Đây là mức cao nhất kể từ khi Nhật Bản bắt đầu theo dõi dữ liệu xuất nhập khẩu vàng vào năm tài khoá 1988...

Trong năm tài khóa 2025, kết thúc vào cuối tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu vàng của Nhật Bản lần đầu vượt 4 nghìn tỷ yên, tương đương 25 tỷ USD. Đà tăng này chủ yếu đến từ đà tăng mạnh của giá vàng trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.

Tuy nhiên, theo tờ báo Nikkei Asia, mức xuất khẩu kỷ lục cũng làm dấy lên nghi vấn rằng một phần vàng từng được nhập lậu vào Nhật Bản đang được đưa ra khỏi nước này.

Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, kim ngạch xuất khẩu vàng, bao gồm vàng thỏi, của nước này đạt 4,08 nghìn tỷ yên trong năm tài khóa 2025, tăng 35,6%, tương đương tăng thêm 1,07 nghìn tỷ yên so với năm trước. Đây là mức cao nhất kể từ khi Nhật Bản bắt đầu theo dõi dữ liệu này vào năm tài khóa 1988. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu vàng của Nhật cũng tăng mạnh, lên 177,7 tỷ yên, tăng khoảng 120% so với năm trước.

Trong vài năm qua, giá vàng tăng mạnh khi nhà đầu tư tìm đến kim loại quý này như một kênh trú ẩn trước các biến động địa chính trị lớn, trong đó có cuộc chiến tranh tại Ukraine từ năm 2022. Dù kỳ vọng Mỹ sớm cắt giảm lãi suất đã giảm bớt do lo ngại xung đột tại Trung Đông có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, qua đó phần nào làm giảm sức hấp dẫn của vàng, nhu cầu đầu tư vào kim loại quý này vẫn duy trì ở mức cao so với mặt lịch sử.

Giá xuất khẩu vàng bình quân của Nhật - được tính bằng tổng giá trị xuất khẩu chia cho khối lượng - tăng 48,7% so với năm tài khóa 2024, lên mức kỷ lục 18,79 triệu yên/kg. Nếu quy đổi theo tỷ giá khoảng 160 yên đổi 1 USD, mức này tương đương khoảng 3.650 USD/oz.

Trong năm tài khóa 2024, giá xuất khẩu vàng bình quân của Nhật đạt trên 10 triệu yên/kg. Chênh lệch giữa lượng vàng xuất khẩu và nhập khẩu của Nhật Bản trong năm tài khóa 2025 là trên 200 tấn, tương ứng giá trị 3,9 nghìn tỷ yên, cao hơn gần 1 nghìn tỷ yên so với năm trước.

Do sản lượng vàng trong nước của Nhật Bản tương đối nhỏ, mức chênh lệch ngày càng lớn giữa xuất khẩu và nhập khẩu khó có thể được lý giải chỉ bằng đà tăng của giá vàng. Diễn biến này làm dấy lên khả năng một lượng vàng từng được nhập lậu vào Nhật Bản đang được xuất khẩu ra nước ngoài với quy mô lớn hơn.

Các đối tượng nhập khẩu vàng vào Nhật Bản có thể tránh được khoản thuế tiêu dùng 10% mà nước này áp với hàng nhập khẩu. Nhà chức trách nghi ngờ một phần vàng nhập lậu sau đó được bán trong nước theo giá tương đương vàng hợp pháp. Nhà chức trách nghi ngờ một phần lượng vàng này sau đó được đưa ra nước ngoài.

Dù Nhật Bản có nguồn cung vàng từ tinh chế đồng và tái chế thiết bị điện tử, lượng vàng này không đủ lớn để giải thích mức tăng mạnh của xuất khẩu. Vì vậy, giới chức nước này cho rằng một phần vàng xuất khẩu có thể đến từ nguồn nhập lậu trước đó.

“Các số liệu hiện nay cho thấy khả năng vàng nhập lậu đang từ Nhật Bản đang chảy ra nước ngoài”, một quan chức Bộ Tài chính Nhật Bản nhận định.

Hoạt động buôn lậu vàng thường gia tăng trong các giai đoạn Nhật Bản nâng thuế tiêu dùng, vì mức thuế cao hơn làm tăng khoản chênh lệch mà các đối tượng buôn lậu có thể thu được. Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, trong năm 2025, cơ quan chức năng phát hiện 192 vụ buôn lậu vàng, giảm khoảng 60% so với năm trước. Khối lượng vàng bị thu giữ cũng giảm khoảng 70%, còn 425 kg.

Dù số vụ bị phát hiện giảm, nhà chức trách vẫn siết kiểm soát biên giới do các thủ đoạn buôn lậu ngày càng tinh vi. Một trong các biện pháp được áp dụng là nâng mức phạt thực tế bằng cách tính tiền phạt theo giá trị thị trường của lượng vàng bị phát hiện.

Việc phát hiện buôn lậu vàng cũng khó khăn hơn khi các tuyến vận chuyển ngày càng phức tạp. Những năm gần đây, các thủ đoạn phổ biến gồm giấu vàng dạng hạt hoặc dạng cát trong quần áo khi đi máy bay, hoặc chuyển vàng giữa các tàu trên biển.