Ngân hàng Nhà nước vừa có báo cáo gửi Quốc hội về các vấn đề đại biểu quốc hội chất vấn, quan tâm. Trong đó, đề cập đến việc ngăn ngừa tình trạng sở hữu chéo và sở hữu có tính chất thao túng, chi phối trong các tổ chức tín dụng…

Ngân hàng Nhà nước cho biết theo báo cáo của các tổ chức tín dụng, tình trạng sở hữu cổ phần vượt giới hạn, sở hữu chéo giữa các tổ chức tín dụng, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp đã giảm đáng kể so với các giai đoạn trước đây.

Tình trạng cổ đông và người có liên quan sở hữu cổ phần vượt giới hạn quy định chủ yếu còn tại các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước. Do đó, các cơ quan liên quan cần tiếp tục chỉ đạo xử lý nhằm tập trung vốn cho hoạt động kinh doanh chính và sử dụng vốn có hiệu quả hơn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Ngân hàng Nhà nước cũng chỉ ra 4 vấn đề cần lưu ý.

Thứ nhất, tổ chức tín dụng và người có liên quan của tổ chức tín dụng góp vốn, mua cổ phần tại tổ chức tín dụng khác vẫn là vấn đề cần quan tâm có thể tiềm ẩn rủi ro. Mặc dù theo Ngân hàng Nhà nước, tình trạng tổ chức tín dụng sở hữu trên 5% vốn cổ phần có quyền biểu quyết của tổ chức tín dụng khác được khắc phục; sở hữu cổ phần của tổ chức tín dụng tại tổ chức tín dụng khác (một chiều) giảm. 

Thứ hai, việc xử lý vấn đề sở hữu vượt giới hạn quy định, sở hữu chéo vẫn khó khăn trong trường hợp cổ đông lớn và người có liên quan của cổ đông lớn cố tình che dấu, nhờ cá nhân/tổ chức khác đứng tên hộ số cổ phần sở hữu để lách quy định của pháp luật. Từ đó dẫn đến tổ chức tín dụng có thể bị chi phối bởi các cổ đông này, tiềm ẩn nguy cơ hoạt động thiếu công khai, minh bạch.

Thứ ba, một số tổ chức tín dụng có mức độ tập trung sở hữu cổ phần tại một số cổ đông và người liên quan, mặc dù không vi phạm quy định của pháp luật nhưng cần quan tâm lưu ý nhằm ngăn ngừa những rủi ro tiềm ẩn có thể xảy ra.

Thứ tư, pháp luật không có quy định về khái niệm đầu tư chéo. Hiện nay, một số tổ chức tín dụng cấp tín dụng (cho vay, đầu tư...) đối với cổ đông (tổ chức, cá nhân) và người liên quan của cổ đông. Tuy nhiên, quy định của pháp luật không cấm trường hợp tổ chức tín dụng cấp tín dụng cho cổ đông và người có liên quan nếu tuân thủ quy định (Điều 126, 127, 128 Luật các Tổ chức tín dụng về trường hợp không được cấp tín dụng, hạn chế cấp tín dụng và giới hạn cấp tín dụng).

Ngân hàng Nhà nước cho biết trong thời gian tới tiếp tục đẩy mạnh giám sát an toàn hoạt động của tổ chức tín dụng; thanh tra về vốn, tình hình sở hữu cổ phần của tổ chức tín dụng hoạt động cho vay, đầu tư, góp vốn...Trường hợp phát hiện rủi ro, vi phạm, Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo tổ chức tín dụng xử lý các tồn tại nhằm ngăn ngừa rủi ro.

Đối với các trường hợp phát hiện có dấu hiệu của tội phạm, Ngân hàng Nhà nước xem xét chuyển cơ quan công an điều tra, làm rõ hành vi vi phạm pháp luật (nếu có). 

Đồng thời, các bộ, ban ngành, đơn vị chủ quản của doanh nghiệp cần quan tâm chỉ đạo các doanh nghiệpthực hiện việc đầu tư, góp vốn mua cổ phần tại các tổ chức tín dụng tuân thủ quy định; sử dụng nguồn vốn đi vay đúng mục đích, hiệu quả đảm bảo an toàn và trả nợ đúng hạn cho các tổ chức tín dụng.

Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước đã đưa vào kế hoạch thanh tra năm 2023 nội dung thanh tra về chuyển nhượng cổ phần, cổ phiếu của các tổ chức tín dụng có thể dẫn đến việc thâu tóm, chi phối tổ chức tín dụng; cấp tín dụng đối với nhóm khách hàng lớn (tập trung tín dụng có liên quan đến lĩnh vực bất động sản; cổ đông lớn, người có liên quan của cổ đông lớn của tổ chức tín dụng…).

Ngân hàng Nhà nước cho biết Dự thảo Luật các Tổ chức tín dụng sửa đổi đã bổ sung các quy định nhằm xử lý hiệu quả tình trạng sở hữu chéo, hạn chế lạm dụng quyền cổ đông lớn, quyền quản trị, điều hành để thao túng hoạt động của tổ chức tín dụng.