Nợ toàn cầu tăng lên kỷ lục 348 nghìn tỷ USD trong năm 2025

Theo báo cáo Giám sát nợ toàn cầu mới nhất của Viện Tài chính Quốc tế (IIF) - hiệp hội các định chế tài chính thế giới, tổng nợ toàn cầu tăng lên mức kỷ lục 348 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2025.

Riêng trong năm 2025, nợ tăng thêm gần 29 nghìn tỷ USD, ghi nhận mức tăng theo năm lớn nhất kể từ giai đoạn bùng nổ sau đại dịch Covid-19.

IIF cho biết khu vực chính phủ là động lực chính, đóng góp hơn 10 nghìn tỷ USD trong mức tăng này. Trong đó, Mỹ, Trung Quốc và khu vực đồng euro chiếm khoảng 3/4 tổng mức tăng.

Báo cáo cho thấy động lực khiến nợ toàn cầu tăng mạnh đang thay đổi. Trước đây, đà tăng nợ chủ yếu đến từ các hộ gia đình và doanh nghiệp. Hiện nay, nhân tố dẫn dắt là thâm hụt tài khóa kéo dài ở các nền kinh tế lớn, buộc chính phủ phải vay thêm. Dù vậy, thị trường trái phiếu vẫn hấp thụ được lượng phát hành ở mức kỷ lục ngay từ đầu năm 2025.

Tính theo tỷ lệ trên GDP, nợ toàn cầu giảm nhẹ xuống khoảng 308% trong năm 2025, chủ yếu nhờ nhóm nền kinh tế phát triển. Ngược lại, tỷ lệ nợ trên GDP tại các thị trường mới nổi vẫn tăng và lập kỷ lục ở mức 235%.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu được dự báo ổn định nhưng chỉ ở mức vừa phải, nhà đầu tư đang theo dõi xem liệu nợ toàn cầu có thể tiếp tục tăng nhanh mà không đẩy tỷ lệ nợ trên tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng trở lại, hoặc làm giảm nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ hay không.

“Sự cộng hưởng giữa việc mở rộng chính sách tài khóa, duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng và nới nhẹ quy định tại nhiều nền kinh tế lớn có thể đang nợ tiếp tục tăng nhanh. Khi thâm hụt tài khóa dai dẳng, xu hướng này làm gia tăng rủi ro đòn bẩy phình to và một số phân khúc thị trường tăng trưởng quá nóng”, báo cáo của IIF nhận định.

Theo dữ liệu từ báo cáo, vào cuối năm ngoái, nợ chính phủ toàn cầu đạt khoảng 106,7 nghìn tỷ USD, tăng từ mức 96,3 nghìn tỷ USD cuối năm 2024. Nợ của nhóm doanh nghiệp phi tài chính là khoảng 100,6 nghìn tỷ USD, trong khi nợ của hộ gia đình tăng chậm hơn, lên 64,6 nghìn tỷ USD.

Xét theo nhóm nền kinh tế, tổng nợ tại các thị trường phát triển tăng lên khoảng 231,7 nghìn tỷ USD, còn các thị trường mới nổi là khoảng 116,6 nghìn tỷ USD, đều là mức cao kỷ lục mới.

Báo cáo cho thấy cơ cấu nợ toàn cầu đang thay đổi. Tỷ trọng trong nợ toàn cầu của khu vực tư nhân đã giảm so với mức đỉnh trong đại dịch, nhưng của khu vực công không ngừng tăng. Khi nợ ngày càng tập trung ở khu vực chính phủ, bảng cân đối tài chính toàn cầu trở nên nhạy cảm hơn với biến động lãi suất và sự dịch chuyển trong niềm tin của nhà đầu tư.

Riêng trong tháng 1/2026, hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ trên toàn cầu diễn ra đặc biệt sôi động. Nhiều chính phủ tranh thủ huy động vốn sớm để đáp ứng nhu cầu ngân sách, trong bối cảnh nhu cầu mua của nhà đầu tư vẫn ổn định.

Các doanh nghiệp cũng tăng tốc vay nợ. Tại Mỹ, thị trường trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư - tức nhóm có xếp hạng tín nhiệm cao, rủi ro vỡ nợ thấp - mở đầu năm khá nhộn nhịp. Riêng trong tháng 1, lượng phát hành tăng mạnh nhờ nhiều đợt chào bán quy mô lớn từ các doanh nghiệp công nghệ và công nghiệp.

“Điều kiện tài chính thuận lợi hơn giúp các chính phủ và doanh nghiệp dễ dàng huy động vốn để phục vụ các ưu tiên lớn, trong đó có chi tiêu quốc phòng. Xu hướng này còn được thúc đẩy bởi một ‘siêu chu kỳ’ mới của hoạt động chi tiêu vốn với các khoản đầu tư lớn cho trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh năng lượng và chuyển dịch năng lượng, cũng như nâng cấp hạ tầng có khả năng chống chịu”, báo cáo của IIF chỉ ra.

IIF cho rằng những khoản đầu tư này có thể trở thành động lực quan trọng khiến thị trường nợ toàn cầu tiếp tục phình to.

The tổ chức này, điều kiện huy động vốn dễ hơn, cùng khẩu vị rủi ro cao của nhà đầu tư, đang hỗ trợ hoạt động gọi vốn ở các phân khúc rủi ro hơn như trái phiếu lợi suất cao, khoản vay đòn bẩy và thị trường phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Vì vậy, IIF dự báo nợ toàn cầu có thể tiếp tục tăng trong năm 2026 nếu thâm hụt tài khóa vẫn lớn và doanh nghiệp vẫn dựa vào thị trường trái phiếu để tài trợ cho các kế hoạch đầu tư.

Trong bản cập nhật Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới tháng 1/2026, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 đạt khoảng 3,3%. Trong đó, nhóm nền kinh tế phát triển tăng khoảng 1,8% và nhóm kinh tế mới nổi tăng trên 4%.

So với mặt bằng gần đây, các mức tăng trưởng này được xem là ổn định, nhưng chưa đủ mạnh để nhanh chóng giúp tỷ lệ nợ/GDP giảm rõ rệt. Nếu nợ vẫn tăng với tốc độ như năm 2025, tỷ lệ nợ/GDP toàn cầu có thể tăng cao hơn, đặc biệt tại các thị trường mới nổi, nơi mức đòn bẩy đã ở ngưỡng kỷ lục.

IIF ước tính trong năm 2026, các nền kinh tế mới nổi sẽ có hơn 9 nghìn tỷ USD nợ đến hạn - đồng nghĩa áp lực tái cấp vốn ở mức cao chưa từng có. Với các nền kinh tế phát triển, quy mô trái phiếu và khoản vay đáo hạn còn lớn hơn, trên 20 nghìn tỷ USD.

“Trước mắt, nhu cầu mua mạnh giúp hoạt động huy động vốn vẫn diễn ra ổn định. Tuy nhiên, khi nợ công còn ở mức cao, áp lực đảo nợ lớn và khối lượng phát hành lớn ngay từ đầu năm, nợ toàn cầu nhiều khả năng vẫn neo gần các đỉnh lịch sử. Trong bối cảnh đó, lựa chọn chính sách tài khóa sẽ ngày càng chi phối bảng cân đối tài chính toàn cầu”, báo cáo của IIF nhận định.