Chính phủ Anh gần đây đề xuất thành lập một thị trường chung dành cho hàng hóa với Liên minh châu Âu (EU). Động thái này nằm trong nỗ lực tái thiết quan hệ kinh tế với EU sau khi Anh rời khỏi khối này năm 2020 - còn gọi là Brexit...

Theo đề xuất này, Anh sẽ điều chỉnh một số quy định trong nước theo tiêu chuẩn của EU, nhằm giúp hàng hóa của doanh nghiệp Anh lưu thông thuận lợi hơn vào thị trường EU với 451 triệu dân. London kỳ vọng việc giảm rào cản thương mại với EU sẽ hỗ trợ tăng trưởng, trong bối cảnh kinh tế Anh thời gian qua tăng trưởng trì trệ.

Tuy nhiên, theo tờ báo The Guardian, EU không ủng hộ đề xuất lập riêng một thị trường chung cho hàng hóa. Thay vào đó, Brussels đưa ra các lựa chọn có mức độ gắn kết sâu hơn, như Anh tham gia một liên minh thuế quan hoặc tiến gần hơn tới mô hình Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA). Các phương án này không chỉ liên quan đến thương mại hàng hóa, mà còn có thể kéo theo những nghĩa vụ rộng hơn của Anh trong quan hệ với EU, trong đó có vấn đề tự do di chuyển của người lao động.

Cả hai phương án này đều có thể buộc Thủ tướng Anh Keir Starmer phải thay đổi lập trường, bởi ông nhiều lần bác bỏ khả năng khôi phục quyền tự do sinh sống và làm việc giữa Anh và các nước EU như trước Brexit.

Dù vậy, một số quan chức Anh nói với The Guardian rằng EU chưa bác bỏ hoàn toàn đề xuất về thị trường hàng hóa chung. Theo họ, ý tưởng này vẫn nằm trong nhóm phương án có thể được đưa ra thảo luận tại cuộc gặp thượng đỉnh Anh - EU, dự kiến diễn ra vào tháng 7 tới.

Theo hai nhà ngoại giao của EU, đề xuất thị trường chung của ông Michael Ellam, trưởng đoàn đàm phán của Anh với Brussels, mới chỉ được trình cho một số ít nước thành viên EU. Những nước này đã phản đối ý tưởng trên.

Một trong những lo ngại chính lớn nhất là Anh có thể được tiếp cận thị trường EU với điều kiện thuận lợi, trong khi vẫn duy trì hệ thống quy định ít ràng buộc hơn để tạo lợi thế cạnh tranh. Nói cách khác, Brussels lo rằng London có thể hưởng lợi từ thị trường chung của EU mà không phải tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực áp dụng với các nước thành viên.

Một vấn đề khác là Anh không muốn cam kết tự động điều chỉnh các quy định về dịch vụ theo EU. Trong khi đó, nhiều loại hàng hóa hiện nay không chỉ là sản phẩm vật chất, mà còn đi kèm dịch vụ, như bảo trì, phần mềm, dữ liệu hoặc hậu mãi. Vì vậy, nếu Anh chỉ tuân thủ quy định về hàng hóa nhưng không điều chỉnh các quy định liên quan đến dịch vụ, EU lo ngại môi trường cạnh tranh sẽ không còn bình đẳng.

Mặt khác, Anh cũng không chấp nhận khôi phục quyền tự do sinh sống và làm việc giữa công dân Anh và công dân các nước EU. Đây là một trong 4 quyền tự do nền tảng của thị trường chung EU, bên cạnh tự do lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ và vốn. Tuy nhiên, theo các nhà ngoại giao, trong quá trình trao đổi, hai bên được cho là đã “ngầm hiểu” rằng Anh sẽ phải đóng góp vào ngân sách EU nếu muốn đạt được một thỏa thuận như vậy.

Người phát ngôn Văn phòng Nội các Anh cho biết chính phủ đang đàm phán một loạt các biện pháp đầy tham vọng trước cuộc gặp thượng đỉnh. Nội dung đàm phán gồm một thỏa thuận nhằm đơn giản hóa các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật trong thương mại thực phẩm, đồ uống, cùng một thỏa thuận khác liên quan đến thị trường giao dịch phát thải.

Thời gian gần đây, chính phủ Công đảng của Thủ tướng Starmer ngày càng nhắc nhiều hơn đến những thiệt hại kinh tế sau Brexit, đặc biệt là các rào cản thương mại phát sinh giữa Anh và EU. Hồi tháng 3, bà Rachel Reeves, Bộ trưởng Tài chính Anh, cho biết London sẵn sàng điều chỉnh nhiều quy định kinh doanh theo tiêu chuẩn của EU để giảm bớt trở ngại trong thương mại song phương.

Anh bỏ phiếu rời EU trong cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 6/2016 và chính thức rời khối này vào ngày 31/1/2020. Tuy nhiên, câu hỏi về việc nên đưa quan hệ với EU tiến gần trở lại đến mức nào đang trở thành chủ đề nhạy cảm trong chính trường Anh, nhất là trong nội bộ Công đảng.

Ông Wes Streeting, cựu Bộ trưởng Y tế Anh và được xem là một trong những nhân vật có thể cạnh tranh vị trí lãnh đạo Công đảng với ông Starmer, từng nói rằng Anh nên tái gia nhập EU vào một thời điểm nào đó trong tương lai.