“Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ hiện đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GDP với tỷ trọng từ 60% trở lên. Trong đó, riêng mảng bán lẻ chiếm khoảng 70 - 72%, phần còn lại thuộc về lĩnh vực dịch vụ. Chỉ số này cho thấy sự tăng trưởng tiêu dùng rõ rệt dù sức mua còn hạn chế và người dân đang tiết kiệm chi tiêu.

Để đạt được mức tăng trưởng hai chữ số, việc thúc đẩy chỉ tiêu này là yêu cầu cấp thiết. Hiện nay, mảng bán lẻ đang dần chạm mức “kịch trần” khi chiếm tới 75% và không còn nhiều dư địa tăng trưởng. Trong khi đó, tốc độ phát triển của mảng dịch vụ vẫn còn rất thấp. Do đó, nếu không thể thúc đẩy lĩnh vực dịch vụ, rất khó để đưa chỉ tiêu tăng trưởng chung lên cao hơn.

Về giải pháp, bên cạnh các hoạt động kích cầu như xúc tiến thương mại, chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, chuyển đổi số hay truyền thông xanh, tôi cho rằng mấu chốt của tăng trưởng bán lẻ nằm ở việc phát triển điểm bán. Chỉ khi mở rộng các điểm bán mới thì mới tạo ra được những cực tăng trưởng mới, bởi hệ thống cũ hiện đã bão hòa. Đồng thời, cần triển khai mọi giải pháp để thúc đẩy các mảng dịch vụ như: tài chính, ngân hàng, ăn uống và du lịch.

Nhằm kích cầu tiêu dùng hiệu quả, Nhà nước cần tập trung giải quyết các vấn đề trọng tâm sau:

Thứ nhất, khẩn trương xây dựng một Nghị định chung để quản lý đồng bộ hệ thống phân phối, bao gồm cả doanh nghiệp trong nước và FDI. Hiện chúng ta vẫn dựa vào Thông tư từ năm 2003 về quản lý siêu thị, trung tâm thương mại – thời điểm mà hệ thống thương mại hiện đại còn sơ khai. Thực tế hiện nay đã thay đổi với sự phát triển đa dạng của nhiều mô hình, đặc biệt là thương mại điện tử, nhưng các quy định vẫn nằm rải rác ở nhiều văn bản khác nhau.

Thứ hai, cần điều chỉnh cơ chế, chính sách ưu đãi cho lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Hiện nay, mức ưu đãi rất thấp khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn khi đầu tư hạ tầng thương mại và logistics, làm tăng chi phí và giảm năng lực cạnh tranh. Đặc biệt, Việt Nam cần xây dựng các chợ đầu mối xứng tầm khu vực và quốc tế để kết nối hiệu quả từ sản xuất nông nghiệp, nội địa đến thúc đẩy xuất khẩu.

Thứ ba, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu cho lĩnh vực thương mại, dịch vụ và thương mại điện tử. Việc thiếu hụt nhân sự đáp ứng yêu cầu thực tế đang ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngành bán lẻ.

Thứ tư, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về cung cầu hàng hóa để kết nối với các hệ thống bán lẻ. Đồng thời, nâng cao năng lực dự báo và điều tiết thị trường nhằm kiềm chế lạm phát, bình ổn giá cả.

Thứ năm, hoàn thiện khung pháp lý minh bạch cho các mô hình thương mại điện tử và bán lẻ đa kênh.

Thứ sáu, đẩy mạnh phát triển dịch vụ tài chính. Cần thúc đẩy nhanh hơn việc thí điểm các khu kinh tế mở để tạo động lực mạnh mẽ cho mảng dịch vụ phát triển bứt phá”.

“Kể từ khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai (Trump 2.0), chính sách thuế của Hoa Kỳ đã thể hiện sự nhất quán thông qua việc triển khai đồng loạt các biện pháp thuế đối ứng. Khác với cách tiếp cận trước đây vốn chỉ tập trung vào một vài quốc gia như Trung Quốc, chính sách hiện nay mang tính toàn diện trên phạm vi toàn thế giới, tạo ra áp lực buộc các đối tác thương mại phải trực tiếp và chủ động đặt vấn đề đàm phán.

