Nhà nước nắm giữ 100% vốn ở lĩnh vực mua bán nợ, thị trường và dịch vụ chứng khoán

Theo dự thảo tờ trình của Bộ Tài chính, sau gần 5 năm triển khai Quyết định 22/2021/QĐ-TTg, một số tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước cùng doanh nghiệp có vốn nhà nước thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp cần được rà soát, điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn. Quyết định này ban đầu đặt ra cơ sở phân loại doanh nghiệp nhà nước đến hết năm 2025, nên sang giai đoạn 2026-2030, việc sửa đổi là cần thiết để nâng cao hiệu quả và đảm bảo tính thống nhất trong công tác quản lý vốn

Bộ Tài chính cho biết trong quá trình cổ phần hóa, một số bộ ngành và địa phương kiến nghị Nhà nước tiếp tục nắm giữ vốn tại những doanh nghiệp cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích. Nguyên nhân là những doanh nghiệp này phục vụ các địa bàn khó khăn, nơi khó thu hút nhà đầu tư, và việc duy trì vốn nhà nước giúp đảm bảo chất lượng dịch vụ.

Ngược lại, việc Nhà nước vẫn chi phối phần lớn cổ phần tại những doanh nghiệp hiệu quả lại làm giảm sức hấp dẫn với nhà đầu tư do khó tham gia quản trị. Vì vậy, cần tiếp tục thúc đẩy thoái vốn tại những doanh nghiệp không cần Nhà nước nắm giữ.

Căn cứ vào các nội dung trên, Dự thảo sửa đổi đưa ra những điều chỉnh rõ ràng về các tiêu chí phân loại theo ngành, lĩnh vực đối với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước thực hiện chuyển đổi sở hữu, sắp xếp lại, thoái vốn tại phụ lục kèm theo.

Cụ thể, đối với các với nhóm doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, một số ngành, lĩnh vực giữ nguyên, nhưng có một số điều chỉnh đáng chú ý:

Thứ nhất, Ngành sản xuất hóa chất cơ bản được nâng từ nhóm Nhà nước nắm giữ 50-65% lên 100% vốn điều lệ do đây là lĩnh vực then chốt, thiết yếu.

Thứ hai, Ngành sản xuất vàng miếng bị loại bỏ khỏi danh mục để phù hợp với Nghị định 232/2025/NĐ-CP do Nhà nước không còn cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng.

Đối với nhóm doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên, tiêu chí cơ bản hầu như không thay đổi. Tuy nhiên, ngành khai thác, sản xuất và cung cấp nước sạch và thoát nước đô thị, nông thôn được nâng tỷ lệ Nhà nước nắm giữ lên trên mức 65% nhằm bảo đảm an sinh xã hội, an toàn nguồn nước và sẵn sàng cung cấp dịch vụ đến vùng sâu, vùng xa

Đồng thời, ngành bán buôn lương thực có vai trò đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế hoặc tham gia bình ổn thị trường và thực hiện nhiệm vụ chính trị cũng được điều chỉnh tên và mô tả để phản ánh vai trò cân đối thị trường hoặc tham gia bình ổn giá, đặc biệt là đối với Tổng công ty Lương thực miền Bắc và miền Nam, vốn chiếm khoảng 27-30% sản lượng xuất khẩu gạo cả nước.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp này còn thực hiện nhiệm vụ chính trị quan trọng, như xuất khẩu gạo theo chỉ đạo ngoại giao và viện trợ khi cần thiết, dự thảo tờ trình nêu rõ.

Cuối cùng, tiêu chí đối với nhóm doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ từ 50% đến dưới 65% vốn điều lệ về cơ bản vẫn giữ nguyên.

Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp không hoạt động trong các ngành nêu trên, việc sắp xếp, chuyển đổi sở hữu và thoái vốn sẽ dựa trên một trong ba tiêu chí: (i) doanh nghiệp sản xuất xi măng chiếm từ 30% tổng sản lượng của toàn bộ các doanh nghiệp cùng ngành, trong đó bao gồm khai thác các mỏ nguyên liệu nằm trên địa bàn trọng yếu về an ninh quốc phòng; (ii) doanh nghiệp sản xuất hoặc cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, mà tỷ trọng doanh thu từ hoạt động công ích trên tổng doanh thu trong ba năm liên tiếp trước thời điểm xem xét chuyển đổi đạt từ 50% trở lên và (iii) doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị hoặc phát triển kinh tế-xã hội của ngành, địa phương.