Tại Trung Quốc, mô hình thương mại điện tử tức thời đang tăng trưởng bùng nổ, với khả năng giao hàng trong vòng 30 phút...

Một phụ nữ ngoài 30 tuổi ở thành phố Đại Liên, Đông Bắc Trung Quốc, trên đường tới bữa tối cùng bạn bè, khá bất ngờ khi thấy một người trong nhóm chat nhắc rằng hôm đó là sinh nhật của người đó. Ban đầu, cô nghĩ rằng nếu biết sớm hơn, cô đã chuẩn bị quà. Nhưng rồi cô nhận ra mọi chuyện vẫn chưa muộn.

Khi cô tới nhà hàng, một bó hoa hồng và hoa hướng dương đã chờ sẵn tại đó - món quà cô được đặt qua ứng dụng ngay trên đường đi.

MUA VÀ NHẬN HÀNG BẤT KỲ THỜI ĐIỂM NÀO TRONG NGÀY

Những dịch vụ giao hàng siêu tốc như vậy, với thời gian chỉ khoảng 30 phút, đang phát triển mạnh tại Trung Quốc và dần làm thay đổi cách người tiêu dùng mua sắm.

Theo Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc (CNNIC), vào tháng 12/2025, số lượng người dùng hàng tháng của các dịch vụ giao hàng tức thời tại Trung Quốc đạt 565 triệu. Trong đó, Meituan - một trong những nền tảng lớn nhất - hiện cung cấp dịch vụ giao trong 30 phút tại gần 3.000 thành phố và khu vực.

Trên ứng dụng Meituan, người dùng có thể đặt mua đủ loại mặt hàng, từ pin sạc dự phòng, nguyên liệu lẩu tới hoa tươi. Một phụ nữ Nhật Bản ngoài 40 tuổi, đã sống ở Trung Quốc 7 năm, cho biết bà sử dụng dịch vụ giao hàng theo nhu cầu khoảng 3 lần mỗi tuần.

“Cuộc sống sẽ kém tiện lợi hơn nhiều khi tôi quay lại Nhật Bản", bà chia sẻ với tờ báo Nikkei Asia.

Tốc độ đáp ứng gần như tức thời này cũng đang làm thay đổi hành vi tiêu dùng tại đất nước tỷ dân. Một phụ nữ ngoài 30 tuổi ở Tô Châu, phía Tây Thượng Hải, cho biết có lần cô hẹn gặp bạn trai sau giờ làm nhưng không hài lòng với lớp trang điểm của mình. Ngay chiều hôm đó, cô đã đặt mua một thỏi son phù hợp với tâm trạng và nhận hàng ngay tại nơi làm việc.

Trước đây, người tiêu dùng Trung Quốc thường mua mỹ phẩm trực tuyến nhiều hơn vào các buổi tối trong tuần hoặc dịp cuối tuần. Nhưng sự phát triển của dịch vụ giao hàng tức thời đang khiến các doanh nghiệp phải tính toán lại thời điểm tung ra chương trình khuyến mại, bởi nhu cầu mua sắm giờ đây có thể phát sinh ở gần như bất kỳ thời điểm nào trong ngày.

"Chúng tôi đang chứng kiến những hình thức tiêu dùng mới mà trước đây chưa từng hình dung tới", Chủ tịch hãng bia China Resources Beer Zhao Chunwu phát biểu tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hồi tháng 3.

Theo ông Zhao, doanh số của công ty tăng mạnh sau 10 giờ đêm.

"Trước đây, người tiêu dùng thường uống bia tại nhà trong bữa tối hoặc khi đi ăn ngoài. Nhưng hiện nay, họ có thể đặt một hoặc hai lon bia vào đêm muộn, bất cứ khi nào nảy sinh nhu cầu", ông nói.

Trong khi đó, hãng bia Budweiser Brewing Co. APAC - doanh nghiệp có thế mạnh cung ứng cho các nhà hàng - ghi nhận doanh thu tại Trung Quốc giảm hai chữ số năm thứ hai liên tiếp trong năm 2025. Tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hồi tháng 2, công ty này cũng bị các nhà phân tích chất vấn về kế hoạch thích ứng với xu hướng giao hàng tức thời.

QUY MÔ HƠN 280 TỶ USD

Thời gian gần đây, các nền tảng thương mại điện tử tại Trung Quốc đang đẩy mạnh dịch vụ bán hàng tức thời với dịch vụ giao hàng tức thời để đáp ứng nhu cầu mua sắm ngày càng cao về tốc độ và sự tiện lợi.

Theo báo cáo năm 2024 về lĩnh vực này do Học viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc, cơ quan trực thuộc Bộ Thương mại Trung Quốc, công bố, quy mô thị trường bán lẻ tức thời của Trung Quốc có thể vượt 2 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 280,66 tỷ USD, vào năm 2030. Dự báo này cho thấy dư địa tăng trưởng của mô hình còn rất lớn.

