Vào ngày 23/9, Bộ trưởng Bộ Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng việc áp dụng một lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel sẽ không hiệu quả trong việc làm hạ nhiệt giá nhiên liệu này ở Mỹ, đồng thời lại có thể đẩy giá xăng và nhiên liệu máy bay lên cao...

Quan điểm này của ông Wright trái ngược với lập trường của Tổng thống Donald Trump - người đang ủng hộ ý tưởng cấm xuất khẩu dầu diesel trong bối cảnh giá diesel ở Mỹ cao chưa từng thấy.

Giá dầu diesel ở Mỹ nói riêng và trên toàn cầu nói chung đã tăng dữ dội lên mức cao kỷ lục do tác động từ hai cuộc chiến tranh Mỹ-Iran và Nga-Ukraine. Diesel là một nhiên liệu chủ lực trong nền kinh tế Mỹ, nên việc giá diesel tăng cao đang gây ra tâm lý lo lắng cho cử tri Mỹ ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào đầu tháng 11, cuộc bỏ phiếu quyết định Đảng Cộng hòa của ông Trump có giữ được quyền kiểm soát mong manh tại lưỡng viện Quốc hội hay không.

MỸ ĐANG ĐỂ NGỎ MỌI PHƯƠNG ÁN

"Biện pháp thô bạo như cấm xuất khẩu dầu diesel chắc chắn sẽ không hiệu quả", hãng tin Reuters dẫn lời ông Wright phát biểu tại một sự kiện ở New York.

Theo AAA - một tổ chức bảo vệ quyền lợi người lái xe ở Mỹ - giá dầu diesel trung bình tại Mỹ vào ngày 23/9 là 6,52 USD/gallon, tăng 76% so với cùng kỳ năm ngoái.

"Nếu không thể xuất khẩu lượng dầu diesel sản xuất từ các nhà máy lọc dầu trong nước, chúng ta sẽ cạn kiệt kho chứa và buộc phải cắt giảm công suất lọc dầu tại Mỹ. Như vậy sẽ gây áp lực tăng giá đối với xăng và nhiên liệu máy bay”, ông Wright giải thích. Ông cho biết Chính phủ Mỹ sẵn sàng xem xét mọi ý tưởng nhằm hạ giá nhiên liệu và sẽ đưa ra các thông báo chính sách trong những ngày tới.

Vị Bộ trưởng cho biết chính quyền đang phối hợp với các doanh nghiệp trong ngành lọc dầu để gia tăng nguồn cung dầu diesel của Mỹ theo hướng "đơn giản, tự nguyện và hợp tác, thay vì sử dụng các biện pháp thô bạo làm giảm sản lượng lọc dầu”. Ông không đi sâu vào chi tiết kế hoạch này và cho biết hiện chưa có quyết định nào được đưa ra.

"Bộ trưởng hoàn toàn có chung quan điểm với Tổng thống trong việc xem xét mọi phương án khả thi nhằm hạ giá năng lượng”, Bộ Năng lượng Mỹ cho biết trong một tuyên bố.

Trong lúc nguồn cung dầu diesel toàn cầu khan hiếm và thiếu các giải pháp rõ ràng để nhanh chóng hạ giá, chính quyền ông Trump đang đương đầu áp lực từ phía các nghị sĩ Cộng hòa tại những khu vực bầu cử có sự cạnh tranh gay gắt.

Cùng ngày 23/9, ngành công nghiệp dầu khí và lọc hóa dầu của Mỹ đã kêu gọi Tổng thống Trump bác bỏ các đề xuất cấm xuất khẩu dầu diesel, với lập luận rằng các biện pháp hạn chế này sẽ làm giảm sản lượng lọc dầu và đẩy giá xăng cũng như giá nhiên liệu máy bay lên cao.

Một bức thư có chữ ký của 36 hiệp hội doanh nghiệp và ngành công nghiệp, bao gồm Viện Dầu khí Mỹ (API), Hiệp hội Các nhà sản xuất nhiên liệu và hóa dầu Mỹ (AFPM), Bàn tròn Doanh nghiệp, và Phòng Thương mại Mỹ - nêu rõ rằng các nhà máy lọc dầu của Mỹ đang hoạt động hết công suất và sản xuất lượng dầu diesel vượt quá nhu cầu tiêu thụ trong nước.

"Việc cấm xuất khẩu sẽ dẫn đến giảm sản lượng nhiên liệu, thắt chặt nguồn cung và làm tăng chi phí đối với các gia đình, nông dân và tài xế xe tải Mỹ”, bức thư viết.

Mặc dù Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins cũng đã đề cập vấn đề giá dầu diesel cao với Tổng thống, nhưng các quan chức cấp cao khác của Mỹ lại phản đối lệnh cấm xuất khẩu. Tuần trước, Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum cho rằng lệnh cấm như vậy có thể dẫn đến các biện pháp trả đũa từ những quốc gia xuất khẩu nhiên liệu sang Mỹ, gây thiệt hại cho các bang như California.

