Hòn đảo dầu lửa chiến lược của Iran thu hút sự chú ý giữa lúc giá dầu tăng mạnh

Hòn đảo Kharg của Iran, một dải đất nhỏ nhưng có tầm quan trọng chiến lược nằm ở vùng biển phía Bắc của Vịnh Ba Tư, đang thu hút sự quan tâm lớn khi cuộc xung đột ở Trung Đông bước sang tuần thứ hai.

Mặc dù các lực lượng Mỹ và Israel đã tiến hành nhiều cuộc tấn công trong khu vực, hòn đảo này vẫn chưa bị ảnh hưởng.

Đảo Kharg, nằm cách bờ biển Iran khoảng 15 dặm, là trung tâm của ngành công nghiệp dầu mỏ Iran. Ước tính khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua đây trước khi được đưa các con tàu chở dầu, rồi tiếp tục hành trình qua eo biển Hormuz. Đảo này có khả năng bốc xếp khoảng 7 triệu thùng dầu mỗi ngày, một con số làm nổi bật vai trò kinh tế quan trọng của hòn đảo đối với Iran.

Tầm quan trọng kinh tế của Kharg khiến hòn đảo này đặc biệt dễ bị đe dọa bởi các hành động quân sự. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm chiếm giữ hòn đảo này có thể đòi hỏi một chiến dịch quân sự trên bộ - phương án mà Mỹ dường như không muốn thực hiện.

Một cuộc tấn công vào Kharg có thể gây ra sự biến động lớn hơn trên thị trường năng lượng, đặc biệt khi giá dầu đã tăng vọt lên gần 120 USD một thùng trong phiên giao dịch ngày 9/3 trước khi quay đầu giảm mạnh trở lại.

Trao đổi với hãng tin CNBC, ông Petras Katinas - một nhà nghiên cứu tại công ty RUSI, tổ chức nghiên cứu quốc phòng có trụ sở ở London, Anh - việc chiếm giữ Kharg có thể cắt đứt “huyết mạch dầu mỏ" của Iran, nguồn tài chính quan trọng của nước này.

“Với việc eo biển Hormuz đóng cửa, Iran bây giờ không xuất khẩu được dầu. Nhưng nếu Mỹ giành quyền kiểm soát đảo Kharg, họ có thể có được lợi thế trong các cuộc đàm phán trong tương lai, sau khi cuộc chiến này kết thúc”, ông Katinas nhận định với CNBC.

Trong hơn 1 tuần qua, các cuộc tấn công của Mỹ đã nhằm vào nhiều địa điểm năng lượng của Iran, bao gồm các kho chứa dầu, song đảo Kharg vẫn chưa trở thành mục tiêu.

Nếu Mỹ quyết định chiếm giữ đảo Kharg, “động thái đó sẽ giáng một đòn mạnh vào Iran, vì khiến nước này mất đi một nguồn thu quan trọng. Một hành động như vậy sẽ gợi nhớ đến việc Mỹ can thiệp vào Venezuela hồi đầu năm nay, giành quyền kiểm soát ngành dầu mỏ của quốc gia Nam Mỹ này” - nhà phân tích Tamas Varga của công ty PVM Oil nhận định. Tuy nhiên, ông Vargas cũng cho rằng một động thái của Mỹ chiếm đảo Kharg sẽ khiến cho tình hình càng trở nên phức tạp và căng thẳng hơn.

Theo ông Marc Gustafson, người từng đứng đầu Phòng Tình huống của Nhà Trắng thời các tổng thống Joe Biden và Barack Obama, nỗ lực chiếm giữ đảo Kharg sẽ đòi hỏi quân đội Mỹ phải đổ bộ và có thể khiến đảo này trở thành mục tiêu trong nhiều tuần cho các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran. Ngoài ra, Tehran có thể phản ứng bằng cách tự phá hủy đường ống dẫn dầu kết nối tới đảo Kharg, dẫn tới sức ép tăng giá đối với dầu thô còn lớn hơn.

CEO Jan van Eck của công ty quản lý quỹ VanEck Funds đã chỉ ra rằng đảo Kharg là nơi 90% dầu của Iran được xuất khẩu. “Nếu ông Trump áp dụng cùng một kịch bản như ở Venezuela với đảo này… có lẽ ông ấy muốn sử dụng Kharg như một đòn bẩy đàm phán trong tương lai”, ông van Eck nhận định.