OECD cảnh báo rằng lạm phát cao dai dẳng, lợi suất trái phiếu tăng và nguy cơ xung đột kéo dài vẫn đang phủ bóng đen lên triển vọng kinh tế...

Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD nâng dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay, nhận định rằng nền kinh tế thế giới đã ứng phó với cú sốc năng lượng từ cuộc xung đột liên quan đến Iran tốt hơn dự kiến.

Tuy nhiên, báo cáo công bố ngày 23/9 của OECD cũng cảnh báo rằng lạm phát cao dai dẳng, lợi suất trái phiếu tăng và nguy cơ xung đột kéo dài vẫn đang phủ bóng đen lên triển vọng kinh tế.

Trong lần cập nhật này, OECD nâng dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2026 thêm 0,1 điểm phần trăm so với dự báo đưa ra hồi tháng 6, lên 2,9%, đi kèm nhận định rằng nền kinh tế thế giới "đã vượt qua cú sốc nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra tốt hơn mong đợi”.

Dù vậy, mức tăng trưởng dự báo này vẫn cho thấy sự giảm tốc rõ rệt so với con số 3,4% ghi nhận vào năm ngoái. Đồng thời, OECD cũng hạ dự báo cho năm 2027 xuống 0,1 điểm phần trăm, còn 3%.

Việc nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 diễn ra trên diện rộng.

Kinh tế Mỹ hiện OECD được dự báo sẽ tăng trưởng 2,2% trong năm nay, còn khu vực đồng euro là 1%, đều cao hơn 0,2 điểm phần trăm so với lần dự báo trước.

Triển vọng cho Nhật Bản cũng tăng với biên độ tương tự lên mức 0,8%.

Dự báo tăng trưởng của Trung Quốc được giữ nguyên ở mức 4,5%, và nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi lớn nhất thế giới (G20) được kỳ vọng sẽ đạt mức tăng trưởng chung là 3,1%.

Giá năng lượng đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran hồi cuối tháng 2, nhưng một số yếu tố đã giúp giảm bớt tác động tiêu cực này. OECD chỉ ra các yếu tố như lượng dự trữ dầu lớn, nguồn cung bổ sung từ các nhà sản xuất bên ngoài Vùng Vịnh và các biện pháp hỗ trợ linh hoạt của chính phủ. Đồng thời, các điều kiện tài chính thuận lợi khác, bao gồm thị trường chứng khoán tăng điểm và khả năng tiếp cận tín dụng được duy trì, cũng đóng vai trò hỗ trợ.

Việc đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy sản xuất và thương mại, được OECD cho là có thể mang lại mức tăng trưởng mạnh mẽ hơn so với dự báo.

Tuy nhiên, sự lạc quan này của OECD đi kèm với những lưu ý quan trọng.

Các ngân hàng trung ương đã bắt đầu tăng lãi suất nhằm kiềm chế lạm phát do giá năng lượng tăng cao gây ra. Lạm phát toàn phần tại các nước G20 được dự báo ở mức 4,1% trong năm nay, tăng mạnh từ mức 3,4% của năm ngoái. Ngoài ra, OECD cho biết hơn một nửa số quốc gia G20 hiện có tỷ lệ lạm phát vượt mức mục tiêu do ngân hàng trung ương các nước này đề ra.

Lạm phát cao và kỳ vọng lãi suất cao hơn lâu hơn đã góp phần gây ra những đợt bán tháo mạnh trên thị trường trái phiếu, đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ của các nền kinh tế lớn như Mỹ, châu Âu và Nhật Bản tăng lên mức cao nhất trong hàng thập kỷ.

