Mua thực phẩm “sale”: Xu hướng tiết kiệm lan rộng toàn cầu

Tại Canada, bà Marie-Ève Breton, chủ chuỗi Liquidation Marie tại Quebec, cho biết khi mở cửa hàng thực phẩm thanh lý đầu tiên hơn 10 năm trước, nhiều khách hàng còn e ngại trước rau quả không hoàn hảo hoặc thực phẩm gần qua hạn sử dụng tốt nhất. Tuy nhiên, tâm lý này đã thay đổi mạnh trong năm nay khi giá thực phẩm tăng cao.

Tại các cửa hàng của bà, dưa chuột trái cong, cam bị rám vỏ hoặc đồ hộp có lỗi nhỏ hiện không còn bị xem là kém hấp dẫn. Hiện bà Breton sở hữu 12 cửa hàng tại khu vực Montreal và các thị trấn lân cận. Bà cho biết có kế hoạch nâng lên 18 - 19 cửa hàng vào cuối năm nay.

Tương tự, Stratford Outlet, một doanh nghiệp bán buôn thực phẩm thanh lý tại thành phố Stratford, ban đầu chỉ mở bán lẻ từ cơ sở bán buôn hiện có. Tuy nhiên, nhu cầu tăng nhanh khiến doanh nghiệp phải mở địa điểm lớn hơn, có kho đông lạnh và quầy thanh toán riêng cho khách lẻ.

Còn tại Australia, trong nhà kho công nghiệp ở Springvale, Melbourne, chiều nào cũng có những đám đông tụ tập. Họ tranh thủ chất đầy những chiếc xe đẩy bằng khoai tây chiên giá 1 USD, bánh quy giòn giá 80 xu và những hộp sô cô la Cadbury… Hầu hết trong số đó sắp hết hạn hoặc có hộp bị móp méo một chút, do đó bị bỏ lại tại kệ siêu thị.

Khi cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt ngày càng trầm trọng, thị trường thứ cấp gồm các cửa hàng "thanh lý" thực phẩm như NQR, Cheaper Buy Miles và Beyond Best Before đang bùng nổ về mức độ phổ biến. Xu hướng này cũng đang được thúc đẩy bởi mạng xã hội, với các nhà sáng tạo nội dung trên TikTok và YouTube quay lại cảnh mua sắm trong các kho hàng và khoe khoang về những món đồ “cận date” mà họ mua được.

Theo luật pháp Úc, "hạn sử dụng" (Expiry Date) là thời hạn an toàn bắt buộc, thường được sử dụng cho các mặt hàng như thịt và sữa. Việc bán thực phẩm quá hạn này là bất hợp pháp. Tuy nhiên, ghi chú "sử dụng tốt nhất trước ngày…" (Best before…) thì chỉ đơn thuần là ước tính của nhà sản xuất về chất lượng tốt nhất.

Tương tự tại Trung quốc, khu đồ ăn chín tại các siêu thị thường sáng đèn rực rỡ vào lúc mọi người tan làm. Khi kim đồng hồ vừa vượt qua 8 giờ tối, một “bữa tiệc giảm giá” bắt đầu diễn ra tại hầu hết các siêu thị ở khắp các thành phố Trung Quốc. Nhiều người dùng điện thoại ghi lại những giỏ hàng đầy ắp “chiến lợi phẩm”, rồi đăng lên mạng xã hội với lời cảm thán: “Siêu thị buổi tối đúng là thiên đường cho người tiết kiệm”.

Trong bài viết "Vào lúc 8h tối tại siêu thị, người tiêu dùng cuối cùng cũng trở thành thần thánh" được đăng tải trên QQ, người dùng mạng xã hội đã chỉ ra rằng việc siêu thị giảm giá trứng, rau hay thịt tươi vào buổi tối không phải điều mới. Tuy nhiên, khi những chuỗi siêu thị cao cấp như 7Fresh, Yonghui, Hema hay Wumart tham gia cuộc chơi, việc “đi chợ đêm ở siêu thị” đã thay đổi đáng kể.

