15 cụm công nghiệp "dài cổ" chờ bố trí quỹ đất

Việc hàng loạt cụm công nghiệp tại phía Tây Hải Phòng (Hải Dương cũ) chưa thể triển khai dù đã được phê duyệt dự án từ nhiều năm trước cho thấy sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch và quản lý đất đai. Khi quỹ đất công nghiệp không được phân bổ kịp thời, các dự án phát triển cụm công nghiệp bị "treo” kéo dài đã làm suy giảm khả năng thu hút đầu tư, lãng phí nguồn lực phát triển.

15 CỤM CÔNG NGHIỆP MỚI CHƯA ĐƯỢC BỐ TRÍ ĐẤT

Tháng 12/2018, UBND tỉnh Hải Dương (nay là thành phố Hải Phòng) ban hành Quyết định số 4887/QĐ-UBND thành lập Cụm công nghiệp Nam Hồng – Hồng Phong tại xã Nam Sách, giao Công ty CP đầu tư IDJ Việt Nam làm chủ đầu tư hạ tầng. Dự án có quy mô 50 ha, tổng mức đầu tư 231,7 tỷ đồng, thời hạn thực hiện đến ngày 5/9/2025.

Đến năm 2021, địa phương này phê duyệt đồng loạt 12 cụm công nghiệp trong 2 đợt. Ngày 9/5/2021 có 8 cụm công nghiệp được thành lập, trong đó có 6 cụm công nghiệp có chủ đầu tư, 2 cụm công nghiệp chưa có chủ đầu tư. Các cụm công nghiệp chưa có chủ đầu tư là cụm công nghiệp Quang Hưng (xã Hồng Châu, diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 378,31 tỷ đồng), cụm công nghiệp Hồng Phúc (xã Khúc Thừa Dụ, diện tích 54,59 ha, tổng mức đầu tư 347,71 tỷ đồng.

Các cụm công nghiệp có chủ đầu tư là: Cụm công nghiệp Tân Phong – Hưng Thái (xã Hồng Châu, diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 461,19 tỷ đồng) do Công ty CP quốc tế Thiên Phúc Gia đầu tư; Cụm công nghiệp Tân Phong (xã Tân An, diện tích 50 ha, tổng mức đầu tư 361,79 tỷ đồng) do Công ty CP đầu tư Newland làm chủ đầu tư; Cụm công nghiệp Hưng Long (xã Hồng Châu, diện tích 50,8 ha, tổng mức đầu tư 613,36 tỷ đồng) do Công ty TNHH Trường Thành làm chủ đầu tư; Cụm công nghiệp An Đức (xã Tân An, diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 760,22 tỷ đồng) do Công ty TNHH Hoà Quân làm chủ đầu tư; Cụm công nghiệp Hồng Đức (xã Tân An, diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 450 tỷ đồng) do Công ty CP phát triển hạ tầng Vĩnh Phúc làm chủ đầu tư; Cụm công nghiệp Hưng Long – Tân Phong (xã Hồng Châu, diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 870,46 tỷ đồng) do Công ty CP TM DV vận tải Nam Hải làm chủ đầu tư.

Dự án phát triển đô thị tại Hải Phòng vướng thủ tục pháp lý

Nhiều dự án đô thị, du lịch quy mô lớn trên địa bàn Hải Phòng rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài do vướng mắc quy hoạch, thủ tục pháp lý…

Tiếp đó, ngày 16/6/2021, có thêm 4 cụm công nghiệp được thành lập. Trong đó, 1 cụm công nghiệp chưa xác định nhà đầu tư là cụm công nghiệp Tân Phong 2 (xã Tân An, diện tích 64,60 ha, tổng mức đầu tư 375,31 tỷ đồng). Còn lại 3 dự án đã có chủ đầu tư là: cụm công nghiệp Quang Trung (phường Nam An Phụ, diện tích 74,5 ha, tổng mức đầu tư 515,01 tỷ đồng) do Công ty CP bất động sản Hyosung Việt Nam đầu tư, Cụm công nghiệp Thất Hùng (phường Bắc An Phụ, diện tích 55,51 ha, tổng mức đầu tư 756,54 tỷ đồng) do Công ty CP Tập đoàn Nhà Việt đầu tư, Cụm công nghiệp Bình Giang 1 (xã Nguyễn Lương Bằng, diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 470 tỷ đồng) do Công ty CP bất động sản Hyosung Việt Nam đầu tư.

