Ba tháng sau khi xung đột Iran nổ ra, thị trường dầu mỏ đang đối mặt với một thực tế ngoài dự báo. Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, dường như cần ít nhiên liệu hơn nhiều so với nhận định trước đây của giới phân tích...

Theo các nguồn tin trong ngành nắm được dữ liệu nội bộ, doanh thu từ xăng của Sinopec - tập đoàn vận hành mạng lưới trạm xăng lớn nhất Trung Quốc và là đơn vị lọc dầu lớn nhất thế giới - giảm 8% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, doanh thu dầu diesel cũng giảm 6%.

NHU CẦU GIẢM NHANH HƠN DỰ BÁO

Trên thực tế, trong vài năm gần đây, mức tiêu thụ nhiên liệu tại Trung Quốc có xu hướng giảm khi tăng trưởng kinh tế chậm lại và ô tô điện, xe tải điện ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, tốc độ giảm trong thời gian gần đây mạnh hơn nhiều so với dự báo, khiến không ít doanh nghiệp trong ngành bất ngờ.

Ngân hàng Goldman Sachs ước tính mức sử dụng xăng và các sản phẩm liên quan tại Trung Quốc giảm khoảng 20% trong tháng 4. Còn công ty tư vấn GL Consulting có trụ sở tại Trung Quốc ước tính mức giảm vào khoảng 15%.

Khác với thời Covid-19, người dân Trung Quốc giờ đây không hẳn đi lại ít hơn, mà đang thay đổi cách di chuyển. Theo dữ liệu của Bộ Giao thông Trung Quốc, số chuyến đi bằng đường sắt tại nước này trong tháng 3 và tháng 4 tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mức tăng khoảng 5% của năm trước.

Lượng di chuyển bằng tàu điện ngầm và taxi cũng tăng nhanh, trong bối cảnh nhiều thành phố tại Trung Quốc đã chuyển đổi các phương tiện này sang sử dụng điện.

Xe điện tại Trung Quốc - thị trường xe điện lớn nhất thế giới - cũng được sử dụng nhiều hơn trong tháng 4. Theo Liên minh Xúc tiến Hạ tầng Sạc xe điện Trung Quốc (EVCIPA), lượng điện sạc cho xe điện tại nước này trong tháng tăng 69% so với cùng kỳ năm ngoái, lên mức cao kỷ lục.

Những số liệu này cho thấy Trung Quốc có thể duy trì hoạt động của nền kinh tế với mức tiêu thụ nhiên liệu thấp hơn nhiều so với dự báo trước đây của các chuyên gia trong ngành. Điều này cũng đồng nghĩa nhu cầu nhập khẩu dầu thô của nước này có thể thấp hơn bởi khoảng 1/2 lượng dầu thô nước này sử dụng được đưa vào các nhà máy lọc dầu để sản xuất xăng và dầu diesel.

“Có vẻ người tiêu dùng Trung Quốc đã âm thầm lựa chọn phương án tiết kiệm hơn. Khi giá xăng, dầu diesel và vé máy bay tăng, nhiều người dường như đã chuyển sang các hình thức đi lại ít phụ thuộc hơn vào dầu mỏ”, các nhà phân tích của JPMorgan viết trong báo cáo cuối tháng 5.

Kể từ khi xung đột Iran bắt đầu, Trung Quốc đã giảm mạnh nhập khẩu dầu thô. Một phần nguyên nhân là nước này chuyển sang sử dụng lượng dầu dự trữ đã tích lũy khi giá còn thấp trước đó. Việc Trung Quốc giảm mua dầu giúp thị trường bớt căng thẳng trong bối cảnh hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như bị đình trệ, qua đó góp phần hạn chế đà tăng của giá dầu.

Trong tháng 5, nhập khẩu dầu của Trung Quốc giảm 29%, xuống còn 7,8 triệu thùng/ngày - mức thấp nhất trong 8 năm. Trước đó, nhập khẩu dầu của nước này trong tháng 4 cũng giảm 20%.

