Kinh tế Thái Lan từ "con hổ" trở thành điểm yếu của châu Á

Giống như hàng triệu người dân Thái Lan, bà Tipvimol Wanitthaphan tới Bangkok để tìm kiếm cơ hội mưu sinh tốt hơn cho gia đình. Gần 4 năm qua, bà duy trì cuộc sống nhờ một nhà hàng nhỏ phục vụ dân văn phòng.

Nhưng vài tháng trở lại đây, doanh thu nhà hàng giảm khoảng 2/3 khi kinh tế ảm đạm khiến người tiêu dùng thắt chặt hầu bao. Thua lỗ ngày một lớn, bà Tipvimol, 57 tuổi, dự định đóng cửa nhà hàng khi hợp đồng thuê mặt bằng hết hạn vào tháng 4 tới.

“Hiện giờ, nhiều người bị mất việc... nên sức mua giảm”, bà Tipvimol chia sẻ với tờ báo Financial Times.

Bà cũng đang lo lắng về chi phí sinh hoạt của mình và khoản vay mua ôtô vẫn chưa trả hết.

ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG SUY YẾU

Với những cử tri như bà Tipvimol, tăng trưởng kinh tế giảm tốc là mối quan tâm hàng đầu trước cuộc tổng tuyển cử toàn quốc dự kiến diễn ra vào Chủ nhật tới, khi người dân sẽ đi bỏ phiếu để chọn chính phủ mới. Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và các ứng viên hàng đầu khác đang vận động tranh cử với cam kết khôi phục tăng trưởng kinh tế và ổn định chính trị.

5 năm qua, nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á gần như mắc kẹt quanh mức tăng trưởng khoảng 2%, trong bối cảnh các động lực chủ chốt như tiêu dùng, sản xuất và du lịch đồng loạt suy yếu.

Năm 1988, kinh tế Thái Lan tăng trưởng 13% và được mệnh danh là “con hổ châu Á”. Tuy nhiên, giai đoạn đó giờ đã lùi xa khi dân số nước này già hóa nhanh và có xu hướng thu hẹp, nợ hộ gia đình ở mức cao, còn năng lực cạnh tranh suy giảm.

“Chỉ trong 10 năm, Thái Lan đã chuyển từ hình ảnh một nền kinh tế khó bị tổn thương trở thành một điểm yếu của châu Á. Đây là diễn biến rất đáng lo ngại”, ông Burin Adulwattana, nhà kinh tế trưởng của ngân hàng Kasikornbank, nhận xét.

Tình hình càng phức tạp khi bất ổn chính trị kéo dài và bộ máy lãnh đạo thay đổi liên tục. Trong chưa đầy 3 năm, Thái Lan đã thay thủ tướng 3 lần.

Theo ông Kitti Pornsiwakit, Chủ tịch Hiệp hội Tiếp thị Du lịch Thái Lan, biến động chính trị đã làm gián đoạn nhiều dự án và thu hẹp ngân sách dành cho phát triển du lịch.

"Mọi thứ đang rạn nứt. Chúng ta chưa tạo được động lực tăng trưởng mới. Đây không chỉ là biến động theo chu kỳ. Tình hình đã trở nên nghiêm trọng và cần có cải cách về cấu trúc một cách thực chất", ông Pipat Luengnaruemitchai, nhà kinh tế trưởng tại công ty chứng khoán Kiatnakin Phatra Securities, nhận xét.

Các dấu hiệu suy yếu của nền kinh tế Thái Lan ngày càng rõ rệt. Hệ thống ngân hàng thắt chặt hoạt động cho vay do lo ngại rủi ro vỡ nợ. Thị trường bất động sản rơi vào giai đoạn giảm sâu nhất trong 3 thập niên.

Trong khi đó, lạm phát toàn phần giảm xuống mức âm trong năm ngoái, cho thấy nhu cầu trong nền kinh tế yếu. Trong 12 tháng qua, chứng khoán Thái Lan là thị trường hoạt động kém nhất châu Á. Riêng năm 2025, chỉ số chứng khoán chính của nước này giảm khoảng 10% nếu tính theo đồng nội tệ.

Chính phủ Thái Lan dự báo tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm nay tăng 2%, nhưng Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng mức tăng chỉ khoảng 1,6% - thấp nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn ở Đông Nam Á.

CHƯA NGUY KỊCH NHƯNG ĐỨNG TRƯỚC NHIỀU NGUY CƠ

"Chúng tôi lo rằng nền kinh tế có thể suy thoái”, ông Kriengkrai Thiennukul, Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Thái Lan (FTI), phát biểu vào tháng trước.

Ông Thiennukul cảnh báo mức thuế quan 19% của Mỹ và việc đồng baht tăng giá so với USD có thể bào mòn sức cạnh tranh của các ngành xuất khẩu chủ lực của Thái Lan.