Thực tế cho thấy các bước đi này được tính toán rất kỹ lưỡng về mặt pháp lý; ví dụ như khi mức thuế 20% áp dụng cho Việt Nam bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ, chính quyền ông Trump đã lập tức chuyển sang sử dụng Điều khoản 232 để duy trì mức thuế 10% trong 150 ngày, đồng thời chuẩn bị sẵn các phương án kế tiếp khi thời hạn này kết thúc.

Tiếp nối tiến trình đó, một cuộc điều tra toàn diện đã được tiến hành từ ngày 23/3/2026, dẫn đến việc Bộ Thương mại Mỹ công bố mức thuế mới theo Điều khoản 301 vào ngày 23/7/2026. Nội dung điều tra tập trung vào ba điểm chính là lao động cưỡng bức, dư thừa công suất và sở hữu trí tuệ. Trong danh sách 60 nền kinh tế, chỉ có khoảng 17 quốc gia được hưởng mức thuế ưu đãi 10%, trong khi Việt Nam và các nước còn lại không nằm trong nhóm này.

Đáng chú ý, Hoa Kỳ còn thiết lập một hạn ngạch thuế quan đặc biệt dành cho bốn quốc gia gồm Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia nhằm thúc đẩy các nước này tăng cường tiêu thụ bông của Hoa Kỳ.

Sự bất lợi của Việt Nam thể hiện rõ nét khi chúng ta đang là quốc gia nhập khẩu bông lớn nhất của Hoa Kỳ với giá trị trên 1,3 tỷ USD trong năm 2025 và tiếp tục tăng khoảng 25% trong 6 tháng đầu năm 2026, nhưng lại bị loại khỏi các chính sách ưu đãi về hạn ngạch và mức thuế 10%.

Xét trong nhóm 10 nước xuất khẩu dệt may lớn nhất vào Hoa Kỳ, nơi Việt Nam đứng vị trí thứ hai với kim ngạch 18,4 tỷ USD năm 2025 (chiếm 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước), có tới 7 quốc gia được hưởng mức thuế 10%. Trong khi đó, Việt Nam phải chịu mức thuế 12,5%, trở thành một trong những quốc gia chịu thiệt thòi nhất cùng với Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.

Từ thực trạng này, tôi có 3 kiến nghị cần sớm giải quyết để bảo vệ lợi ích của ngành dệt may.

Về phía Nhà nước, cần đẩy mạnh nỗ lực đàm phán song phương với Hoa Kỳ dựa trên vị thế là đối tác nhập khẩu bông hàng đầu của họ.

Đối với các quy định pháp luật, Việt Nam cần sớm hoàn thiện và ban hành hệ thống văn bản pháp lý minh bạch cùng các chính sách thực thi cụ thể về lao động cưỡng bức nhằm xóa bỏ những định kiến hiện nay.

Về chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, chúng ta cần chủ động để làm rõ rằng việc nhập khẩu bông từ Trung Quốc chỉ chiếm tỷ lệ cực nhỏ là 0,03% trong tổng số 1,7 triệu tấn bông nhập khẩu. Việc làm rõ con số này sẽ giúp khẳng định hàng hóa Việt Nam không liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức tại vùng Tân Cương như các cáo buộc từ phía Hoa Kỳ, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho quá trình đàm phán lại các chính sách thuế quan”.

“Trong lĩnh vực nông nghiệp, phân bón là một trong những vật tư đầu vào đặc biệt quan trọng, có vai trò quyết định đến năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình kinh tế, chính trị thế giới diễn biến phức tạp, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp phân bón đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Trước hết là vấn đề nguyên liệu đầu vào. Hiện nay, nhiều quốc gia đang áp dụng các biện pháp bảo hộ nhằm ưu tiên doanh nghiệp và sản xuất nông nghiệp trong nước. Điều này khiến việc nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất phân bón của Việt Nam gặp rất nhiều trở ngại, làm gia tăng chi phí và ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, ngành phân bón là ngành phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp, nhưng chính sách thuế giá trị gia tăng (VAT) hiện nay vẫn còn những điểm chưa thực sự phù hợp. Vì vậy, Hiệp hội Phân bón Việt Nam tiếp tục kiến nghị xem xét sửa đổi các quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng phân bón.