Theo các nhà phân tích, Trung Quốc khó duy trì mức nhập khẩu thấp như vậy nếu không tiếp tục sử dụng dầu từ kho dự trữ. Tuy nhiên, nếu những thay đổi trong hành vi đi lại và tiêu dùng nhiên liệu kéo dài, xu hướng này có thể đẩy nhanh đà giảm nhu cầu xăng dầu tại quốc gia này. Điều đó sẽ tác động lớn đến nhu cầu dầu toàn cầu, cũng như ngành lọc dầu vốn đã đối mặt với tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc.

Bà Minmin Hu, nhà phân tích của S&P Global, cho rằng nhờ sự phổ biến của xe điện, phương tiện công cộng sử dụng điện và mạng lưới giao thông công cộng rộng khắp, nhu cầu xăng và dầu diesel tại Trung Quốc hiện nhạy cảm hơn nhiều với biến động giá.

“Trong giai đoạn Covid-19, mức tiêu thụ nhiên liệu giảm vì các biện pháp hạn chế đi lại. Điểm khác biệt hiện nay là nhu cầu đang tự giảm xuống”, bà Hu nhận xét với hãng tin Reuters..

XĂNG DẦU CHỊU SỨC ÉP TỪ KHỦNG HOẢNG BẤT ĐỘNG SẢN

Giá nhiên liệu tăng càng gây thêm sức ép lên nhu cầu dầu diesel tại Trung Quốc, vốn đã suy yếu do cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài 5 năm tại nước này.

Một chủ doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu họ Zhang tại tỉnh Quảng Đông cho biết một số dự án xây dựng dùng vốn chính quyền địa phương đang gặp khó trong việc mua dầu diesel phục vụ san lấp mặt bằng, do giá nhiên liệu tăng trong khi ngân sách bị thắt chặt. Ông cho biết doanh thu dầu diesel và xăng của công ty đã giảm một nửa trong vài tháng qua.

Một chủ doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu khác ở Tây Nam Trung Quốc cho biết nhu cầu từ các lĩnh vực logistics, khai khoáng và công nghiệp đã giảm mạnh. Riêng trong ngành xây dựng, nhiều khách hàng của công ty gần như đã “biến mất hoàn toàn” sau khi chuyển từ xe tải chạy dầu diesel sang xe tải điện.

Theo một nguồn tin trong ngành nắm được dự báo của Sinopec, tập đoàn này cho rằng nhu cầu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay tại Trung Quốc trong quý 2 và quý 3 sẽ giảm khoảng 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Mức giảm này tương đồng với dự báo của S&P Global.

Hồi tháng 2, trước khi xung đột Iran nổ ra, Sinopec dự báo nhu cầu dầu diesel và xăng của Trung Quốc trong năm nay sẽ lần lượt giảm 6% và 5%.

Trong khi đó, xu hướng sử dụng xe điện tại quốc gia tỷ dân vẫn tiếp tục tăng. Bộ Giao thông Trung Quốc cho biết trong kỳ nghỉ lễ Quốc tế Lao động hồi tháng 5, xe điện và xe lai sạc điện chiếm khoảng 1/4 số phương tiện lưu thông trên đường cao tốc, tăng 1/3 so với cùng kỳ năm ngoái. Còn theo nền tảng gọi xe Didi, trong kỳ nghỉ này, 1/2 số đơn đặt thuê ô tô trên nền tảng là xe điện hoặc xe lai sạc điện, cao gấp hơn hai lần so với cùng kỳ năm ngoái.

“Câu hỏi còn bỏ ngỏ là liệu những thay đổi này có duy trì trong dài hạn hay không. Theo đánh giá của chúng tôi, riêng với xăng, ít nhất một phần xu hướng này sẽ kéo dài”, công ty nghiên cứu và tư vấn năng lượng Rystad Energy nhận định trong một báo cáo gần đây.