"Chính phủ mới phải nỗ lực một cách thực chất để chuyển đổi các ngành công nghiệp truyền thống sang các ngành công nghiệp mới", ông nói.

Những năm gần đây, lĩnh vực chế biến - chế tạo của Thái Lan suy yếu do nhu cầu nội địa suy yếu, hàng hóa Trung Quốc giá rẻ tràn vào và cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các trung tâm sản xuất mới nổi như Việt Nam.

Ngành sản xuất ô tô của Thái Lan cũng không nằm ngoài xu hướng suy giảm này. Từ vị thế một trung tâm sản xuất ô tô hàng đầu khu vực, Thái Lan nay chứng kiến nhiều hãng xe như Nissan, Honda và Suzuki đóng cửa nhà máy hoặc cắt giảm sản lượng.

Bà Yupin Boonsirichan, Chủ tịch Câu lạc bộ Ngành công nghiệp Ô tô thuộc FTI, cho biết sự suy yếu đáng kể của ngành ô tô đang gây sức ép lên thị trường lao động và làm giảm sản lượng công nghiệp.

"Sản lượng xe, doanh số trong nước và công suất nhà máy đều giảm so với giai đoạn trước đại dịch và so với mức đỉnh", bà Boonsirichan cho biết, đồng thời kêu gọi Chính phủ có biện pháp để thúc đẩy đầu tư và kích cầu trong nước.

Theo các nhà kinh tế, trong trung hạn, Thái Lan cần nới lỏng chính sách bảo hộ, nới lỏng hạn chế với vốn đầu tư nước ngoài và nâng cấp hạ tầng để tận dụng các động lực tăng trưởng mới như trung tâm dữ liệu, ngành chế tạo có giá trị gia tăng cao, dược phẩm và công nghệ sinh học.

Tuy nhiên, nhiệm vụ trước mắt vẫn là khôi phục sức mua của người tiêu dùng nội địa.

Tỷ lệ nợ hộ gia đình trên GDP của Thái Lan hiện ở mức gần 90% - thuộc nhóm cao nhất châu Á - trong bối cảnh tiền lương vẫn trì trệ. Trong khi đó, dân số nước này giảm liên tiếp 4 năm, với tỷ lệ sinh chạm mức thấp nhất trong 75 năm vào năm 2025.

Trước áp lực tài chính lớn, nhiều người tiêu dùng Thái Lan phải thắt chặt chi tiêu, nhất là các khoản không thiết yếu.

“Khách ngày càng ít”, bà Tewanaree Sawangnate, chủ tiệm làm tóc ở Bangkok, chia sẻ.

Ở tuổi 45, bà Sawangnate cho biết đang chuyển sang tiết kiệm nhiều hơn, ít mua đồ cho bản thân mà chỉ ưu tiên chi cho con.

“Nền kinh tế Thái Lan chưa ở mức nguy kịch nhưng tình hình sẽ xấu đi nếu Chính phủ không xử lý các vấn đề mang tính cấu trúc”, nhà kinh tế trưởng Burin của Kasikornbank, nhận xét

Còn theo ông Kitti, du lịch - một động lực tăng trưởng quan trọng khác của Thái Lan - đang chững lại và kéo theo tác động lan sang lĩnh vực bán lẻ, nông nghiệp và xây dựng khách sạn. Năm 2025, Thái Lan đón 32,9 triệu lượt khách quốc tế, giảm 7% so với năm 2024 và thấp hơn mức đỉnh 40 triệu lượt năm 2019.

Giới phân tích cho rằng ngành du lịch Thái Lan đang chịu sức ép lớn do lo ngại về an toàn sau vụ một diễn viên Trung Quốc bị bắt cóc liên quan một đường dây lừa đảo trên mạng vào năm ngoái. Cùng với đó là cạnh tranh ngày càng gia tăng từ các điểm đến như Việt Nam và Nhật Bản.

Không khí ảm đạm thể hiện rõ ở Bangkok. Nhiều nhà hàng vắng khách, khách sạn hiếm khi kín phòng, còn các hãng bán lẻ chật vật duy trì hoạt động. Trên đường Banthat Thong - tuyến phố ẩm thực thường tấp nập du khách - một số quán ăn đã phải đóng cửa.

Tại quán Delidelo Cafe ở phía Bắc Bangkok, bà Tipvimol cho biết bà đã bắt đầu cắt giảm chi tiêu cá nhân và nhờ con gái hỗ trợ trả khoản vay mua ô tô.

“Tôi đã dừng việc đi ăn hàng hay tụ tập với bạn bè. Chỉ cần ra ngoài là tốn rất nhiều tiền”, bà chia sẻ.