Những công xưởng đóng tàu bỏ hoang

Báo cáo của sở Tài chính Hải Phòng cho thấy trên địa bàn thành phố có hơn 125ha đất của 7 dự án lớn thuộc các lĩnh vực công nghiệp, giáo dục và du lịch bị “treo”, gây lãng phí lớn quỹ đất và vốn đầu tư. Thành phố Hải Phòng đang xem xét thu hồi đất, chấm dứt các dự án không khả thi, nhằm tối ưu hóa nguồn lực và cải thiện môi trường đầu tư.

ĐẤT DU LỊCH, NHÀ MÁY BỊ BỎ HOANG

Từ năm 2002, UBND TP Hải Phòng cho Công ty cổ phần tập đoàn Nam Cường Hà Nội thuê 47.768 m2 đất tại Khu du lịch Đồ Sơn (nay thuộc phường Đồ Sơn) để triển khai dự án Trung tâm du lịch – giải trí cao cấp nhằm phát triển du lịch cao cấp tại Đồ Sơn, tạo điểm nhấn về nghỉ dưỡng sang trọng ở Hải Phòng. Dự án có quy mô đầu tư các hạng mục chính như dự án khách sạn 5 sao với 177 phòng, trung tâm hội nghị, bể bơi, khu nghỉ dưỡng, bungalow, sân tập golf, sân tenis, nhà hàng.

Đến năm 2018, thành phố Hải Phòng đã cho điều chỉnh, chia dự án thành 2 khu. Khu A có diện tích 22.470,9 m2 để xây dựng khách sạn 5 sao và các công trình phụ trợ. Khu B có diện tích 25.297,4 m2 để xây dựng các khu nghỉ dưỡng, bungalow, hoạt động thể dục, thể thao cao cấp. Đến nay, Khu A đã được xây dựng khách sạn. Khu B mới được san lấp mặt bằng nhưng vẫn để hoang hóa.

Trước đó, năm 1996, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) cấp giấy chứng nhận đầu tư dự án Nhà máy xi măng Phúc Sơn cho Công ty xi măng Phúc Sơn, liên doanh giữa Tập đoàn Lucky Cement (Đài Loan) và phía Việt Nam. Đây là dự án đầu tư FDI, được UBND tỉnh Hải Dương (nay là Hải Phòng) cho Công ty xi măng Phúc Sơn thuê 711.545m2 đất tại khu vực Kinh Môn để xây dựng Nhà máy xi măng.

Dự án phát triển đô thị tại Hải Phòng vướng thủ tục pháp lý

Nhiều dự án đô thị, du lịch quy mô lớn trên địa bàn Hải Phòng rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài do vướng mắc quy hoạch, thủ tục pháp lý…

Trong số này có 481.830 m2 đất xây dựng Nhà máy giai đoạn 1 và 229.732 m2 mở rộng diện tích nhà máy giai đoạn 2. Tuy nhiên, toàn bộ diện tích mở rộng nhà máy giai đoạn 2 đến nay vẫn chưa được giải phóng mặt bằng. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhà đầu tư không phối hợp cùng chính quyền địa phương hoàn thiện thủ tục giải phóng mặt bằng đối với 229.732 m2 đất này.

Năm 2007, Trường cao đẳng nghề Vinashin được giao 49.215m2 đất tại phường Hồng An để xây dựng cơ sở đào tạo nhân lực nhằm thực hiện chiến lược hiện đại hóa nguồn nhân lực ngành tàu biển, vận tải biển. Sau thời gian ngắn, do ngành đóng tàu biển bị suy thoái, Trường cao đẳng nghề Vinashin phải dừng hoạt động.

Đến năm 2013, Trường cao đẳng nghề Vinashin được chuyển giao cho Trường Đại học Hàng hải Việt Nam. Trường Đại học Hàng hải Việt Nam chỉ tiếp nhận làm cơ sở đào tạo an ninh - quốc phòng rồi trả lại cho ngành đóng tàu. Toàn bộ cơ sở nhà, đất bị bỏ hoang từ năm 2015 đến nay.

