Nga sắp dừng trung chuyển dầu Kazakhstan tới Đức

Nga đang lên kế hoạch dừng cung cấp dầu thô từ Kazakhstan tới Đức qua đường ống Druzhba, một động thái có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đối với nguồn cung năng lượng của Berlin - tờ báo Financial Times đưa tin.

Đường ống Druzhba, một trong những tuyến đường ống dẫn dầu dài nhất thế giới, đã trở thành tâm điểm trong cuộc chiến năng lượng giữa Nga và châu Âu kể từ khi chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra vào năm 2022. Một quan chức Kazakhstan nhận định với Financial Times rằng kế hoạch của Nga dừng cung cấp dầu từ Kazakhstan tới Đức qua đường ống Druzhba trong tháng 5 là nhằm gây áp lực lên Liên minh châu Âu (EU), đặc biệt là Đức, quốc gia đã cung cấp vũ khí cho Ukraine.

PCK, nhà máy lọc dầu nằm cách Berlin khoảng 100km về phía Đông Bắc, được dự báo sẽ là một trong những cơ sở bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhà máy này phụ thuộc tới 90% vào dầu thô từ Kazakhstan để cung cấp xăng, dầu hỏa và nhiên liệu sưởi ấm cho thủ đô Đức, sân bay của Berlin và các khu vực lân cận. Kể từ khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra và chính phủ Đức giành quyền kiểm soát nhà máy PCK từ Nga, nhà máy đã phải dựa vào dầu thô từ Kazakhstan để duy trì hoạt động.

Mỗi tháng, phía Nga gửi cho Kazakhstan một lịch trình trung chuyển dầu qua lãnh thổ Nga, nhưng trong lịch trình tháng 5, đường ống Druzhba không có tên. Đây không phải là vấn đề nghiêm trọng đối với Kazakhstan do lượng xuất khẩu dầu của nước này qua tuyến Druzhba là tương đối thấp, nhưng lại là một cú sốc lớn đối với Đức.

Bộ trưởng Năng lượng Kazakhstan, ông Yerlan Akkenzhenov, cho biết Nga chưa đưa ra cảnh báo chính thức nào về việc dừng cung cấp dầu qua Druzhba. Ông cũng cho rằng sự gián đoạn có thể do các vấn đề kỹ thuật sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga.

Kazakhstan bắt đầu xuất khẩu dầu qua Druzhba từ năm 2023, một sáng kiến được Moscow thúc đẩy nhằm duy trì ảnh hưởng đối với nhà máy lọc dầu PCK và đảm bảo hoạt động của nhà máy này cho đến khi Nga có cơ hội khôi phục quyền kiểm soát.

Kế hoạch dừng cung cấp dầu qua Druzhba đã gây ra những lo ngại lớn trong giới chính trị Đức. Ông Christian Gorke, một nghị sĩ từ đảng Linke cánh tả, cho rằng Nga đang tranh thủ tình hình ở Trung Đông để gây áp lực lên châu Âu. “Đây là một tình huống nghiêm trọng đối với nhà máy lọc dầu PCK và nguồn cung năng lượng cho những vùng rộng lớn của Đức”, ông nói.

Trong cuộc đối đầu giữa Nga và châu Âu, năng lượng luôn là một vấn đề có vị trí đặc biệt quan trọng. Năm 2022, Moscow đã dừng cung cấp khí đốt cho châu Âu qua đường ống Nord Stream và sau đó, liên tục cảnh báo có thể cắt đứt hoàn toàn nguồn cung năng lượng hydrocarbon còn lại cho thị trường này. Tháng trước, Tổng thống Putin đã chỉ đạo cơ quan chức năng của Nga "khảo sát tính khả thi" của việc dừng hoàn toàn cung cấp năng lượng cho thị trường châu Âu.

Nhà máy lọc dầu PCK, một di sản của sự phụ thuộc mạnh mẽ của Đức vào năng lượng Nga, đã trở thành một “lá bài” trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine.

Sau khi châu Âu, Mỹ và các đồng minh khác áp trần giá đối với dầu Nga, Chính phủ Đức đã tiếp quản hoạt động của PCK bằng cách đưa các công ty con của tập đoàn dầu khí nhà nước Nga Rosneft tại Đức vào diện quản lý ủy thác (trusteeship). Tuy nhiên, Rosneft vẫn là chủ sở hữu pháp lý chính với cổ phần khoảng 54,17% tại nhà máy này. Lý do Đức không tịch thu cổ phần này của Rosnerft là vì lo ngại Moscow sẽ trả đũa bằng cách quốc hữu hóa các doanh nghiệp Đức tại Nga.

Kể từ đó, Berlin đã tìm kiếm các nguồn thay thế cho dầu thô Siberia, vốn đã chảy qua đường ống dài 4.000km của Nga trong suốt 6 thập kỷ tới thị trấn Schwedt gần biên giới với Ba Lan và là nơi đặt nhà máy PCK. Hiện tại, dầu thô từ Kazakhstan là nguồn cung chính của nhà máy, nhưng PCK cũng nhận được một phần dầu từ cảng Rostock của Đức và cảng Gdansk của Ba Lan.

Năm ngoái, nhà máy này đã gần như phá sản sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump áp các biện pháp trừng phạt đối với Rosneft và tài sản của công ty này tại châu Âu. Vào tháng trước, Berlin đã giành được một sự miễn trừ vĩnh viễn khỏi các biện pháp này.