Năm 2025, tại kỳ họp tháng 7, Quốc hội đã thông qua quy định đưa phân bón vào đối tượng chịu thuế VAT 5%. Tuy nhiên, đối với sản phẩm phục vụ nông nghiệp, chúng tôi rất mong Nhà nước cân nhắc điều chỉnh mức thuế suất xuống 0% để giảm chi phí đầu vào cho sản xuất, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp cũng như của các doanh nghiệp phân bón.

Chúng tôi cũng kiến nghị sớm sửa đổi Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật để các quy định phù hợp hơn với thực tiễn sản xuất. Hiệp hội đã nhiều lần đề xuất nội dung này bởi chất lượng một số nguồn tài nguyên trong nước đang có xu hướng suy giảm. Tuy nhiên, nếu được tạo điều kiện ứng dụng khoa học, công nghệ và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn phù hợp, chúng ta hoàn toàn có thể tận dụng hiệu quả các nguồn nguyên liệu trong nước, đáp ứng yêu cầu sản xuất phân bón.

Cùng với đó, chúng tôi mong muốn các thủ tục hành chính liên quan đến việc thực hiện luật được tiếp tục đơn giản hóa, minh bạch và thuận lợi hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và tập trung nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh.

Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh rằng phân bón là ngành có hàm lượng khoa học và công nghệ rất cao. Hiện nay, một số doanh nghiệp lớn đã có điều kiện tiếp cận và ứng dụng công nghệ tiên tiến, nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn còn gặp không ít khó khăn. Vì vậy, chúng tôi rất mong Nhà nước tiếp tục có các chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và tăng sức cạnh tranh của ngành phân bón Việt Nam trong thời gian tới”.

“Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, chúng ta cần đổi mới mô hình, tập trung vào tăng trưởng chiều sâu và nâng cao năng suất lao động. Ngành điện tử hiện nay không chỉ dựa vào động lực chiều rộng như mở rộng đầu tư hay kích cầu, mà quan trọng hơn là nâng cao năng suất, gia tăng giá trị sản xuất và tỷ lệ nội địa hóa. Tôi xin đưa ra 6 đề xuất trọng tâm sau.

Thứ nhất, cần thực sự đưa doanh nghiệp sản xuất thành trung tâm của các chính sách tăng trưởng. Phải đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là tháo gỡ khó khăn về đầu tư đất đai, hoàn thuế VAT, chứng nhận xuất xứ (C/O), kiểm tra chuyên ngành và tiếp cận vốn. Trong ngành điện tử với chu kỳ đơn hàng rất ngắn, chỉ cần chậm trễ vài tuần trong việc mở rộng nhà máy hay nhập khẩu thiết bị, cơ hội sẽ ngay lập tức chuyển sang quốc gia khác.

Thứ hai, tận dụng triệt để làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu sau đại dịch và các biến động chính trị. Việt Nam đang là điểm đến của các tập đoàn công nghệ lớn như Qualcomm, Nvidia, Marvell... Họ chọn chúng ta không chỉ vì lao động giá rẻ mà vì một hệ sinh thái tiềm năng. Để thu hút FDI bền vững, phải nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa để trở thành đối tác tương xứng. Thực tế hiện nay, doanh nghiệp Việt vẫn ở vị thế thấp, thiếu năng lực đàm phán nên thường bị ép giá hoặc mất đơn hàng.

Thứ ba, để tăng trưởng nhanh mà vẫn kiểm soát được lạm phát, buộc phải tăng năng suất lao động thông qua đào tạo chất lượng cao và đầu tư vào AI, tự động hóa, nhà máy thông minh. Do đó, cần đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu máy móc thiết bị và điều kiện tiếp cận nguồn vốn tài chính để doanh nghiệp có thể tự tin đầu tư vào các dự án trung và dài hạn.

Thứ tư, doanh nghiệp ngành chế biến chế tạo hiện không thiếu đơn hàng nhưng lại thiếu vốn trung và dài hạn để đầu tư chiều sâu. Chúng ta cần chuyển dịch từ phân khúc thấp lên phân khúc tầm trung và cao hơn để đảm bảo vị thế trong chuỗi cung ứng. Điều này chỉ khả thi khi dòng vốn đầu tư được khơi thông và doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi.

