Nguyên nhân khiến lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng mạnh

Theo một chỉ số của hãng tin Bloomberg đo lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn, lợi suất đã trở lại mức cao nhất trong 16 năm.

Các nhà giao dịch hiện đang dự báo gần như chắc chắn rằng sẽ không còn cắt giảm lãi suất từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trong chu kỳ nới lỏng này. Họ cũng đặt cược cao vào một đợt tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong tháng này và hai lần tăng lãi suất, mỗi lần tăng 0,25 điểm phần trăm, của Ngân hàng Trung ương Australia (RBA) trong năm 2026.

Ngay cả ở Mỹ, dù Fed đã hạ lãi suất 0,25 điểm phần trăm vào ngày 10/12 như dự báo, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã tăng trở lại mức cao nhất trong nhiều tháng khi các nhà đầu tư nhận thấy một triển vọng ít thuận lợi hơn về chính sách tiền tệ, lạm phát và kỷ luật tài khóa.

Lạm phát ở Mỹ đang ở ngưỡng xấp xỉ 3%, cao hơn gần 1 điểm phần trăm so với mục tiêu của Fed. Những lo ngại về sự độc lập Fed đang thúc đẩy một số nhà đầu tư gán một phần bù rủi ro vào đường cong trái phiếu kho bạc Mỹ, và việc Chính phủ Mỹ phải vay nợ ồ ạt để bù đắp thâm hụt ngân sách 1,8 nghìn tỷ USD cũng đang đè nặng lên giá trái phiếu do Washington phát hành.

Một thay đổi đang diễn ra tại nhiều thị trường phát triển là việc các nhà đầu tư dần chấp nhận rằng chu kỳ cắt giảm lãi suất của các ngân hàng trung ương có thể sắp kết thúc. Thay đổi này phản ánh niềm tin ngày càng tăng rằng chu kỳ cắt giảm lãi suất - được triển khai từ năm ngoái để thúc đẩy tăng trưởng và trong quá trình này thực thi đã góp đẩy cổ phiếu toàn cầu lên mức cao kỷ lục và làm tăng giá trái phiếu - đang sắp kết thúc.

Ở thời điểm hiện tại, các nhà đầu tư trái phiếu hiện định giá trái phiếu dựa trên triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu có phần ảm đạm, rủi ro lạm phát tăng lên trong bối cảnh chiến tranh thương mại của Tổng thống Donald Trump, và mức nợ chính phủ không ngừng tăng cao ở các nền kinh tế phát triển.

Lợi suất trái phiếu chính phủ từ Nhật Bản đến Đức đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm trong thời gian gần đây, trong đó nợ dài hạn chịu áp lực lớn nhất do triển vọng phát hành nợ lớn hơn. Nhật Bản và Anh đang ứng phó với sự thay đổi trong nhu cầu của nhà đầu tư bằng cách tăng cường các khoản vay ngắn hạn.

Trước khi Fed đưa ra quyết định giảm lãi suất ngày 10/12, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm dao động quanh mức cao nhất kể từ tháng 9, phản ánh mối lo ngại về khối nợ của Mỹ và việc ai sẽ thay thế Chủ tịch Jerome Powell khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 5 tới. Sau đó, khi Fed tuyên bố sẽ nối lại việc mua vào trái phiếu kho bạc Mỹ, lợi suất của kỳ hạn 10 đã giảm 0,03 điểm phần trăm, còn 4,153%.

Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng (NEC) Kevin Hassett đã nổi lên như một ứng cử viên hàng đầu cho ghế Chủ tịch Fed. Ông cũng được coi là người ủng hộ mạnh mẽ quan điểm muốn lãi suất giảm xuống mức thấp của Tổng thống Trump.

"Trong những ngày gần đây, chúng tôi đã thấy ‘giao dịch Hassett’ phản ánh triển vọng chính sách tiền tệ nới lỏng. Các giao dịch này bao gồm đồng USD yếu hơn, đường cong lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ dốc hơn (phản ánh xu hướng tăng của lợi suất trái phiếu các kỳ hạn dài hơn do lạm phát và tăng trưởng có thể tăng trong tương lai do lãi suất ngắn hạn giảm) và tài sản rủi ro tăng giá”, nhà quản lý danh mục Gordon Shannon của công TwentyFour Asset Management, nhận định trong một báo. Tuy nhiên, ông Shannon cũng cho rằng nếu lạm phát ở Mỹ cao dai dẳng, thì ngay cả Fed do ông Hassett đứng đầu cũng khó giảm lãi suất.

Ở thời điểm hiện tại, các thị trường trái phiếu toàn cầu đang báo hiệu rằng áp lực tăng lãi suất sẽ tiếp tục ở mức cao. Quốc hội Đức dự kiến sẽ phê duyệt một đơn hàng quốc phòng kỷ lục 52 tỷ euro (61 tỷ USD) vào tuần tới, trong khi các nhà đầu tư vẫn đang nghiền ngẫm kế hoạch kích cầu lớn nhất của Nhật Bản kể từ khi các hạn chế chống đại dịch Covid-19 được nới lỏng.

Tại Sydney, Thống đốc RBA Bullock gần như đã loại trừ khả năng cắt giảm lãi suất, và triển vọng tăng lãi suất đã đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Australia lên mức cao nhất trong số các thị trường phát triển.

"Sự leo thang của lợi suất còn do dự báo tăng trưởng kinh tế sẽ mạnh hơn vì thế giới có khả năng sẽ đi theo hướng chính sách tài khóa nới lỏng vào năm tới”, bà chiến lược gia Amy Xie Patrick của công ty quản lý tiền tệ Pendal Group Ltd nhận định với Bloomberg.