Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cùng xu hướng chuyển đổi xanh và số hóa đang định hình lại dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Để đón dòng vốn FDI thế hệ mới, Việt Nam cần kiến tạo một hệ sinh công nghiệp thái toàn diện nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe hơn và từng bước nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế…

Bất chấp những biến động của kinh tế toàn cầu, Việt Nam vẫn tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến đầu tư hấp dẫn. Trong 8 tháng đầu năm 2024, tổng vốn đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần đạt trên 40,6 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ; vốn thực hiện ước đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%.

Đáng chú ý, dòng vốn đang có sự dịch chuyển rõ rệt sang các lĩnh vực công nghệ cao và hạ tầng năng lượng. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các dự án giá trị cao cũng đi kèm với bộ tiêu chí khắt khe hơn từ giới đầu tư quốc tế, buộc hạ tầng công nghiệp trong nước phải có sự chuyển đổi.

Chia sẻ tại Tọa đàm Kết nối đầu tư hệ sinh thái công nghiệp Việt Nam (VIPFA Industrial Connect 2026) chiều ngày 24/9/2026, ông Trương Minh, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, khi các “đại bàng” công nghệ tìm đến Việt Nam để phát triển bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu hay năng lượng sạch, hệ thống khu công nghiệp truyền thống không thể giữ tư duy cũ.

“Khu công nghiệp ngày nay không chỉ là nơi bố trí mặt bằng sản xuất, mà phải là một hệ sinh thái hiện đại hội tụ hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, năng lượng ổn định, hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Năng lực cạnh tranh của các khu công nghiệp giờ đây chính là thước đo năng lực cạnh tranh của địa phương và của nền kinh tế,” ông Minh nhấn mạnh.

Bổ sung góc nhìn về chiến lược vĩ mô, TS. Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Liên chi hội tài chính khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA), cho rằng trong bối cảnh dịch chuyển của dòng vốn FDI thế hệ mới, Việt Nam đã có những thay đổi trong tiêu chí đánh giá FDI. Thay vì chạy theo số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, trọng tâm thu hút FDI thời gian tới sẽ dựa trên việc đánh giá giá trị thặng dư và tỷ lệ nội địa hóa thực tế của dự án.

Theo ông Thắng, những yếu tố trên sẽ phải dựa trên hệ sinh thái bao gồm 4 trụ cột: khu vực FDI, doanh nghiệp Việt Nam, mối liên kết nội - ngoại, và năng lực đáp ứng của nền kinh tế.

Bàn về năng lực đáp ứng của nền kinh tế, ông Hoàng Trung Hiếu, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cho biết nhà đầu tư ngày nay đặt lên bàn cân rất nhiều yếu tố để ra quyết định đầu tư. Một môi trường hấp dẫn phải bao trùm từ địa điểm, nguồn nhân lực, năng lượng, tài chính, logistics, cho đến mạng lưới các nhà cung ứng đồng hành trong suốt vòng đời dự án.

Khi các thành tố này được kết nối mượt mà, quá trình thu hút và triển khai các dự án FDI công nghệ cao sẽ thuận lợi hơn, giúp tối ưu chi phí và nâng cao hiệu suất. Do đó, ông Hiếu cho rằng các diễn đàn xúc tiến đầu tư không nên chỉ dừng lại ở việc giao lưu mở rộng mạng lưới (networking) bề mặt, mà phải hướng tới việc kết nối những nhu cầu, những đối tác cụ thể, biến các cuộc gặp gỡ thành hợp đồng thực chiến, tối ưu hóa chi phí và hiệu suất cho nhà đầu tư.

Để kết nối hiệu quả, Luật sư Nguyễn Hồng Chung, Phó Chủ tịch Thường trực VIPFA cho biết, mục tiêu tối thượng theo tinh thần Nghị quyết 50 của Bộ Chính trị là làm sao để doanh nghiệp Việt Nam thực sự bước vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.

Ông Chung khẳng định, tư duy xúc tiến đầu tư hiện tại phải nâng tầm thành hoạt động “nuôi dưỡng môi trường kinh doanh” xuyên suốt – từ lúc nhà đầu tư khảo sát địa điểm cho đến khi nhà máy vận hành. Trong hành trình đó, sự đồng hành thiết thực và linh hoạt của các cấp chính quyền địa phương đóng vai trò mang tính quyết định.

“Các cấp lãnh đạo rất quyết liệt, nhưng thực tế khi đi vào khâu thủ tục pháp lý cuối cùng vẫn còn nhiều vướng mắc. Một môi trường đầu tư minh bạch, giải quyết triệt để nút thắt hành chính là yếu tố vô cùng quan trọng”, ông Chung khẳng định.