Từ năm 2023 - 2024, với sự đồng hành của Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc (UNDP), Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã triển khai Dự án “Giảm thiểu rác thải nhựa trong lĩnh vực du lịch ở Việt Nam” và đạt được kết quả tích cực…

Dự án này chính là nền tảng để ngành du lịch Việt Nam tiếp tục có những chương trình hành động hướng tới du lịch bền vững. Tiêu biểu như ban hành Bộ tiêu chí VITA Green - bộ tiêu chí đầu tiên của Việt Nam về du lịch xanh, đáp ứng tương đối đầy đủ các tiêu chí của quốc tế.

Tại Hội thảo tham vấn xây dựng Dự án “Mô hình quản lý điểm đến du lịch hiệu quả, hướng tới du lịch xanh, không rác thải nhựa và carbon thấp” mới đây, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho biết, Việt Nam đi sau nhiều nước trên thế giới về phát triển du lịch xanh, vì thế cần đẩy nhanh việc chuyển hóa các hoạt động du lịch theo hướng xanh, bền vững.

Trong đó, quản lý điểm đến là vấn đề sống còn của ngành du lịch, bởi trong điểm đến chứa đựng tất cả các dịch vụ cần thiết của du lịch. Việc tập trung xây dựng những mô hình điểm đến du lịch xanh sẽ bao quát được toàn bộ hoạt động du lịch theo hướng xanh. Tiêu biểu như dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” đã được tổ chức từ 3 năm nay.

Đến nay, 102 doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã ký cam kết giảm nhựa, 12 khách sạn tiên phong thực hành giảm nhựa trong hoạt động kinh doanh. Với trọng tâm “không rác thải nhựa dùng một lần”, có 4 điểm du lịch cộng đồng đã triển khai mô hình giảm nhựa với 41 cơ sở kinh doanh hưởng ứng, gồm: điểm du lịch cộng đồng Thủy Biều, đầm Chuồn, cầu ngói Thanh Toàn, Ngư Mỹ Thạnh - Cồn Tộc.

Ngành du lịch Huế cũng phối hợp với dự án để tổ chức đào tạo chuyên sâu cho doanh nghiệp lữ hành, hoàn thiện Bộ SOP giảm nhựa và hiện đã có 5 đơn vị lữ hành vận hành tour giảm nhựa. Nhiều mô hình mới tiếp tục được đưa vào hoạt động như hệ thống 12 nhà chờ và máy cấp nước uống công cộng miễn phí, mô hình nhà hàng không rác thải nhựa, mô hình tuần hoàn chai thủy tinh…

Tương tự, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long yêu cầu các tổ chức, cá nhân không sử dụng các sản phẩm từ nhựa dùng một lần, thay thế bằng các sản phẩm thân thiện với môi trường khi hoạt động du lịch, dịch vụ. Cùng với đó lắp đặt biển báo, phát hành tờ rơi với nội dung thông báo không sử dụng các sản phẩm từ nhựa dùng một lần tại các cảng tàu, điểm tham quan du lịch trên vịnh, trên các tàu thuyền du lịch...

Đồng thời, tổ chức ký cam kết nói không với rác thải nhựa với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh tàu du lịch, dịch vụ kayak, doanh nghiệp, hộ nuôi trồng thủy sản... Theo ông Vũ Kiên Cường, Trưởng Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, thực hiện chương trình, đã có 204 doanh nghiệp, hộ kinh doanh tàu du lịch; 15 doanh nghiệp, hộ kinh doanh dịch vụ Kayak, đò chèo tay và 51 doanh nghiệp, hộ nuôi trồng thủy sản ký cam kết không sử dụng sản phẩm từ nhựa dùng 1 lần trong hoạt động dịch vụ du lịch trên vịnh.

