Khai hội Chợ Viềng Vụ Bản: Khẳng định giá trị văn hóa tâm linh lâu đời

Dự khai mạc Lễ hội Chợ Viềng Xuân 2026 có nhiều lãnh đạo tỉnh Ninh Bình: Ông Đặng Xuân Phong - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình; Ông Trần Huy Tuấn - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Bà Đinh Thị Lụa - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; Ông Lê Quốc Chỉnh -  Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh…

Phát biểu khai mạc Lễ hội Chợ Viềng Xuân 2026, ông Trần Minh Hoan - Bí thư Đảng ủy xã Vụ Bản cho biết Chợ Viềng không chỉ là sự kiện văn hóa thường niên mà còn là dấu mốc có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự tiếp nối bền bỉ trong hành trình gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa tâm linh lâu đời của quê hương. Lễ hội là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương, đồng thời đặt ra trách nhiệm bảo tồn và nâng tầm giá trị truyền thống trong thời kỳ mới.

KHÔNG GIAN LINH THIÊNG GẮN LIỀN VỚI QUẦN THỂ PHỦ DẦY

Theo ông Trần Minh Hoan, xã Vụ Bản là vùng đất giàu truyền thống văn hiến và anh hùng, nơi kết tinh những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Thiên Bản xưa; đồng thời là nơi phát tích Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh.

Lễ hội Chợ Viềng gắn với quần thể di tích Phủ Dầy - nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh, một trong bốn vị thánh “Tứ bất tử” của dân gian Việt Nam. Phủ Dầy không chỉ là quần thể đền phủ linh thiêng mà còn là nơi gửi gắm đức tin của nhiều thế hệ người Việt.

Từ miền đất linh thiêng ấy, mỗi độ xuân về, Chợ Viềng Xuân lại xuất hiện như “cuộc nhân duyên của đất trời”. Người xưa gọi phiên chợ là “Thiên Tiên Thị” – chợ của Tiên. Chợ chỉ họp một đêm duy nhất, từ chiều tối mùng 7 đến rạng sáng mùng 8 tháng Giêng, thời khắc được xem là lúc âm dương giao hòa, khi con người vừa khép lại năm cũ vừa gieo vào lòng những ước vọng mới.

Chợ Viềng Xuân từ lâu đã trở thành phiên chợ độc đáo, bày bán nhiều mặt hàng như cây giống, nông cụ, đồ gia dụng, hàng thủ công mỹ nghệ và cả những món đồ cũ đã qua tay nhiều người, qua đó tạo nên những cuộc trao gửi ân tình giữa con người với con người, giữa con người với đất trời.

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, phiên chợ vẫn được gìn giữ và phát triển bằng ký ức cộng đồng, bằng tình cảm bền chặt và đức tin dân gian truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Những giá trị văn hóa ấy đang tiếp tục được nhân dân địa phương bảo tồn và phát huy.

“Với tinh thần trang nghiêm - an toàn - văn minh, địa phương đã chủ động chuẩn bị nhiều mặt: đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; quy hoạch lại không gian lễ hội; phân luồng giao thông; bảo đảm an ninh trật tự; phòng cháy chữa cháy; giữ gìn vệ sinh môi trường; tuyên truyền nâng cao ý thức nhân dân và du khách. Mục tiêu là xây dựng Lễ hội Chợ Viềng Xuân trở thành điểm gặp gỡ của truyền thống và hiện đại, nơi lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc của văn hóa dân gian Việt Nam”, ông Trần Minh Hoan nhấn mạnh.

Trong không khí giao hòa đầu xuân, lãnh đạo địa phương gửi lời chúc mừng năm mới tới các đại biểu, nhân dân và du khách, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, phối hợp của các cấp, các ngành và sự chung tay của cộng đồng để lễ hội diễn ra an toàn, văn minh. Ban tổ chức cũng đề nghị các thủ nhang, trụ trì các đền phủ, chùa cùng toàn thể nhân dân và du khách thực hiện nghiêm quy định, giữ gìn trật tự và môi trường, xây dựng nếp sống văn hóa lễ hội.

“Với truyền thống đoàn kết và sự đồng lòng của cán bộ, đảng viên và nhân dân, địa phương tin tưởng Lễ hội Chợ Viềng Xuân – Phủ Dầy 2026 sẽ được tổ chức thành công, góp phần tạo động lực cho sự phát triển bền vững của Vụ Bản trong thời gian tới”, ông Trần Minh Hoan bày tỏ.

PHIÊN CHỢ ĐẶC BIỆT MANG ĐẬM TÍNH NHÂN VĂN

Tại lễ khai mạc, màn pháo hoa rực rỡ đã mở màn chuỗi hoạt động của Lễ hội, tiếp đó là chương trình nghệ thuật chủ đề “Vụ Bản - Sắc xuân hội tụ” gồm ba phần đặc sắc. Mở đầu là chương “Hào khí Tiên Thiên” với tiết mục trống hội “Âm vang đất thiêng” kết hợp múa cờ, tái hiện khí thế hào hùng của vùng đất Vụ Bản và gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa. Chương hai “Sắc thắm tình quê” quy tụ các tiết mục hát văn, chèo, dân ca do các đoàn nghệ thuật và đội văn nghệ quần chúng địa phương biểu diễn, tôn vinh bản sắc văn hóa truyền thống. Khép lại là chương “Nhịp điệu xuân mới” với không gian âm nhạc trẻ trung, sôi động, tạo điểm nhấn hiện đại cho đêm hội.

Lễ hội Chợ Viềng Xuân - Phủ Dầy 2026 tiếp tục khẳng định giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương, đồng thời góp phần lan tỏa hình ảnh vùng đất giàu truyền thống đang chủ động hội nhập và phát triển.

Theo thông lệ hằng năm, chợ Viềng (còn gọi là chợ Viềng Phủ Dầy hay chợ Viềng Xuân) chỉ họp một phiên duy nhất vào đêm mùng 7 rạng sáng mùng 8 tháng Giêng, từ khu vực trước đình ông Khổng đến trước Phủ chính Tiên Hương, nay thuộc địa bàn xã Vụ Bản, tỉnh Ninh Bình. Hiện nay, chợ vẫn giữ được nét văn hóa cổ truyền nhưng được tổ chức với quy mô rộng hơn, không gian họp chợ trải dài từ khu vực thị trấn Gôi cũ dọc theo Quốc lộ 37B đến xã Hiển Khánh.