Nhiều chuyên gia phân tích năng lượng đồng tình rằng lệnh cấm sẽ có nguy cơ đẩy giá nhiên liệu lên cao. "Việc mất khả năng xuất khẩu sẽ buộc nhiều nhà máy phải cắt giảm tỷ lệ vận hành và giảm sản lượng xăng cũng như nhiều sản phẩm khác, tạo ra kết quả đi ngược lại mục tiêu ban đầu”, các chuyên gia phân tích của công ty TACenergy viết trong một bản tin ngày 23/9.

Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã hoạt động ở mức khoảng 94% công suất trong tuần trước.

Một quan chức Nhà Trắng nói với báo giới rằng Tổng thống Trump "muốn thấy giá xăng tại các trạm bơm giảm xuống và đang xem xét mọi phương án hiện có”.

GIÁ DẦU DIESEL Ở CHÂU ÂU VÀ CHÂU Á CŨNG LEO THANG KHÔNG NGỪNG

Sau khi ông Trump phát tín hiệu ủng hộ phương án Mỹ áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel vào hôm 22/9, giá nhiên liệu này tại thị trường châu Âu tiếp tục leo thang mạnh trong phiên ngày 23/9, thiết lập kỷ lục mới.

Theo hãng tin Bloomberg, chênh lệch giá giữa dầu diesel tại châu Âu và dầu thô Brent giao sau tại thị trường London đã tăng lên hơn 95 USD/thùng trong phiên này, mức cao kỷ lục kể từ khi Bloomberg bắt đầu ghi nhận dữ liệu vào năm 2011. Chỉ số này, thường được gọi là "crack spread" (chênh lệch giá giữa dầu thô và sản phẩm lọc dầu), là thước đo được các ngân hàng trung ương đặc biệt quan tâm trong nỗ lực kiềm chế lạm phát.

Châu Âu đang phải chật vật ứng phó với sự gián đoạn nguồn cung diesel do xung đột ở Trung Đông và các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Nga.

Theo dữ liệu vận tải biển từ công ty Kpler, lượng dầu diesel xuất khẩu từ Trung Đông trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 8 năm nay đã giảm một nửa so với cùng kỳ năm trước, xuống mức trung bình 800.000 thùng mỗi ngày. Dữ liệu của Kpler cũng cho thấy Trung Đông đã cung cấp gần 41% lượng dầu diesel nhập khẩu của châu Âu trong năm 2025.

"Bất kỳ sự gián đoạn nào thêm nữa đối với hoạt động vận chuyển qua Biển Đỏ đều có nguy cơ thắt chặt hơn nữa thị trường dầu diesel toàn cầu vốn đã căng thẳng", chuyên gia phân tích George Shaw của Kpler nhận định. Ông nói thêm rằng thị trường dầu diesel toàn cầu vẫn dễ bị tổn thương do công suất lọc dầu tiếp tục là nút thắt lớn nhất.

Về phần mình, Nga đã cấm xuất khẩu dầu diesel từ tháng 7 sau khi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine làm giảm mạnh sản lượng tại các nhà máy lọc dầu của nước này.

Trong bối cảnh đó, Mỹ đã trở thành nhà cung cấp diesel nhập khẩu chủ lực cho châu Âu, với lượng xuất khẩu diesel của Mỹ trong tháng 8 đã tăng vọt lên mức kỷ lục gần 2 triệu thùng/ngày trong tháng 8.

"Một vấn đề then chốt là nhiều nhà máy lọc dầu trên toàn cầu hiện đã hoạt động gần như tối đa công suất. Điều này khiến cho các giải pháp nhằm giảm bớt tình trạng thắt chặt nguồn cung và giá cả leo thang trong những tháng tới trở nên hạn chế”, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết trong một báo cáo vào đầu tuần này.

Tại châu Á, giá dầu diesel cũng đang ở mức cao và tiệm cận kỷ lục do sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông và Nga.

Giá hợp đồng hoán đổi (swap) dầu diesel - chỉ số tham chiếu cho thị trường châu Á - đã giảm từ mức đỉnh kỷ lục hơn 200 USD/thùng hồi tháng 3 và dao động quanh mức 180 USD/thùng vào ngày 18/9. Tuy nhiên, mức giá hiện tại vẫn cao gấp đôi so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột, Reuters cho biết.

Việc Trung Quốc giảm xuất khẩu dầu diesel sau khi chiến tranh Mỹ-Iran bắt đầu cũng dẫn tới thắt chặt nguồn cung toàn cầu. Cụ thể, lượng diesel xuất khẩu của nước này trong quý 2 năm nay đã giảm 26% so với cùng kỳ năm trước do Chính phủ quyết định hạn chế xuất khẩu các sản phẩm dầu đã qua tinh chế.

Tuy nhiên, xuất khẩu dầu diesel của Trung Quốc đã phục hồi và đạt mức cao nhất trong gần 2 năm rưỡi trong tháng 8 ở mức 320.000 thùng/ngày, dẫn đến lượng tồn kho trong nước sụt giảm.