Mỹ và Trung Quốc bắt đầu vòng đàm phán mới, chuẩn bị cho thượng đỉnh ở Bắc Kinh

Theo hãng tin CNBC, phái đoàn hai bên do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong dẫn đầu tập trung thảo luận vào hàng loạt vấn đề then chốt, gồm thuế quan mới của Mỹ, nguồn cung đất hiếm và nam châm từ Trung Quốc cho thị trường Mỹ, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao của Washington, cũng như việc Bắc Kinh tăng mua nông sản Mỹ.

CHUẨN BỊ CHO CUỘC GẶP THƯỢNG ĐỈNH

Một quan chức Bộ Tài chính Mỹ cho biết hai bên đã bắt đầu đàm phán vào sáng Chủ nhật tại trụ sở Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ở Paris. OECD hiện gồm 38 thành viên, chủ yếu là các nền kinh tế phát triển. Trung Quốc không tham gia tổ chức này và vẫn tự xếp mình vào nhóm quốc gia đang phát triển.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng tham gia vòng đàm phán này. Cuộc gặp tại Paris diễn ra tiếp sau một loạt vòng đàm phán tại các thành phố châu Âu năm ngoái, nằm trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng thương mại từng đẩy quan hệ kinh tế giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đến sát bờ vực đổ vỡ.

Theo giới phân tích, vòng đàm phán lần này tại Paris cũng như hội nghị thượng đỉnh sắp tới khó mang lại kết quả đột phá do thời gian chuẩn bị không nhiều, trong khi Washington hiện đang tập trung vào cuộc chiến tại Iran.

“Mục tiêu tối thiểu của cả hai bên là duy trì đối thoại, qua đó tránh để quan hệ song phương rơi vào đổ vỡ và ngăn căng thẳng leo thang trở lại”, ông Scott Kennedy, chuyên gia kinh tế Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, nhận định với Reuters.

Theo ông Kennedy, mong muốn của ông Trump sau chuyến thăm Bắc Kinh là giành được những cam kết lớn từ Trung Quốc, như mua thêm máy bay Boeing và tăng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng như đậu tương Mỹ. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, Washington có thể sẽ phải đưa ra một số nhượng bộ liên quan đến các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ.

“Khả năng cao cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới chỉ tạo cảm giác là quan hệ hai bên đang có tiến triển, trong khi thực chất vẫn gần như dậm chân tại chỗ suốt 4 tháng qua”, ông Kennedy nhận xét.

Theo thông tin từ Nhà Trắng, ông Trump sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 31/3 đến 2/4. Đây sẽ là chuyến công du đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc kể từ lần ông Trump đến Bắc Kinh trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên vào năm 2017.

Chuyến thăm diễn ra 5 tháng sau cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Busan, Hàn Quốc, nơi hai bên nhất trí một thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm. Trước đó, căng thẳng thương mại đã đẩy các mức thuế quan trả đũa lẫn nhau lên trên 100%, trước khi hai nhất trí hạ nhiệt.

Sau cuộc gặp thượng đỉnh tại Bắc Kinh, ông Trump và ông Tập dự kiến gặp nhau thêm vài lần trong năm nay, gồm tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Trung Quốc vào tháng 11 và hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Mỹ vào tháng 12.

Theo giới phân tích, những cuộc gặp này có thể tạo thêm dư địa để hai bên đạt được các bước tiến cụ thể hơn trong quan hệ song phương.

CHIẾN SỰ IRAN, RÀ SOÁT THỎA THUẬN ĐÌNH CHIẾN THƯƠNG MẠI

Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran nhiều khả năng cũng tác động tới vòng đàm phán tại Paris, trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt. Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải đặc biệt quan trọng với Trung Quốc, khi khoảng 45% lượng dầu nhập khẩu của nước này đi qua đây.

Trong bài xã luận đăng ngày 15/3, hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã nhận định rằng nếu Mỹ và Trung Quốc đạt được tiến triển đáng kể trong hợp tác kinh tế, niềm tin vào nền kinh tế toàn cầu đang ngày càng mong manh có thể được khôi phục phần nào.