CÔNG XƯỞNG ĐÓNG TÀU DANG DỞ

Cũng năm 2007, Công ty đóng tàu Phà Rừng được giao 921.227m2 đất tại phường Bạch Đằng (Hải Phòng) và 895,5 tỷ đồng để đầu tư xây dựng dây chuyền đóng mới tàu 50.000T, công suất 16 chiếc/năm. Sau khi được giao đất, nhà máy mới được đầu tư giai đoạn 1 gồm một số nhà xưởng, cần cẩu. Giai đoạn 2 chưa triển khai thì toàn bộ nhà xưởng, diện tích đất này bỏ hoàng. Năm 2023, Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài Chính) Hải Phòng kiểm tra xác định các hạng mục nhà xưởng có dấu hiệu cho thuê, phần lớn diện tích đất bỏ hoang.

Loạt dự án đầu tư công “đắp chiếu” kéo dài

Loạt dự án ký túc xá sinh viên, nhà ở công nhân, đường giao thông tại Hải Phòng được đầu tư bằng vốn ngân sách triển khai dở dang do cấp vốn nhỏ giọt…

Tương tự, năm 2008, Công ty vận tải biển Nam Triệu được cấp phép xây dựng toà nhà 11 tầng, diện tích 900m2 cùng công trình phụ trợ trên diện tích hơn 5.700m2 tại phường Hồng Bàng. Toà nhà xây xong phần thô thì dự án cũng dừng hoạt động từ năm 2008. Cả khu đất, toà nhà xây dựng dở dang bị bỏ hoang từ đó đến nay.

Các năm 2009 - 2010, Tổng Công ty công nghiệp tàu thuỷ Bạch Đằng và Tổng Công ty công nghiệp tàu thuỷ Nam Triệu đồng loạt triển khai 2 dự án Nhà máy lắp ráp động cơ Diesel Man B&W và Nhà máy lắp ráp động cơ Diesel Mitsubishi tại phường Hồng Bàng.

Trong đó, dự án Nhà máy Man B&W có vốn đầu tư hơn 215 tỷ đồng, sử dụng 10.260m2 đất. Dự án Nhà máy Diesel Mitsubishi sử dụng 10.060m2 đất. Triển khai được vài năm, ngành đóng tàu biển suy thoái, cả hai dự án đều dừng hoạt động. Dự án Nhà máy Diesel Man B&W còn nợ hơn 60 tỷ đồng tiền thuê đất.

15 cụm công nghiệp "dài cổ" chờ bố trí quỹ đất

Tại phía Tây Hải Phòng đã có 15 cụm công nghiệp được thành lập với tổng diện tích hơn 944ha nhưng do chưa được bố trí quỹ đất kỳ 2021 - 2025 nên chưa thể giao đất…

Theo thống kê của Sở Tài chính Hải Phòng, chỉ riêng 7 dự án kể trên đã có tổng cộng hơn 125ha đất bị bỏ hoang nhiều năm gây lãng phí lớn về quỹ đất và vốn đầu tư. Đất không được sử dụng hiệu quả, nhiều diện tích bỏ hoang trong khi vốn đã giải ngân hoặc đầu tư ban đầu bị đóng băng.

Tình trạng này không chỉ giảm hiệu quả đầu tư, mà còn làm suy giảm môi trường kinh doanh, cản trở quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời làm thất thoát nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển địa phương.

Từ nhận định này, sở Tài chính đã đề xuất UBND TP. Hải Phòng cho điều chỉnh, chấm dứt thực hiện các dự án trên, thực hiện thu hồi đất để tránh tiếp tục lãng phí tài nguyên, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, đến quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Hải Phòng.

(Kỳ sau: Hải Phòng quyết xóa dự án tồn đọng kéo dài)