân Trí tổ chức, diễn ra ngày 27/5 tại Hà Nội, nhiều chuyên gia cho rằng ESG không còn đơn thuần là tiêu chí quản trị doanh nghiệp, mà đang trở thành “tấm hộ chiếu” mới để doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

KHI ESG TRỞ THÀNH ĐIỀU KIỆN CỦA DÒNG VỐN MỚI

Phát biểu tại hội thảo, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho biết trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 1.500 tỷ USD. Trong đó, khu vực tư nhân được kỳ vọng đóng góp khoảng 80% tổng nguồn vốn.

Trong bối cảnh đó, thị trường vốn xanh và tín dụng xanh sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, quy mô thị trường tài chính xanh tại Việt Nam hiện vẫn còn khá nhỏ so với nhu cầu thực tế.

TS Lê Duy Bình cho biết tổng giá trị trái phiếu xanh, trái phiếu xã hội và trái phiếu bền vững hiện mới đạt khoảng 33.500 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,4 tỷ USD và chỉ chiếm chưa tới 2,2% tổng dư nợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực tín dụng xanh, dư nợ hiện đạt khoảng 780.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 4,19% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Các lĩnh vực thu hút tín dụng xanh lớn nhất hiện nay gồm nông nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo, công trình xanh và giao thông xanh.

Dù vậy, dư địa phát triển của thị trường tài chính xanh tại Việt Nam vẫn được đánh giá còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quỹ đầu tư quốc tế đang chuyển mạnh sang ưu tiên doanh nghiệp có thực hành ESG tốt.

TS Lê Duy Bình dẫn ví dụ VinaCapital hiện dành khoảng 66% danh mục đầu tư cho các doanh nghiệp có điểm ESG cao; Dragon Capital tập trung vào các doanh nghiệp phát triển bền vững; trong khi Dynam Capital chỉ giải ngân cho khoảng 25 doanh nghiệp niêm yết có cam kết ESG minh bạch nhất.

Không chỉ dừng ở câu chuyện tài chính, ESG cũng đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng trong làn sóng FDI thế hệ mới.

TS Lê Duy Bình cho biết các tập đoàn lớn như Apple, Lego hay Nestlé đều đặt ra yêu cầu cao về năng lượng tái tạo, phát thải carbon và chuỗi cung ứng xanh khi lựa chọn địa điểm đầu tư.

“Doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cạnh tranh về chi phí lao động mà còn phải cạnh tranh bằng chất lượng hạ tầng ESG, chất lượng quản trị và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh”, ông nhấn mạnh.

Ở góc nhìn rộng hơn, ESG được đánh giá không chỉ là bộ tiêu chuẩn tuân thủ mà đang trở thành nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

TS Lê Duy Bình cho biết Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 quy mô kinh tế xanh đạt khoảng 60-70 tỷ USD, tương đương 10% GDP; kinh tế số đạt khoảng 300 tỷ USD, tương đương 30% GDP. Cùng với đó là tiềm năng phát triển thị trường tín chỉ carbon khoảng 57 triệu tín chỉ mỗi năm, mang lại nguồn thu hàng trăm triệu USD cho nền kinh tế.

NGÂN HÀNG ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP CHUYỂN ĐỔI

Từ góc độ tổ chức tín dụng, nhiều ngân hàng cho rằng ESG đang làm thay đổi đáng kể cách tiếp cận vốn và quan hệ với khách hàng doanh nghiệp.

Ông Trần Hoài Phương, Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp HDBank, nhận định lĩnh vực ngân hàng luôn gắn liền với rủi ro nhưng cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi theo hướng bền vững.

Chia sẻ kinh nghiệm hơn 20 năm làm việc với các ngân hàng nước ngoài, ông Phương cho biết thông lệ quốc tế cho thấy cứ 1% tăng trưởng GDP thường đi kèm khoảng 1,8% tăng trưởng tín dụng. Vì vậy, tín dụng vẫn là một trong những động lực lớn của nền kinh tế.

Tuy nhiên, thay vì áp dụng một mô hình chung cho mọi doanh nghiệp, HDBank đang xây dựng chiến lược phục vụ theo từng nhóm khách hàng riêng biệt.

Trong quá trình cấp tín dụng, ngân hàng không chỉ đánh giá báo cáo tài chính mà còn xem xét giá trị và uy tín được hình thành từ mối quan hệ hợp tác với các thương hiệu lớn.

“Không phải doanh nghiệp lớn nào cũng cần vay vốn. Với những doanh nghiệp có chất lượng và uy tín tốt, điều họ quan tâm đôi khi không chỉ là lãi suất, mà còn là cơ hội học hỏi kinh nghiệm, mở rộng quan hệ hợp tác và nâng cao vị thế trên thị trường”, ông Trần Hoài Phương nói.

Liên quan đến ESG, đại diện HDBank cho biết toàn bộ khách hàng doanh nghiệp vay vốn đều phải trải qua quá trình đánh giá theo các tiêu chí ESG. Qua đó, doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn mức độ “xanh” của mình cũng như khả năng đáp ứng các yêu cầu phát triển bền vững.

Trong một số trường hợp, ngân hàng có thể chưa cấp tín dụng ngay nhưng vẫn hỗ trợ doanh nghiệp bằng hình thức bảo lãnh trong thời gian tìm kiếm nguồn vốn phù hợp hơn.

Ông Trần Hoài Phương cho biết HDBank hiện không chỉ đóng vai trò cấp vốn mà còn hoạt động như một đơn vị tư vấn cho doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường châu Âu và Mỹ, đặc biệt khi các tiêu chuẩn ESG ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Với góc nhìn cùng trong lĩnh vực ngân hàng, bà Vũ Thị Mùi, Phó trưởng Phòng Chính sách sản phẩm bán buôn, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), cho biết ngân hàng hiện không chỉ cung cấp vốn mà còn xây dựng hệ sinh thái giải pháp tài chính tổng thể cho doanh nghiệp.

Các giải pháp này bao gồm tín dụng, thanh toán, quản lý dòng tiền, tài trợ thương mại, ngoại hối, bảo lãnh, ngân hàng số và tư vấn tài chính nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh.

Bà Vũ Thị Mùi cho biết Vietcombank đang tận dụng hệ sinh thái khách hàng rộng lớn để thúc đẩy kết nối chuỗi cung ứng thông qua các giải pháp tài trợ chuỗi và tài trợ nhà phân phối.

Bên cạnh đó, với mạng lưới hơn 130 chi nhánh, ngân hàng cũng hỗ trợ doanh nghiệp kết nối đối tác, mở rộng quan hệ thương mại và thúc đẩy tăng trưởng.

Trong khi đó, ông Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Phát triển bền vững, Công ty cổ phần GreenFeed Việt Nam, cho rằng chuyển đổi xanh và ESG thực chất là quá trình thay đổi tư duy vận hành của cả tổ chức.

“Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu đặt mục tiêu lợi nhuận, thì nay ưu tiên lớn hơn là hiệu quả tăng trưởng và khả năng phát triển bền vững trong dài hạn. Điều này đòi hỏi quá trình chuyển đổi từ tư duy ngắn hạn sang dài hạn, từ tối ưu lợi nhuận trước mắt sang xây dựng mô hình tăng trưởng bền vững”, ông Phạm Tuấn Anh nói.