Trong bối cảnh yêu cầu minh bạch hóa thị trường ngày càng cao, công tác phòng, chống rửa tiền đang trở thành nội dung trọng tâm, đặc biệt với lĩnh vực bất động sản – nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro do giá trị giao dịch lớn và phương thức thanh toán đa dạng…

Bộ Xây dựng vừa chủ trì, phối hợp với Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) và Cục An ninh nội địa (Bộ Công an) tổ chức Hội nghị tiếp cận và hướng dẫn cho các đối tượng báo cáo trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản về kết quả đánh giá rủi ro quốc gia, đánh giá rủi ro ngành và nghĩa vụ phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố.

Tại Hội nghị, các chuyên gia đã công bố kết quả đánh giá rủi ro quốc gia (NRA) giai đoạn 2018-2022. Trong đó, lĩnh vực môi giới, sàn giao dịch bất động sản được xếp hạng mức rủi ro rửa tiền “trung bình cao”. Theo báo cáo từ Cục Phòng, chống rửa tiền, mặc dù khung pháp lý được đánh giá mức "cao", nhưng hiệu quả thanh tra, giám sát và thực thi các chế tài hành chính trong ngành bất động sản vẫn chỉ ở mức “thấp”.

Về lỗ hổng nội bộ, dữ liệu NRA chỉ ra kiến thức phòng, chống rửa tiền của nhân viên trong doanh nghiệp bất động sản đang ở mức “trung bình thấp”. Các đối tượng thường lợi dụng kẽ hở như: Giao dịch ủy quyền không cơ sở pháp lý, khách hàng không quan tâm đến giá, hoặc giá giao dịch không phù hợp giá thị trường... để thực hiện hành vi vi phạm.

TĂNG CƯỜNG NHẬN DIỆN RỦI RO

Phát biểu tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Nhà và thị trường bất động sản Hoàng Thu Hằng nhấn mạnh phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là yêu cầu pháp lý bắt buộc, đồng thời là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với an ninh tài chính quốc gia, sự minh bạch của thị trường và uy tín quốc tế của Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, yêu cầu về tuân thủ các chuẩn mực quốc tế trong lĩnh vực này ngày càng cao, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và những chủ thể liên quan.

Đối với lĩnh vực kinh doanh bất động sản, đặc thù là có các giao dịch giá trị lớn, phương thức thanh toán đa dạng, tính thanh khoản cao, nên luôn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để thực hiện các hành vi rửa tiền, tài trợ khủng bố với thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường công tác nhận diện, đánh giá rủi ro, nâng cao năng lực tuân thủ và tổ chức triển khai biện pháp phòng ngừa một cách thực chất, hiệu quả, phù hợp với đặc thù của ngành bất động sản.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, Luật Phòng, chống rửa tiền đã mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh ngành nghề phi tài chính có liên quan. Các doanh nghiệp bất động sản cũng không thể đứng ngoài vòng giám sát, mà phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý như: nhận biết khách hàng, đánh giá rủi ro, báo cáo giao dịch có giá trị lớn, báo cáo giao dịch đáng ngờ và lưu giữ hồ sơ theo quy định.

Cụ thể, doanh nghiệp phải thực hiện nhận biết khách hàng khi cung cấp dịch vụ kinh doanh bất động sản; đồng thời phải xác minh thông tin khách hàng, xác định chủ sở hữu hưởng lợi và theo dõi giao dịch nhằm phát hiện dấu hiệu bất thường. Đây là cơ chế cốt lõi để ngăn chặn hành vi lợi dụng thị trường bất động sản để “rửa” dòng tiền bất hợp pháp.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn xem công tác phòng, chống rửa tiền là trách nhiệm mang tính hình thức. Tuy nhiên, khi các chuẩn mực giám sát ngày càng chặt chẽ, việc không tuân thủ có thể dẫn đến rủi ro lớn, từ xử phạt hành chính đến ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp. Theo đó, các doanh nghiệp bất động sản cần nghiêm túc tuân thủ, coi đây là một phần trong chiến lược quản trị rủi ro và phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, đại diện Cục Phòng, chống rửa tiền lưu ý các doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm tới việc giám sát các giao dịch có giá trị lớn bất thường, giao dịch liên quan đến các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ có rủi ro cao, cũng như trường hợp có dấu hiệu che giấu chủ sở hữu hưởng lợi. Việc phát hiện sớm và báo cáo kịp thời sẽ giúp ngăn ngừa những hành vi vi phạm, bảo vệ doanh nghiệp trước nguy cơ bị lợi dụng.

CHỦ ĐỘNG TUÂN THỦ, NÂNG CAO CÔNG TÁC QUẢN TRỊ

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Nhà và thị trường bất động sản Hoàng Thu Hằng khẳng định lĩnh vực bất động sản là một trong những lĩnh vực có tiềm ẩn rủi ro rất cao nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Do vậy, việc cần phải nắm rõ quy định pháp luật và thực hiện nghĩa vụ báo cáo của các doanh nghiệp, sàn giao dịch bất động sản và các tổ chức, cá nhân liên quan là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo sự minh bạch của thị trường.

Trên cơ sở đó, bà Hằng đề nghị tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp phải quán triệt sâu sắc quy định về phòng, chống rửa tiền đến từng cán bộ, nhân viên để tránh sai phạm do thiếu hiểu biết. Đặc biệt, doanh nghiệp cần rà soát kỹ và hoàn thiện quy định nội bộ về kiểm soát giao dịch, bao gồm giao dịch đáng ngờ và giao dịch có giá trị lớn (từ 400 triệu đồng trở lên). 

Ngoài ra, cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để trao đổi, cung cấp thông tin nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm. Đồng thời, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý giao dịch bất động sản, để minh bạch thị trường. Việc công khai trên hệ thống thông tin sẽ giúp các cá nhân, tổ chức tự kiểm soát hành vi, tránh các sai phạm không đáng có.

“Các cơ quan quản lý nhà nước, Sở, ngành địa phương và cộng đồng doanh nghiệp phải cùng phối hợp đồng bộ, quyết liệt hơn nữa để đưa công tác phòng, chống rửa tiền đi vào thực chất, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh và thượng tôn pháp luật”, Phó Cục trưởng Hoàng Thu Hằng nhấn mạnh.