Mỹ tạm dừng đạo luật Jones Act để ổn định thị trường dầu

Tổng thống Mỹ Donald Trump vào ngày 18/3 ban hành quyết định tạm dừng một đạo luật vận tải biển của Mỹ trong thời gian 60 ngày nhằm bình ổn thị trường dầu trong bối cảnh chiến tranh với Iran.

Trong một tuyên bố, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết việc tạm dừng đạo luật có tên Jones Act “sẽ cho phép các tài nguyên thiết yếu như dầu thô, khí tự nhiên, phân bón và than được vận chuyển tự do giữa các hải cảng của Mỹ trong vòng 60 ngày”.

Cũng theo bà Leavitt, chính quyền Tổng thống Trump “giữ vững cam kết tiếp tục tăng cường sức mạnh cho chuỗi cung ứng quan trọng của chúng ta”.

Đạo luật Jones Act ra đời năm 1920, được ký thành luật bởi Tổng thống Mỹ khi đó là ông Woodrow Wilson, quy định việc vận chuyển hàng hóa giữa các hải cảng của Mỹ phải được thực hiện bằng tàu bè Mỹ.

Đạo luật - nhằm mục đích phát triển ngành vận tải biển của Mỹ sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất - từ lâu đã bị chỉ trích như một dạng của chủ nghĩa bảo hộ. Gần đây, một số nhà kinh tế lập luận rằng đạo luật này cản trở thương mại trong nước ở Mỹ.

Lệnh tạm dừng đạo luật Jones Act trong 2 tháng của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh giá dầu thô tiếp tục leo thang do xung đột Mỹ - Iran gây gián đoạn nguồn cung dầu. Ngoài việc eo biển Hormuz bị đóng cửa khiến hoạt động vận tải dầu lửa đường biển từ Trung Đông rơi vào tê liệt, nguồn cung dầu từ được coi là “giếng dầu” của thế giới này còn đang sụt giảm mạnh do các cơ sở năng lượng trở thành mục tiêu tấn công.

Ngày 18/3, truyền thông Israel cho biết nước này đã tấn công cơ sở sản xuất khí đốt lớn nhất của Iran, mỏ Pars nằm ở tỉnh Bushehr. Tehran tuyên bố sẽ đáp trả bằng cách đẩy mạnh các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu là hạ tầng dầu khí ở Vùng Vịnh, cụ thể là Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Qatar.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRCG) cảnh báo người dân các nước này tránh xa một số cơ sở năng lượng mà Tehran gọi là mục tiêu “chính và hợp pháp” - theo truyền thông nhà nước Iran. Các cơ sở này bao gồm này máy lọc dầu Samref và khu phức hợp hóa dầu Al-Jubail của Saudi Arabia, mỏ khí đốt Al Hosn của UAE, và khu hóa dầu Masaieed cùng công ty mẹ Masaieed ở Qatar. Trước đó, Iran đã tấn công mạnh vào hạ tầng dầu khí của UAE trong tuần này.

Sau khi tăng tăng gần 4% trong phiên ngày 18/3, giá dầu thế giới tiếp tục leo thang mạnh trong sáng nay (19/3), vượt ngưỡng 110 USD/thùng.

Lúc 9h40 theo giờ Việt Nam, giá thô Brent giao sau tại thị trường London tăng gần 4,1% so với chốt phiên trước, đạt gần 112 USD/thùng. Giá dầu WTI giao sau tại New York tăng hơn 0,9%, đạt hơn 97,2 USD/thùng.

Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump đã tỏ rõ thái độ không hài lòng với việc các đồng minh của Mỹ không muốn tham gia vào nỗ lực của Washington nhằm khai thông eo biển Iran - tuyến được huyết mạch của vận tải biển toàn cầu, nơi 1/5 lượng dầu được tiêu thụ toàn cầu đi qua. Nhưng cùng với đó, ông Trump cũng khẳng định Mỹ không cần bất kỳ sự giúp đỡ nào trong chiến dịch quân sự chống lại Iran.

Theo nhà kinh tế trưởng Daleep Singh của công ty quản lý tài sản toàn cầu PGIM, có chưa đầy 100 tàu chở hàng đáp ứng được đạo luật Jones Act, nên việc tạm dừng đạo luật này đồng nghĩa sẽ có thêm nhiều tàu chở dầu có thể vận chuyển dầu giữa các cảng của Mỹ.

Tuy nhiên, ông Singh nhận định rằng tác dụng của việc tạm dừng đạo luật Jones Act có thể chỉ ở mức hạn chế, vì phần lớn các nhà máy lọc dầu ở Mỹ được thiết kế để chế biến dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông, còn dầu thô do Mỹ sản xuất ra chủ yếu là dầu đá phiến ngọt nhẹ.

“Nói cách khác, Mỹ bây giờ có thể vận chuyển dầu thuận tiện hơn, nhưng vẫn sẽ không thể lọc đủ dầu để dùng trong nước”, ông Singh viết trong một báo cáo.