Danh mục hàng hóa phong phú hơn, khung giờ giảm giá rõ ràng hơn và không khí mua sắm cũng sôi động hơn, tạo nên một làn sóng săn sale mang đậm nhịp sống đô thị. Tại Bắc Kinh, nhiều siêu thị bắt đầu chương trình khuyến mãi lớn sau 8 giờ tối. Các khu đồ ăn chín, bánh mì, rau củ quả thường treo biển giảm từ 30% đến 70%.

Một khách hàng lớn tuổi chia sẻ kinh nghiệm: “Đợt giảm giá đầu tiên thường diễn ra khoảng 8 giờ, mức giảm khoảng 20%. Nếu kiên nhẫn chờ thêm, khi quầy đồ ăn vơi đi một nửa, giảm 30% sẽ xuất hiện”. Đồ ăn chín, món trộn và các loại bánh mì là lựa chọn hàng đầu của nhiều nhân viên văn phòng bận rộn. Trong khi đó, rau, thịt hay trứng cùng mức giá hấp dẫn tạo nên sức hút với những người nội trợ cao tuổi.

Một nhân viên làm việc tại công ty nước ngoài ở Bắc Kinh chia sẻ: “Không phải vì tôi thiếu tiền. Tôi chỉ không thích lãng phí. Những món này vẫn còn tốt, chỉ là siêu thị cần thay hàng mới mỗi ngày. Mua với giá giảm vừa tiết kiệm vừa tránh lãng phí thực phẩm”.

Tại Trường Sa, một thành phố nổi bật với xu hướng tiêu dùng mới ở miền Nam Trung Quốc, cảnh tượng tương tự cũng diễn ra mỗi tối. Đối với người tiêu dùng, miễn chưa hết hạn thì chất lượng thực phẩm không khác gì hàng bán giá gốc. Nhiều người thậm chí cho rằng giảm giá buổi tối thực chất chỉ là cách đưa thực phẩm trở về giá trị thực tế, sau khi loại bỏ phần “giá cộng thêm” ban ngày.

Cũng vậy, các loại thực phẩm sắp hết hạn sử dụng ngày càng được người tiêu dùng và các nhà bán lẻ tại Hàn Quốc ưa chuộng. Xu hướng này bắt nguồn từ việc giá bán lẻ thực phẩm và nhà hàng tăng cao trong năm qua, do chi phí nguyên liệu và các chi phí hoạt động khác tăng cao. 

Luckymeal là một nền tảng trực tuyến nơi các cửa hàng đăng ký cung cấp những túi giấy chứa các mặt hàng thực phẩm sắp hết hạn một cách ngẫu nhiên. Khác với hình thức mua sắm thông thường, khách hàng không chọn sản phẩm cụ thể mà thay vào đó, họ mua một "túi quà bất ngờ" với mức giảm giá từ 50% trở lên.

Người dùng nền tảng có thể lựa chọn từ nhiều cửa hàng khác nhau — từ tiệm bánh đến cửa hàng bán đồ ăn kèm hoặc món tráng miệng — và kiểm tra số lượng “túi may mắn” có sẵn. Sau đó, họ có thể đặt trước một túi cùng với thời gian nhận hàng ưa thích. Ứng dụng dành cho điện thoại thông minh của nền tảng này, ra mắt năm 2023, đã được tải xuống hơn 50.000 lần trên Google Play Store.

Last Order, một nền tảng trực tuyến khác, thì chuyên giới thiệu các loại thực phẩm, thực phẩm chức năng và sản phẩm mỹ phẩm sắp hết hạn sử dụng gần vị trí của người dùng. Người dùng có thể thanh toán qua nền tảng này và lựa chọn đến lấy hàng hoặc dùng bữa tại địa điểm của người bán.

Người tiêu dùng cho biết những sản phẩm này được bán với giá thấp đến mức họ cảm thấy như đang "nhận được quà". Một người dùng khác của Last Order chia sẻ trên blog của Naver rằng nền tảng này khuyến khích "tiêu dùng thân thiện với môi trường" và giúp cô tiết kiệm tiền.

Tựu chung, với việc giảm giá thực phẩm cuối ngày, nhiều bên được hưởng lợi. Nếu người tiêu dùng có thể đi chợ hàng ngày với giá chiết khấu, thì người bán cũng có thể thu về một phần lợi nhuận thay vì vứt bỏ.