Thứ năm, cần quyết liệt giảm chi phí logistics để tạo thêm dư địa và động lực cho tăng trưởng lớn hơn.

Thứ sáu, khẩn trương thành lập Tổ công tác đặc biệt trực thuộc Chính phủ ngay từ tháng 8 để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu. Với sự tham gia của các bộ: Tài chính, Công thương, Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước cùng các địa phương trọng điểm công nghiệp, Tổ công tác này sẽ là đầu mối giải quyết nhanh chóng mọi rào cản, vướng mắc cho doanh nghiệp”.

“Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt khoảng 11,1 tỷ USD, tăng trưởng 5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nhóm đồ gỗ (phân khúc tạo giá trị gia tăng cao) lại giảm tới 6,2% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này bắt nguồn từ những biến động tại thị trường Hoa Kỳ, nơi giá trị xuất khẩu chỉ đạt khoảng 4,2 tỷ USD, thấp hơn đáng kể so với các năm gần đây.

Bên cạnh sự suy giảm về nhu cầu tiêu dùng, các doanh nghiệp gỗ Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực cực lớn từ hệ thống thuế quan phức tạp và tình trạng “thuế chồng thuế” tại thị trường này. Hiện nay, sản phẩm gỗ xuất khẩu đồng thời phải chịu thuế theo Mục 301 về trừng phạt thương mại và Mục 232 liên quan đến an ninh quốc gia, được áp dụng từ cuối năm 2025.

Cụ thể, mức thuế theo Mục 232 đang duy trì ở mức 25% đối với ba nhóm mặt hàng chủ lực gồm tủ bếp, bàn trang điểm và ghế bọc nệm. Đáng chú ý, phía Hoa Kỳ đã đưa ra cảnh báo mức thuế này có khả năng tăng vọt lên 50% kể từ ngày 1/1/2027.

Thêm vào đó, hàng hóa Việt Nam hiện còn chịu mức thuế 10% theo Sắc lệnh 122 về phụ phí nhập khẩu tạm thời. Sau khi chính sách này hết hiệu lực vào ngày 23/8 tới, các mặt hàng sẽ chuyển sang chịu thuế theo Mục 301 với mức thuế suất dự kiến khoảng 12,5%. Một cú sốc khác đối với ngành gỗ là kết luận của Bộ Thương mại Hoa Kỳ vào ngày 21/7 vừa qua, đề xuất áp mức thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp lên tới 132,6% đối với mặt hàng gỗ dán gỗ cứng nhập khẩu từ Việt Nam.

Trước những thách thức này, cộng đồng doanh nghiệp đang kỳ vọng vào kết quả tích cực từ các phiên đàm phán giữa Chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ, đặc biệt khi phía đối tác vẫn đang mở rộng điều tra về dư thừa công suất và sở hữu trí tuệ.

Đối với chính sách trong nước, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam kiến nghị xem xét điều chỉnh thuế xuất khẩu gỗ xẻ. Trước đây, việc áp thuế 25% nhằm bảo vệ nguồn nguyên liệu gỗ rừng trồng trong nước; tuy nhiên, hiện Việt Nam nhập khẩu khoảng 6 triệu m3 gỗ mỗi năm, nên chính sách này cần được cân nhắc lại để tạo thêm việc làm. Đồng thời, cần khuyến khích nhập khẩu gỗ từ Hoa Kỳ, qua đó góp phần thu hẹp chênh lệch cán cân thương mại giữa hai nước”.

“Thương mại điện tử đã duy trì tốc độ tăng trưởng gấp khoảng 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP trong 8 năm qua, nên việc duy trì tăng trưởng hai con số không phải là thách thức đối với ngành, nhưng vẫn chưa đủ để đóng góp vào mục tiêu đưa kinh tế số chiếm 30% tỷ trọng GDP vào năm 2030. Trong bối cảnh thương mại điện tử được kỳ vọng trở thành một trong những động lực quan trọng của kinh tế số, lĩnh vực này hiện đang đối mặt với nhiều thách thức mới.

