EU lên lộ trình loại bỏ thiết bị 5G của Huawei trong vòng 3 năm

Liên minh châu Âu (EU) chuẩn bị bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng hạ tầng công nghệ, với kế hoạch loại bỏ dần thiết bị viễn thông và nhiều sản phẩm công nghệ có nguồn gốc từ Trung Quốc, do lo ngại về an ninh mạng. 

Không chỉ các trạm gốc 5G, danh mục rà soát còn mở rộng sang hàng loạt lĩnh vực then chốt như chất bán dẫn, xe tự hành, pin mặt trời, máy bay không người lái và các hệ thống công nghệ chiến lược khác. 

Kế hoạch này được dự báo sẽ gây tổn thất đáng kể cho Huawei và ZTE, trong khi tạo dư địa mới cho các nhà cung cấp châu Âu và một số tập đoàn công nghệ quốc tế.

BƯỚC NGOẶT TỪ DỰ THẢO LUẬT AN NINH MẠNG

Cụ thể, ngày 20/1 (giờ địa phương), Ủy ban châu Âu đã công bố dự thảo Luật An ninh mạng, đặt nền tảng pháp lý cho việc loại bỏ dần thiết bị của những doanh nghiệp bị xếp vào nhóm “nhà cung cấp có rủi ro cao” khỏi thị trường EU.

Dự thảo bao trùm 18 lĩnh vực trọng yếu, từ mạng lưới điện, xe tự hành, máy tính, y tế, hàng không – vũ trụ cho đến chất bán dẫn. Các quy định chi tiết đối với hạ tầng mạng có dây và không dây sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong thời gian tới.

Theo Ủy ban châu Âu, các cuộc tấn công mạng có yếu tố hậu thuẫn từ bên ngoài nhằm vào các quốc gia thành viên đã tăng mạnh trong thời gian qua. Riêng quý 2 năm ngoái, số vụ tấn công tăng 22% so với cùng kỳ, gây thiệt hại ước tính khoảng 391 tỷ USD. 

Bà Henna Virkkunen, Phó Chủ tịch điều hành EU phụ trách chủ quyền công nghệ, an ninh và dân chủ, cho rằng đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là thách thức mang tính chiến lược đối với nền dân chủ, kinh tế và lối sống của châu Âu.

“Luật An ninh mạng mới sẽ giúp EU có thêm công cụ để chủ động ứng phó với các mối đe dọa ngày càng phức tạp”, bà nhấn mạnh.

Dù vẫn đang ở giai đoạn dự thảo, Luật An ninh mạng mới gắn chặt với “hộp công cụ an ninh mạng 5G” được EU đề xuất từ năm 2020. Bộ công cụ này nhằm cấm sử dụng thiết bị của các nhà cung cấp bị đánh giá có nguy cơ gây rủi ro cao cho hạ tầng viễn thông.

Nếu trước đây việc loại trừ chủ yếu mang tính khuyến nghị và chỉ áp dụng với mạng 5G, thì nay quy định đã mở rộng sang cả các mạng không phải 5G, đồng thời cho phép EU áp dụng chế tài tài chính đối với các quốc gia thành viên không tuân thủ. Theo đó, các nhà mạng tại châu Âu buộc phải thay thế các thành phần cốt lõi của thiết bị “có vấn đề” trong vòng 36 tháng.

Giới phân tích cho rằng các tiêu chí này được cho là nhắm thẳng vào Huawei và ZTE, hai doanh nghiệp Trung Quốc.

ĐỘNG THÁI CỦA HUAWEI 

Phản hồi trước động thái trên, Huawei cho rằng các đề xuất lập pháp của EU mang tính hạn chế hoặc loại trừ nhà cung cấp ngoài khối dựa trên yếu tố quốc tịch, thay vì bằng chứng cụ thể hay tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng.

Theo Huawei, cách tiếp cận này đi ngược các nguyên tắc cơ bản của EU về công bằng, không phân biệt đối xử và tính cân xứng, đồng thời không phù hợp với các cam kết của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Tập đoàn khẳng định sẽ tiếp tục cung cấp các sản phẩm, dịch vụ an toàn và đáng tin cậy tại châu Âu, đồng thời xem xét mọi biện pháp cần thiết, kể cả con đường pháp lý, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình lập pháp.

Châu Âu hiện có những tên tuổi lớn trong lĩnh vực thiết bị mạng như Nokia (Phần Lan) và Ericsson (Thụy Điển), song trong giai đoạn triển khai 5G, nhiều quốc gia EU vẫn lựa chọn thiết bị của Huawei và ZTE. Nguyên nhân nằm ở lợi thế giá thành, khi thiết bị viễn thông Trung Quốc thường rẻ hơn khoảng 20–40% so với sản phẩm châu Âu có hiệu năng tương đương, phù hợp với các dự án đầu tư hạ tầng quy mô lớn.

Chính gánh nặng chi phí đã khiến nhiều nước châu Âu chần chừ trong việc thay thế hạ tầng, dù các cảnh báo về an ninh mạng đã được đưa ra từ sớm. Tuy nhiên, khi các quy định nay đã có tính bắt buộc, việc nâng cấp và thay thế mạng lưới trong vòng ba năm gần như không thể tránh khỏi, kéo theo một làn sóng đầu tư mới trên toàn EU. Hiệp hội Hệ thống Thông tin Di động Toàn cầu (GSMA) ước tính, chi phí triển khai 5G của châu Âu có thể đội thêm khoảng 55 tỷ euro nếu loại bỏ hoàn toàn thiết bị Trung Quốc.

Trong bức tranh tái cấu trúc này, những doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp trước hết là Nokia và Ericsson – hai “đầu tàu” thiết bị mạng của châu Âu.

Bên cạnh đó, Samsung Electronics cùng các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh thiết bị mạng 5G cũng được kỳ vọng sẽ hưởng lợi gián tiếp. Samsung hiện đang đẩy mạnh hiện diện tại thị trường châu Âu, trong đó có thỏa thuận ký kết với Vodafone vào tháng 10 năm ngoái nhằm triển khai các giải pháp Open RAN trên khắp khu vực, trọng tâm là thị trường Đức.