Trong phiên giao dịch ngày 23/9, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng bùng nổ hơn 13 điểm cơ bản, lên mức 5,104% vào cuối phiên, sau khi đạt cao nhất kể từ tháng 7/2007 trong phiên. Đây là phiên tăng mạnh nhất của lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm kể từ ngày 7/4/2025

Ông Stefano Scarpetta, chuyên gia kinh tế trưởng của OECD, cho biết một những nguyên nhân quan trọng khác khiến chi phí vay vốn của chính phủ tăng cao là lo ngại về tính bền vững của tài chính công. Tổ chức dự báo có trụ sở tại Paris này cũng cảnh báo về "những thách thức tài khóa ngày càng cấp bách" đang tác động đến nhiều quốc gia thành viên do lợi suất trái phiếu làm tăng chi phí vay vốn đối với những quốc gia vốn đang có nợ công và thâm hụt ngân sách lớn.

"Việc lợi suất trái phiếu tăng cao là một mối lo ngại lớn," ông Scarpetta chia sẻ trong cuộc trò chuyện với tờ Financial Times.

Ông Scarpetta nói thêm rằng tỷ lệ nợ trên GDP đã tăng theo kiểu "bậc thang" kể từ cuộc khủng hoảng tài chính, khi nền kinh tế toàn cầu liên tiếp hứng chịu các cú sốc. "Chi phí trả nợ sẽ gia tăng đúng vào thời điểm tỷ lệ nợ trên GDP đang ở mức rất cao”, ông nhấn mạnh.

Trên toàn khối OECD, chi phí trả lãi vay đã vượt mốc 2.000 tỷ USD, tương đương 3% GDP, trong năm ngoái và có khả năng tiếp tục tăng. Tại Pháp, chi phí trả lãi nợ công được dự báo sẽ tăng 25% trong năm nay, và số tiền trả lãi nợ công hiện đã vượt qua mức chi tiêu quốc phòng ở nhiều quốc gia khác.

Giữa lúc chi phí vay vốn cao, các nước ngày càng phụ thuộc vào trái phiếu ngắn hạn, loại công cụ thường có lợi suất thấp hơn so với nợ dài hạn. Mỹ dự kiến sẽ phát hành tới 1.000 tỷ USD tín phiếu kho bạc ngắn hạn, những khoản vay có kỳ hạn từ 12 tháng trở xuống, trong năm tới, chưa tính đến số tiền huy động để thanh toán các khoản nợ đến hạn.

Tuy nhiên, cách làm này đi kèm rủi ro là làm gia tăng mức độ nhạy cảm của chi phí nợ đối với việc tăng lãi suất, do lợi suất thị trường cao sẽ nhanh chóng tác động trực tiếp đến chi phí trả lãi.

Báo cáo của OECD cảnh báo rằng "lợi suất trái phiếu gia tăng càng làm nổi bật hơn bao giờ hết sự cần thiết phải nỗ lực hơn nữa để kiểm soát và tái phân bổ chi tiêu chính phủ, nâng cao hiệu quả khu vực công và củng cố nguồn thu, nhằm đảm bảo tính bền vững của nợ trong dài hạn cũng như duy trì khả năng ứng phó của chính phủ trước các cú sốc lớn”.

OECD nhấn mạnh việc ngày càng nhiều chính phủ thực hiện các biện pháp can thiệp tài khóa nhằm kiềm chế chi phí năng lượng cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, nhưng chỉ một nửa trong số các biện pháp này được nhắm đúng mục tiêu, và sự thiếu trọng điểm này đang làm gia tăng áp lực lên nền tài chính công.

Một giải pháp để thoát khỏi áp lực nợ nần là thúc đẩy tăng trưởng cao hơn. OECD cho biết các hoạt động thương mại và đầu tư liên quan đến AI đang giúp tăng trưởng toàn cầu chống chịu tốt hơn dự kiến trước cú sốc giá dầu từ vùng Vịnh.

Báo cáo của OECD cũng chỉ ra các rủi ro chính có thể làm suy yếu tăng trưởng, bao gồm một cuộc chiến tranh kéo dài, các cú sốc nguồn cung do thời tiết như hiện tượng El Nino cực mạnh gây ảnh hưởng đến mùa màng và giá lương thực, cùng với khả năng lợi nhuận từ đầu tư vào AI gây thất vọng.