Phong trào chống rác thải nhựa trên Vịnh Hạ Long đã góp phần làm giảm trên 90% rác thải nhựa trong các hoạt động tham quan, du lịch trên vịnh; giảm 94% lượng phao xốp trên các công trình nổi của các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh, dịch vụ du lịch trên vịnh... Đồng thời làm thay đổi đáng kể nhận thức, hành động của cộng đồng doanh nghiệp, người dân cũng như du khách.

Tại Đà Nẵng, trường hợp của Silk Sense Hoi An River Resort là một minh chứng điển hình cho việc doanh nghiệp hiện thực hóa khái niệm “khách sạn không rác thải nhựa”. Bằng cách loại bỏ hoàn toàn đồ nhựa dùng một lần và thiết lập hệ thống phân loại rác tại nguồn nghiêm ngặt, đơn vị này không chỉ giảm phát thải mà còn tạo ra một “sản phẩm du lịch xanh” độc đáo.

Ông Trần Thái Do, Chủ tịch của Silk Sense, chia sẻ rằng hành động này mở ra cơ hội lớn để phát triển bền vững. Thực tế, việc sử dụng máy tái chế rác hữu cơ Waste2Green để biến rác bếp thành phân bón, hay thay thế chai nhựa bằng chai thủy tinh đã giúp khách sạn này xử lý hơn 23 tấn rác hữu cơ trong năm 2024 và giảm đáng kể chi phí vận hành.

Theo TS. Hoàng Ngọc Tường Vân, Quản lý Dự án tại WWF-Việt Nam, giảm nhựa không còn là một hoạt động “làm cho đẹp hồ sơ” mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để giữ chân du khách. Doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không thiếu tâm huyết, tuy nhiên đang bị "rối" vì thiếu một thước đo cụ thể.

Doanh nghiệp cần một “chuẩn để làm theo” chứ không chỉ là những lời kêu gọi chung chung. Họ cần biết mình phải làm đến mức nào là đạt, cần được ghi nhận, truyền thông và đánh giá dựa trên một bộ tiêu chí thống nhất.

Trong bối cảnh đó, ngày 22/1, tại Hà Nội, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu đã có buổi tiếp và làm việc với đại diện Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) về tổ chức Hội thảo tham vấn kỹ thuật “Đánh giá cơ sở tình hình ô nhiễm chất thải nhựa trong ngành du lịch tại Việt Nam”.

Theo thông tin từ UNDP, trong khuôn khổ Chương trình Đổi mới Sáng tạo mảng Nhựa toàn cầu (Global Plastic Innovation Programme - GPIP) giai đoạn 2, với sự hỗ trợ của Chính phủ Nhật Bản, UNDP Việt Nam đã triển khai nghiên cứu “Đánh giá cơ sở tình hình ô nhiễm chất thải nhựa trong ngành du lịch tại Việt Nam” với sự tham gia cung cấp thông tin và phối hợp của các Sở quản lý du lịch các tỉnh/thành phố, Hiệp hội Du lịch địa phương cùng một số đối tác liên quan.

Đến nay, UNDP đã xây dựng dự thảo Báo cáo nghiên cứu cơ sở Đánh giá ô nhiễm nhựa trong ngành du lịch và dự kiến tổ chức Hội thảo tham vấn kỹ thuật nhằm chia sẻ các kết quả chính của Báo cáo và tham vấn các ý kiến từ các bên liên quan, bao gồm các nhà hoạch định chính sách, đơn vị nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp.

Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu nhận định rằng, phát triển du lịch bền vững cũng là chủ trương, định hướng của du lịch Việt Nam. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đánh giá cao UNDP đã triển khai nghiên cứu đánh giá cơ sở tình hình ô nhiễm chất thải nhựa tại Ninh Bình và Đà Nẵng, qua đó đề xuất các khuyến nghị chính sách và giải pháp can thiệp khả thi, hướng tới giảm thiểu chất thải nhựa trong hoạt động du lịch nói chung.

Dự kiến hội thảo sẽ được tổ chức tại Ninh Bình vào ngày 5/2/2026 với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, doanh nghiệp kinh doanh lưu trú và lữ hành.