Trước hết là áp lực chi phí kinh doanh ngày càng tăng khi các sàn thương mại điện tử bắt đầu điều chỉnh tăng phí nền tảng. Bên cạnh đó, nhiều quy định pháp luật mới có hiệu lực, từ Luật Thương mại điện tử đến các nghị định hướng dẫn thi hành, trong khi nhiều hộ và cá nhân kinh doanh đến nay vẫn chưa kịp nắm bắt đầy đủ các quy định. Ngoài ra, với các doanh nghiệp và nền tảng số, việc đáp ứng các yêu cầu mới cũng khiến chi phí tuân thủ tăng lên đáng kể.

Vì vậy, chúng tôi kiến nghị cần có các giải pháp giúp giảm bớt chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường hướng dẫn, đào tạo để các hộ và cá nhân kinh doanh hiểu, thực hiện đúng quy định.

Thương mại điện tử hiện có khoảng 3 triệu hộ kinh doanh và khoảng 2 triệu cá nhân đang tham gia hoạt động.

Như vậy, nếu muốn chuyển đổi lực lượng này thành doanh nghiệp, quy trình phải thực sự đơn giản. Nếu vẫn phải thực hiện các thủ tục phức tạp như hiện nay, từ thuê công ty luật đến xây dựng điều lệ doanh nghiệp, thì sẽ rất khó khuyến khích họ chuyển đổi. Chúng ta cần một quy trình đủ đơn giản để bất kỳ hộ kinh doanh nào cũng có thể chuyển đổi lên doanh nghiệp nhanh chóng và thuận lợi, để hiện thực hóa mục tiêu đã đặt ra.

Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đặt ra một thách thức mới đối với lĩnh vực thương mại điện tử. Chúng tôi dự báo Việt Nam có thể sẽ sớm đối mặt với tình trạng “nhập siêu AI”, bởi phần lớn hộ và cá nhân kinh doanh sẽ phải sử dụng các công cụ AI phục vụ hoạt động kinh doanh nhưng lại thiếu kiến thức để khai thác hiệu quả và tối ưu chi phí. Trong khi hiện nay, chúng ta vẫn chưa có các tiêu chuẩn, quy chuẩn hay hướng dẫn đầy đủ để ứng dụng AI hiệu quả. Việc sử dụng AI theo cảm tính, thiếu định hướng sẽ dẫn đến tình trạng lãng phí nguồn lực và gia tăng chi phí.

Do đó, Hiệp hội Thương mại điện tử mong muốn sẽ nhận được sự hỗ trợ, đồng hành từ các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Bộ Khoa học và Công nghệ, để xây dựng các mô hình ứng dụng AI phù hợp. Các mô hình này sẽ không chỉ hỗ trợ quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp mà còn giúp tối ưu chi phí ứng dụng công nghệ, qua đó tạo dư địa để thương mại điện tử tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn và đóng góp nhiều hơn vào mục tiêu phát triển kinh tế số.

Bên cạnh đó, thực tế hiện nay đang cho thấy thương mại điện tử càng phát triển, các hành vi vi phạm cũng càng gia tăng. Đơn cử, hiện nay nhiều người tham gia bán hàng qua livestream nhưng chưa từng được đào tạo bài bản, dẫn đến phát ngôn sai quy định, vi phạm pháp luật hoặc gây ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân khác. Vì vậy, việc sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và bộ quy tắc ứng xử, đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực này là yêu cầu cấp thiết.

Thương mại điện tử là lĩnh vực cần có chính sách hỗ trợ và sự đầu tư từ Nhà nước. Nếu chỉ trông chờ các hộ và cá nhân kinh doanh tự tìm hiểu, tự thích ứng thì sẽ rất khó tạo ra sự chuyển biến đồng bộ. Khi các rào cản về chi phí tuân thủ, chuyển đổi doanh nghiệp, ứng dụng AI và chuẩn hóa hoạt động được tháo gỡ, thương mại điện tử sẽ có điều kiện bứt phá mạnh mẽ hơn, qua đó đóng góp hiệu quả vào mục tiêu đưa kinh tế số chiếm 30% GDP”.