Ông Zheng, sống tại quận Triều Dương ở Bắc Kinh, gần đây đã trực tiếp trải nghiệm sự tiện lợi của mô hình bán lẻ tức thời. Khi đèn báo nhỏ trên một thiết bị gia dụng trong nhà bị hỏng, ông muốn mua một chiếc bút hàn điện mini để tự sửa nhưng không biết tìm ở đâu. Thử tra trên một ứng dụng giao đồ ăn, ông bất ngờ thấy một số cửa hàng gần nhà có sẵn mặt hàng này. Sau khi đặt mua, chiếc bút hàn được giao tới tận cửa chỉ trong 30 phút.

Điều khiến ông Zheng ngạc nhiên là trước đó ông chưa từng thấy những cửa hàng này trong khu dân cư của mình, nhưng trên ứng dụng, chúng dường như có đủ mọi mặt hàng.

Trên thực tế, những cửa hàng chỉ xuất hiện trên các nền tảng giao hàng là một mắt xích quan trọng của mô hình bán lẻ tức thời. Đây là các kho hàng đặt gần khu dân cư, được thiết kế để đáp ứng nhanh nhu cầu mua sắm phát sinh trong ngày. Lợi thế lớn của mô hình này là có thể cung cấp danh mục hàng hóa phong phú, phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng nhóm khách hàng.

Theo ông Hu Qiugen, phụ trách mảng bán lẻ của Taobao Instant Commerce thuộc tập đoàn thương mại điện tử Alibaba, nhiều kho như vậy lưu trữ tới 15.000 mã hàng, tương đương một siêu thị. Nhờ đặt hàng tồn kho gần người tiêu dùng và kết nối với mạng lưới giao hàng tức thời, các kho này có thể phản hồi rất nhanh ngay khi phát sinh đơn hàng.

Với mô hình phân phối này, hàng hóa được xuất từ kho gần nhất, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian giao tới tay khách hàng.

Theo ông Wang Kai, nhà nghiên cứu về bán lẻ tức thời tại Viện Nghiên cứu Meituan, tốc độ giao hàng chỉ 20-30 phút có thể thành hiện thực nhờ mạng lưới kho hàng gần các khu dân cư ngày càng dày hơn.

Ông Wang cho biết mỗi kho thường phục vụ khách hàng trong bán kính 3-5 km. Tính đến quý 2/2025, Meituan cùng các nhà bán lẻ và thương hiệu đã xây dựng hơn 50.000 kho phục vụ bán lẻ tức thời trên toàn Trung Quốc. Con số này dự kiến tăng lên 100.000 vào năm 2027.

Bán lẻ tức thời hiện là một trong những mảng tăng trưởng nhanh của thương mại điện tử Trung Quốc. Các nền tảng lớn đều đã tung ra dịch vụ riêng, đồng thời không chỉ mở rộng mạng lưới kho hàng mà còn kết nối mạnh hơn với các cửa hàng vật lý tại địa phương.

Theo giới chuyên gia trong ngành, xu hướng này đang làm thay đổi mô hình thương mại điện tử truyền thống, từ chỗ tập trung vào hàng hóa sang nhấn mạnh nhiều hơn vào tốc độ phục vụ và trải nghiệm mua sắm. Mô hình này cũng giúp kết nối tiêu dùng trực tuyến với hệ thống bán lẻ ngoại tuyến, tạo thêm dư địa tăng doanh số cho các cửa hàng vật lý.

Ông Liu Tao, Giám đốc điều hành công ty Beijing Shuntianfu Commercial and Trade - đơn vị vận hành chuỗi siêu thị Sun Mart tại Bắc Kinh - cho biết hệ thống này chủ yếu kinh doanh thực phẩm tươi sống và các mặt hàng thiết yếu hàng ngày, với nhóm khách hàng chính là người trung niên và cao tuổi.

Tuy nhiên, kể từ khi tham gia nền tảng Taobao Instant Commerce vào tháng 5/2025, 11 siêu thị Sun Mart đã ghi nhận lượng đơn hàng trung bình mỗi ngày tăng mạnh.

Theo ông Liu, giá trị lớn nhất mà bán lẻ tức thời mang lại là giúp Sun Mart tiếp cận thêm đông đảo khách hàng trẻ, đặc biệt là nhóm sinh trong thập niên 1990 và 2000. Điều này có ý nghĩa quan trọng với quá trình trẻ hóa thương hiệu. Hiện khoảng 90% các mặt hàng đóng gói sẵn tại hệ thống siêu thị này đã có thể được đặt mua trực tuyến.

Theo một báo cáo năm 2024 về sự phát triển của lĩnh vực bán lẻ tức thời, cơ cấu hàng hóa trên các nền tảng này đang ngày càng đầy đủ hơn và tiến tới bao phủ gần như toàn bộ nhóm sản phẩm tiêu dùng.

Các mặt hàng chủ lực hiện gồm đồ ăn vặt, đồ uống, rau củ, thịt, trứng, sữa, ngũ cốc và các nguyên liệu nấu ăn thiết yếu. Trong khi đó, những nhóm hàng như thiết bị điện tử, sản phẩm mẹ và bé, mỹ phẩm, chăm sóc sức khỏe, đồ dùng cho thú cưng và quần áo đang tăng trưởng nhanh.

Cùng với đó, ngày càng nhiều thương hiệu tham gia các nền tảng bán lẻ tức thời, giúp mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng.