Những rào cản đối với việc Nhật - Mỹ phối hợp can thiệp tỷ giá đồng yên

Động thái kiểm tra tỷ giá (rate check) bất thường gần đây của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York đã làm dấy lên đồn đoán rằng Mỹ và Nhật Bản sắp phối hợp để can thiệp vào thị trường tiền tệ. Đồn đoán này đẩy tỷ giá đồng yên Nhật tăng vọt trong ba phiên vừa qua.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, một động thái phối hợp giữa Washington và Tokyo để bán USD mua yên là có khả năng thấp ở thời điểm hiện tại - hãng tin Reuters cho hay.

Việc kiểm tra tỷ giá nói trên diễn ra vào cuối ngày thứ Sáu tuần trước, được xem là tín hiệu mạnh mẽ nhất cho tới hiện tại rằng nhà chức trách Mỹ và Nhật Bản đang phối hợp chặt chẽ nhằm ngăn đà giảm giá của đồng yên. Ngay khi vừa hé lộ, thông tin này đã đặt các nhà giao dịch tiền tệ vào trạng thái thận trọng cao độ.

Tuy nhiên, việc phối hợp can thiệp trực tiếp vào thị trường có thể sẽ không diễn ra sớm như những gì mà thị trường đang kỳ vọng, một phần do các cân nhắc trong nước của phía Mỹ. Động thái kiểm tra tỷ giá có thể là bước đi duy nhất để Washington thể hiện sự đồng cảm với mối lo ngại về Nhật Bản trước sự giảm giá quá mức của đồng yên trong thời gian gần đây.

DẤU HIỆU CAN THIỆP ĐƯA YÊN HỒI PHỤC MẠNH

“Những đợt phối hợp can thiệp tỷ giá trước kia xảy ra trong những tình huống rất đặc biệt, như khủng hoảng tài chính hay thiên tai lớn. Chúng tôi cho rằng khoảng cách giữa kiểm tra tỷ giá với phối hợp can thiệp là khá rộng”, chiến lược gia Junya Tanase của ngân hàng JPMorgan Chase nhận định.

Dự đoán về can thiệp thị trường đã đủ sức đưa đồng yên Nhật thoát đáy của 18 tháng thiết lập hôm thứ Sáu. Tỷ giá yên đã tăng từ mức hơn 159 yên đổi 1 USD vào hôm thứ Sáu lên mức 152,2 yên đổi 1 USD trong phiên ngày thứ Ba (27/1). Chiều nay (28/1), tỷ giá yên so với USD dao động gần mức 152,7 yên đổi 1 USD.

Tuy nhiên, cũng cần nói rằng Fed kiểm tra tỷ giá không phải là việc tự nhiên mà có. Đó là kết quả của 5 năm phía Nhật Bản nỗ lực thuyết phục Mỹ ký một tuyên bố song phương vào năm ngoái cho phép can thiệp tiền tệ trong những trường hợp cần thiết để chống lại sự biến động quá mức của tỷ giá - theo tiết lộ của nguồn tin là quan chức với Reuters.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama đã nhiều lần nhấn mạnh rằng bà có cùng quan điểm với Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent trong các vấn đề tiền tệ. Những lời cảnh báo của bà đối với các nhà đầu cơ bán khống đồng yên đã lên mức cao nhất vào hôm 16/1, khi bà nói Nhật Bản sẽ có hành động quyết liệt để chống lại những diễn biến mang tính đầu cơ của tỷ giá yên. Khi được hỏi về khả năng Nhật Bản và Mỹ phối hợp hành động, bà nói “không có khả năng nào bị loại trừ”.

Mỹ có lý do để tham gia vào nỗ lực của Nhật Bản để chống lại những biến động thị trường không chỉ đẩy tỷ giá đồng yên xuống mà còn kéo theo cả giá trái phiếu chính phủ Nhật, khiến trái phiếu kho bạc Mỹ bị bán mạnh theo.

Bộ trưởng Bessent đã phát tín hiệu rằng Washington cảm thấy lo ngại trước ảnh hưởng từ việc lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật tăng. Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sỹ hôm 20/1, ông nói “rất khó để tách riêng phản ứng của thị trường với những vấn đề nội sinh ở Nhật Bản”.

Vài ngày sau, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) Kazuo Ueda nhấn mạnh rằng cơ quan này sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Chính phủ Nhật để kiểm soát đà tăng mạnh của lợi suất trái phiếu chính phủ, bao gồm thông qua cơ chế mua vào trái phiếu trong trường hợp khẩn cấp.

Những tuyên bố mang tính chất cứng rắn đó đã phát huy tác dụng, chặn đà rơi của đồng yên về phía ngưỡng 160 yên/USD - được xem là giới hạn để nhà chức trách can thiệp vào thị trường. Những dấu hỏi lớn trên thị trường bây giờ là liệu việc Mỹ - Nhật phối hợp can thiệp vào thị trường có sắp diễn ra, và liệu Mỹ có động lực thực sự để tham gia vào một động thái như vậy hay không.

NHỮNG LÝ DO ĐỂ MỸ KHÔNG CAN THIỆP TỶ GIÁ CÙNG NHẬT BẢN

“Trên thực tế, có lẽ Mỹ không muốn mua vào một đồng tiền như đồng yên, bởi yên đã mất giá suốt 5 năm liên tiếp. Mỹ có thể phối hợp trong một cuộc can thiệp nhỏ. Nhưng làm như thế sẽ không mang lại hiệu quả lâu dài trong việc đảo ngược xu hướng mất giá của yên”, chiến lược gia Shota Ryu của công ty Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities nhận định với Reuters.

Ngoài ra, việc can thiệp vào thị trường tiền tệ đòi hỏi chi phí không hề nhỏ.

Nhật Bản sẽ phải bán ra trái phiếu kho bạc Mỹ nếu muốn tiến hành mua vào đồng yên một cách liên tục. Việc Nhật bán ra trái phiếu kho bạc Mỹ có thể đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng - điều mà Mỹ không muốn xảy ra trong lúc thị trường vốn dĩ đã có nhiều biến động.

Ngưỡng để hai bên phối hợp can thiệp thị trường lại càng cao hơn. Tổng thống Donald Trump có thể muốn đồng USD suy yếu để hỗ trợ xuất khẩu của Mỹ, nhưng đồng USD mất giá sâu hơn sẽ càng thúc đẩy hoạt động bán các tài sản Mỹ “sell America” - hiện tượng đã được đẩy mạnh vào tuần trước.

“Trong lúc đang lo về hiện tượng phi đôla hóa toàn cầu, khó có chuyện Mỹ sẽ trực tiếp bán ra USD để can thiệp tỷ giá yên Nhật”, nhà phân tích Takuya Kanda của viện nghiên cứu Gaitame.com Research Institute nhận định.

Ngay cả khi Mỹ nhất trí phối hợp hành động với Nhật, về mặt thủ tục, Tokyo vẫn cần sự đồng thuận từ các nước khác trong khối 7 nền công nghiệp phát triển (G7) để can thiệp vào thị trường. Lần gần đây nhất các nước G7, bao gồm Nhật Bản, phối hợp can thiệp tỷ giá yên là vào năm 2011, khi thảm họa động đất và sóng thần ở Nhật khiến tỷ giá yên tăng vọt.

“Tình hình bây giờ rất khác trước”, vì đồng yên giảm giá là do mối lo của thị trường về chính sách tài khóa mở rộng của Nhật Bản - ông Yoshihiko Noda, người giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Tài chính của nước này vào thời điểm diễn ra đợt can thiệp tỷ giá phối hợp giữa các nước G7.

BOJ hiện cũng đang ở vào một vị thế rất khó khăn, vừa phải kiểm soát đà trượt giá của đồng yên, vừa phải đảm bảo rằng lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật không tăng mạnh vì những tuyên bố mang tính chất cứng rắn về chính sách tiền tệ.

Phát biểu tại cuộc họp báo vào hôm thứ Sáu tuần trước sau cuộc họp của BOJ, Thống đốc Ueda nói lãi suất dài hạn đang tăng “với tốc độ khá nhanh”, nhưng ông không nói rõ về việc liệu BOJ có thể tiến hành mua vào trái phiếu trong trường hợp khẩn cấp hay điều chỉnh kế hoạch cắt giảm chương trình mua trái phiếu để ứng phó với căng thẳng quá mức trên thị trường.

Giới phân tích cho rằng ông Ueda có lý do để khiến thị trường phải đoán.

“Nếu phát tín hiệu sẵn sàng mua vào trái phiếu chính phủ trong trường hợp khẩn cấp, BOJ sẽ khiến lãi suất dài hạn giảm xuống, làm suy yếu đồng yên hơn nữa. Chưa kể, cả đảng cầm quyền và đối lập của Nhật Bản đều đang kêu gọi giảm thuế. Tất cả những việc này đều khiến đồng yên mất giá”, Giám đốc chiến lược ngoại hối Nhật Bản tại ngân hàng ANZ, ông Hiroyuki Machida, nhận xét.