Năm 2022, tỉnh Hải Dương tiếp tục thành lập 2 cụm công nghiệp là Cụm công nghiệp Lương Điền 2 (xã Cẩm Giàng, diện tích 56 ha, tổng mức đầu tư 638,7 tỷ đồng) do Công ty CP xây dựng 1369 làm chủ đầu tư, Cụm công nghiệp Bình Minh - Tân Hồng (xã Đường An, diện tích 38,01 ha, tổng mức đầu tư 466,16 tỷ đồng) do Công ty CP Tập đoàn quốc tế BAT Việt Nam đầu tư.

Tổng cộng 15 cụm công nghiệp được phê duyệt có diện tích sử dụng hơn 944 ha, tổng mức đầu tư hạ tầng lên tới hàng nghìn tỷ đồng. UBND tỉnh Hải Dương (trước đây) yêu cầu nhà đầu tư phải hoàn thành xây dựng trong giai đoạn 2024 - 2025 nhằm giúp địa phương có quỹ đất sạch, hạ tầng đồng bộ, thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách. Tuy nhiên, đến nay, cả 15 cụm công nghiệp này vẫn chưa được triển khai xây dựng.

THÁO GỠ KHÓ KHĂN CHO CÁC CỤM CÔNG NGHIỆP

Theo xác định của Sở Tài chính Hải Phòng, mặc dù đã quá hạn đầu tư nhưng đến nay cả 15 cụm công nghiệp đều chưa được giao đất cho thuê đất. Nguyên nhân do các cụm công nghiệp này không được bố trí quỹ đất kỳ 2021 – 2025, chưa phân bổ chỉ tiêu đất thời kỳ 2021 – 2025 và chưa chấp thuận chủ trương được thuê đất. Bên cạnh đó, trong số 15 cụm công nghiệp được duyệt, có 3 cụm công nghiệp gồm Quang Hưng, Hồng Phúc, Tân Phong 2 chưa xác định có nhà đầu tư.

Loạt dự án đầu tư công “đắp chiếu” kéo dài

Loạt dự án ký túc xá sinh viên, nhà ở công nhân, đường giao thông tại Hải Phòng được đầu tư bằng vốn ngân sách triển khai dở dang do cấp vốn nhỏ giọt…

Trước thực trạng nhiều cụm công nghiệp gặp vướng mắc về quy hoạch, hạ tầng, giải phóng mặt bằng, Sở Tài chính Hải Phòng đề xuất điều chỉnh các dự án không còn phù hợp thực tế. Cụ thể, các cụm công nghiệp có diện tích, ranh giới hoặc cơ cấu sử dụng đất chưa thống nhất với quy hoạch hiện hành cần được điều chỉnh dự án để bảo đảm tính đồng bộ và khả thi.

Những cụm công nghiệp chưa có nhà đầu tư hoặc được phê duyệt trong giai đoạn chưa có quy hoạch chi tiết, tại các khu vực hệ thống hạ tầng kỹ thuật như giao thông, điện, nước và môi trường có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của cụm công nghiệp cũng cần được điều chỉnh dự án. Việc điều chỉnh dự án còn giúp các cụm công nghiệp tái cơ cấu quy mô, định hướng ngành nghề thu hút đầu tư, nâng cao khả năng hấp dẫn đối với nhà đầu tư thứ cấp.

Vướng mắc chính của các dự án phát triển cụm công nghiệp đều xoay quanh “nút thắt” chưa được bố trí quỹ đất trong kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2021 - 2025, chưa được phân bổ đủ chỉ tiêu đất công nghiệp và chưa được chấp thuận chủ trương thuê đất. Điều này dẫn tới tình trạng 15 dự án cụm công nghiệp có tên “trên giấy” nhưng chưa có “đất” để triển khai.

Cả loạt cụm công nghiệp chậm triển khai không chỉ làm lãng phí nguồn lực đất đai mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư của địa phương. Do đó, việc tháo gỡ các “vướng mắc” về quy hoạch, đất đai có ý nghĩa chiến lược trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.

Nếu các vướng mắc về quy hoạch và chỉ tiêu đất được xử lý kịp thời, 15 cụm công nghiệp nói trên hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và tăng thu ngân sách cho địa phương trong giai đoạn tới.

(Kỳ sau: Những công xưởng đóng tàu bỏ hoang)