Trong vòng đàm phán ày, hai bên cũng dự kiến rà soát tiến độ thực hiện các cam kết trong thỏa thuận đình chiến thương mại. Thỏa thuận này đã giúp ngăn căng thẳng thương mại leo thang, giảm một phần thuế quan của Mỹ với hàng hóa Trung Quốc và tạm dừng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm nghiêm ngặt của Bắc Kinh trong 1 năm. Cùng với đó, Washington cũng tạm thời chưa mở rộng danh sách đen các công ty Trung Quốc bị cấm mua hàng công nghệ cao của Mỹ, như thiết bị sản xuất con chip.

Theo thỏa thuận, Trung Quốc cam kết mua 12 triệu tấn đậu tương Mỹ trong niên vụ 2025 và 25 triệu tấn trong niên vụ 2026, bắt đầu từ vụ thu hoạch mùa thu. Các quan chức Mỹ, trong đó có ông Bessent, cho biết đến nay Bắc Kinh vẫn thực hiện đúng cam kết, thể hiện qua lượng đậu tương mua vào đã đạt mục tiêu ban đầu.

Tuy nhiên, vấn đề đất hiếm vẫn là điểm nghẽn lớn. Dù một số ngành công nghiệp Mỹ đã tiếp cận trở lại nguồn cung từ Trung Quốc - nước đang chi phối sản lượng đất hiếm toàn cầu - các doanh nghiệp hàng không vũ trụ và hãng chế tạo con chip của Mỹ vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ. Vì vậy, tình trạng thiếu hụt một số vật liệu quan trọng đang ngày càng nghiêm trọng, trong đó có yttrium, nguyên tố được sử dụng trong lớp phủ chịu nhiệt cho động cơ phản lực.

“Ưu tiên trước mắt của Mỹ tại vòng đàm phán Paris nhiều khả năng sẽ là thúc đẩy Trung Quốc tăng mua nông sản Mỹ và khơi thông thêm dòng chảy đất hiếm sang thị trường Mỹ”, ông William Chou, nhà nghiên cứu cao cấp tại viện nghiên cứu Hudson Institute ở Washington, nhận định.

CÁC CUỘC ĐIỀU TRA THƯƠNG MẠI MỚI CỦA MỸ

Ông Greer và ông Bessent cũng mang tới vòng đàm phán tại Paris một nhân tố gây căng thẳng mới là các cuộc điều tra thương mại mới của Mỹ. Trong đó, cuộc điều tra theo Mục 301, Luật thương mại Mỹ năm 1974, nhằm vào Trung Quốc và 15 đối tác thương mại lớn khác, liên quan tới cáo buộc dư thừa công suất công nghiệp. Cuộc điều tra này có thể mở đường cho một đợt áp thuế quan mới trong vài tháng tới.

Bên cạnh đó, Bộ Thương mại Mỹ cũng đã khởi động một cuộc điều tra khác về vấn đề lao động cưỡng bức tại 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Trung Quốc. Cuộc điều tra này có thể dẫn tới lệnh cấm nhập khẩu một số mặt hàng vào Mỹ.

Các cuộc điều tra mới được cho là nhằm tìm kiếm cơ sở pháp lý mới để áp thuế quan, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng thuế quan đối ứng mà ông Trump áp đặt với hàng loạt đối tác thương mại theo luật khẩn cấp là không đúng thẩm quyền được trao. Phán quyết này trên thực tế đã khiến mức thuế quan của Mỹ với hàng hóa Trung Quốc giảm 20 điểm phần trăm. Tuy nhiên, ngay sau đó, ông Trump đã áp thuế quan toàn cầu 10% theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Vào ngày 13/3, Trung Quốc lên tiếng chỉ trích các cuộc điều tra nói trên và cho biết sẽ có biện pháp đáp trả nếu cần. 

Tân Hoa Xã nhận định vòng đàm phán mới tại Paris “vừa là cơ hội, vừa là phép thử” và kết quả chủ yếu phụ thuộc vào phía Mỹ. Hãng thông tấn này cho rằng Washington cần tiếp cận đàm phán theo hướng lý trí, thực tế hơn và hành động phù hợp với những nguyên tắc nền tảng để duy trì quan hệ kinh tế Mỹ - Trung ổn định.