Hoàn thiện quy hoạch đô thị và nông thôn đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Ngày 24/4, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đã chủ trì hội thảo lấy ý kiến điều chỉnh quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

TĂNG CƯỜNG LIÊN KẾT VÙNG, HÀNH LANG KINH TẾ ĐÔ THỊ

Theo đại diện đơn vị tư vấn là Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng), quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 891/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 (quy hoạch số 891).

Quy hoạch đã bước đầu định hình phát triển hệ thống đô thị, nông thôn theo mô hình mạng lưới, gắn với không gian phát triển quốc gia, các vùng động lực, hành lang kinh tế và cực tăng trưởng, tạo cơ sở quan trọng cho công tác quản lý thời gian qua.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, những thay đổi về thể chế, tổ chức lãnh thổ, định hướng không gian và động lực tăng trưởng đang tác động trực tiếp, đòi hỏi một số nội dung nền tảng của Quy hoạch 891 cần được rà soát, cập nhật và hoàn thiện.

Việc điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị, nông thôn là cần thiết nhằm bảo đảm đồng bộ với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng và bối cảnh tổ chức lãnh thổ mới; đồng thời hoàn thiện mô hình phát triển theo hướng mạng lưới đa trung tâm, đa cực, đáp ứng yêu cầu giai đoạn tới.

Quá trình này cũng nhằm làm rõ vai trò, chức năng và phân bố không gian đô thị - nông thôn, gắn với các cực tăng trưởng, vùng động lực và hành lang kinh tế - đô thị; đồng thời hoàn thiện cơ sở khoa học, pháp lý cho việc phân loại, quản lý đô thị, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Việc điều chỉnh quy hoạch hệ thống đô thị, nông thôn tập trung vào một số nội dung trọng tâm, bảo đảm phù hợp phạm vi và thủ tục rút gọn.

Cụ thể, rà soát, điều chỉnh mô hình, cấu trúc hệ thống trên cơ sở kế thừa Quy hoạch 891; định hướng phát triển đô thị theo không gian, mạng lưới, chuyển từ tiếp cận hành chính sang không gian chức năng; đồng thời cập nhật nội dung phân loại đô thị theo Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15 và các quy định liên quan.

Mục tiêu đến năm 2030 hình thành hệ thống đô thị, nông thôn theo mô hình đa trung tâm, đa cực, có cấu trúc hợp lý, gắn với các vùng động lực và hành lang kinh tế chủ đạo; tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 50%, hướng tới phát triển bền vững.

Đến năm 2050, tỷ lệ đô thị hóa dự kiến đạt 70 - 75%. Hệ thống đô thị phát triển theo hướng xanh, thông minh, phát thải thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên, có tính cạnh tranh cao; tỷ lệ giao thông công cộng tại các đô thị lớn đạt mức cao.

Phương án điều chỉnh quy hoạch đồng thời đề ra các chỉ tiêu đến năm 2030, xác định cấu trúc không gian đô thị và nông thôn, các vùng đô thị lớn, hành lang kinh tế đô thị; cùng định hướng phát triển hệ thống đô thị, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, kiến trúc cảnh quan và liên kết vùng, liên kết ngành.

Trong đó, cả nước hình thành 4 vùng đô thị lớn gồm Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Huế và Cần Thơ. Chương trình phát triển đô thị được điều chỉnh theo hướng kế thừa hệ thống hiện hữu, đồng thời đổi mới cách tiếp cận, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hệ thống phân loại đô thị mới.

ĐIỀU CHỈNH DỰA TRÊN YÊU CẦU THỰC TIỄN

Tại hội nghị, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị làm rõ định hướng phát triển công nghiệp văn hóa tại các đô thị; lồng ghép 3 cực tăng trưởng quốc gia, 5 hành lang du lịch và các trung tâm du lịch quốc gia để xác định rõ tính chất các vùng đô thị lớn.

Trong khi đó, Văn phòng Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng rà soát dự thảo theo hướng làm rõ nội dung kế thừa và điều chỉnh, đồng thời cập nhật các chỉ đạo của Chính phủ về phát triển đô thị bền vững.

Đóng góp ý kiến, Viện Kiến trúc quốc gia đề xuất nghiên cứu thêm các khái niệm như đô thị sân bay (Long Thành), mô hình đô thị sinh thái núi; lồng ghép yếu tố văn hóa, lịch sử để tăng nhận diện đô thị. Trong khi đó, Hiệp hội các đô thị Việt Nam kiến nghị rà soát tầm nhìn quy hoạch.

"Cần tiếp tục rà soát, đánh giá để phân cấp hệ thống đô thị theo quốc gia, vùng, tỉnh nhằm tạo ra các hình thức liên kết mới (chùm đô thị, chuỗi đô thị, cụm đô thị); đặc biệt phải rà soát kỹ các danh mục trong đồ án quy hoạch, đặc biệt là tên quy hoạch, thời kỳ quy hoạch và định hướng phát triển của các đô thị trong giai đoạn 2030 - 2050, đảm bảo đồng bộ với các quy hoạch đã được phê duyệt".

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn khẳng định việc điều chỉnh kịp thời quy hoạch hệ thống đô thị, nông thôn giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 là hết sức quan trọng và cần thiết, tạo điều kiện để thực hiện các quy hoạch tiếp theo tại địa phương. Nhưng do thời gian gấp rút nên phải triển khai song song việc nghiên cứu, ban hành, thực hiện quy hoạch và điều chỉnh khi có vướng mắc. Vì vậy, hội nghị thống nhất với phương án điều chỉnh quy hoạch theo trình tự, thủ tục rút gọn, dựa trên yêu cầu của thực tiễn.

Về nội dung, Thứ trưởng nhấn mạnh chuyển từ tiếp cận hành chính sang không gian chức năng, phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời, hình thành các cấu trúc mới như vùng đô thị, hành lang kinh tế đô thị.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cho rằng chưa nên mở rộng thêm tầm nhìn quy hoạch trong bối cảnh hiện nay. Đồng thời, giao Cục Phát triển đô thị, Vụ Quy hoạch - Kiến trúc phối hợp đơn vị tư vấn tiếp thu ý kiến, hoàn thiện dự thảo trước khi trình Bộ Xây dựng xem xét phê duyệt.