Italy đang đối mặt với một tình huống khó khăn trong việc quản lý hệ thống lương hưu của của nước này, khi Chính phủ cân nhắc việc đóng băng tuổi nghỉ hưu ở mức 67 tuổi nhưng đồng thời cũng lo ngại về khả năng xảy ra một cuộc khủng hoảng lương hưu...

Tăng tuổi nghỉ hưu là một trong những biện pháp cần thiết để đảm bảo tính bền vững của hệ thống lương hưu, nhất là ở những nước có dân số già hóa nhanh và giảm nhanh như Italy. Tuy nhiên, nhiều người dân Italy lại lo ngại rằng tăng tuổi nghỉ hưu sẽ khiến họ phải làm việc lâu hơn mà không nhận được lợi ích tương xứng.

Tuổi nghỉ hưu theo luật định của Italy hiện nay là 67 tuổi, cao hơn nhiều nước châu Âu và nhiều người lao động ở nước này đã cho rằng đây là một con số quá cao.

Luật lương hưu của Italy quy định tuổi nghỉ hưu có mối liên hệ với tuổi thọ và sẽ được rà soát 2 năm một lần, đồng thời sẽ tự động tăng lên nếu tuổi thọ tăng. Trong khi đó, các tổ chức công đoàn nước này không đồng tình với việc tăng tuổi nghỉ hưu thêm nữa. Rome đã áp dụng luật lương hưu nghiêm ngặt hiện nay kể từ sau cuộc khủng hoảng nợ công eurozone nhằm khôi phục niềm tin của thị trường tài chính.

Theo số liệu từ các tổ chức nghiên cứu, tỷ lệ người cao tuổi trong dân số Italy đang gia tăng nhanh chóng, với dự báo rằng đến năm 2030, khoảng 30% dân số sẽ trên 65 tuổi. Điều này đặt ra một thách thức lớn cho hệ thống lương hưu, khi số lượng người nhận lương hưu ngày càng tăng trong khi số lượng người lao động đóng góp vào quỹ lương hưu lại giảm.

Tuổi nghỉ hưu ở Italy tăng lần gần đây nhất vào năm 2019, trước khi xảy ra đại dịch Covid-19, với mức tăng 5 tháng lên 67 tuổi. Nếu không đóng băng, từ tháng 1/2027, tuổi nghỉ hưu ở nước này sẽ tăng thêm 3 tháng nữa.

Ngoài áp lực từ các tổ chức công đoàn, một trong những lý do chính khiến Chính phủ Italy xem xét việc đóng băng tuổi nghỉ hưu là sự gia tăng của tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ thất nghiệp ở độ tuổi từ 15-24 đã lên tới 30%, một con số đáng báo động. Chính phủ Italy đã đưa ra một số biện pháp nhằm cải thiện tình hình, bao gồm việc tăng cường đào tạo nghề cho thanh niên và khuyến khích các doanh nghiệp tuyển dụng người trẻ, nhưng chưa đủ để giải quyết triệt để vấn đề.

Nhiều chuyên gia lo ngại rằng việc đóng băng tuổi nghỉ hưu có thể dẫn đến tình trạng khủng hoảng lương hưu trong tương lai. Họ cho rằng nếu không có những cải cách cần thiết, hệ thống lương hưu sẽ không thể duy trì được tính bền vững trong dài hạn. Khi đó, Chính phủ Italy sẽ phải tăng thuế hoặc cắt giảm lương hưu, dẫn tới ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của hàng triệu người dân.

Văn phòng ngân sách quốc hội Italy, một cơ quan độc lập, ước tính nếu tuổi nghỉ hưu đóng băng và cơ chế tăng tuổi nghỉ hưu tự động bị dừng, chi phí lương hưu sẽ tăng thêm 0,4 điểm phần trăm trong tỷ trọng so với tổng sản phẩm trong nước (GDP) của nước này trong thời gian từ nay tới nam 2040. Cơ quan này cũng cho biết tỷ lệ nợ công so với GDP của Italy sẽ tăng lên mức 139% vào năm 2031, cao hơn 7 điểm phần trăm so với dự báo hiện tại.

Sự gia tăng của nợ nần có thể đảo ngược những nỗ lực mà Chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni triển khai để lập lại trật tự của nền tài chính công. Bà Melonin đã nhận được sự phản hồi tích cực của nhà đầu tư nhờ áp dụng kỷ luật tài khóa kể từ khi lên nắm quyền vào cuối năm 2022. Chênh lệch lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm giữa Italy và Đức đã giảm dưới mức 0,8 điểm phần trăm vào tháng trước, thấp nhất kể từ khủng hoảng nợ công eurozone.

Với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm ở mức 3,6%, lãi suất đi vay của Chính phủ Italy hiện đang ngang với lợi suất của trái phiếu chính phủ Pháp cùng kỳ hạn. Đây được xem là một sự cải thiện lớn đối với Italy, quốc gia từng bị coi là bất cẩn tài khóa.

Nhưng ngược lại, một số chuyên gia lại cho rằng việc đóng băng tuổi nghỉ hưu có thể là một cơ hội để Chính phủ Italy thực hiện các cải cách cần thiết trong hệ thống lương hưu. Họ nói nếu Italy cải thiện hiệu quả quản lý quỹ lương hưu và tăng cường sự tham gia của người dân vào hệ thống, thì việc giữ nguyên tuổi nghỉ hưu có thể không phải là một vấn đề lớn.