Quỹ Phát triển AI quốc gia có quy mô dự kiến 30.000 tỷ đồng

Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng Dự thảo Nghị định về Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia, nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo. 

Quỹ do Chính phủ thành lập, hoạt động không vì lợi nhuận, thuộc nhóm quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý.

Trên cơ sở tiếp nhận và quản lý các nguồn tài chính từ ngân sách nhà nước, cũng như các nguồn đóng góp hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, quỹ triển khai các hoạt động đầu tư, tài trợ và hỗ trợ phục vụ mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo, từ nghiên cứu, phát triển đến ứng dụng và thương mại hóa.

Về mức tài trợ và hỗ trợ, dự thảo quy định Quỹ có thể tài trợ tối đa 70% tổng kinh phí của một nhiệm vụ và hỗ trợ tối đa 50%, tùy theo tính chất và quy mô. Trong các trường hợp đặc biệt, mức hỗ trợ có thể do Thủ tướng Chính phủ quyết định. 

Đối với hoạt động hỗ trợ, các nội dung chi, bao gồm chi phí tiếp cận và sử dụng hạ tầng tính toán, dữ liệu, môi trường thử nghiệm; chi phí đánh giá, kiểm thử, bảo đảm chất lượng; chi phí tư vấn kỹ thuật, pháp lý; cũng như chi phí hoàn thiện sản phẩm và tham gia thị trường,... 

Đối với hoạt động tài trợ, dự thảo tập trung vào các nhiệm vụ nghiên cứu và làm chủ công nghệ lõi.

Các nội dung tài trợ bao gồm phát triển mô hình AI, xử lý dữ liệu và ngôn ngữ, công nghệ huấn luyện và triển khai, phần cứng và vi mạch bán dẫn, công nghệ tính toán cũng như các công cụ bảo đảm an toàn và quản trị rủi ro... 

Đáng chú ý, dự thảo cũng nhấn mạnh việc phát triển các giải pháp mã nguồn mở và nền tảng dùng chung, góp phần xây dựng hệ sinh thái AI nội địa.

Trong quá trình triển khai nhiệm vụ, Quỹ thực hiện đánh giá định kỳ hoặc đột xuất để làm căn cứ cấp tiếp kinh phí, điều chỉnh hoặc chấm dứt nhiệm vụ. Việc đánh giá dựa trên tiến độ, kết quả đạt được, tình hình sử dụng kinh phí và các yếu tố phát sinh.

Kết thúc nhiệm vụ, Quỹ tiến hành đánh giá cuối kỳ, tập trung vào mức độ hoàn thành mục tiêu, chất lượng sản phẩm và hiệu quả đầu ra, bao gồm khả năng ứng dụng và đóng góp cho đổi mới sáng tạo.

Đối với nhiệm vụ đầu tư phát triển hạ tầng trí tuệ nhân tạo, dự thảo xác định đây là hoạt động mang tính chiến lược, phục vụ lợi ích công cộng và không nhằm mục tiêu lợi nhuận.

Quỹ có thể đầu tư vào hạ tầng AI dùng chung, bao gồm năng lực tính toán, dữ liệu, nền tảng và mô hình AI. Đáng chú ý, các nhiệm vụ đầu tư này không áp dụng quy trình của pháp luật về đầu tư công, mà thực hiện theo cơ chế riêng nhằm bảo đảm tính linh hoạt. Nhà nước chấp nhận rủi ro trong các hoạt động này, miễn là việc triển khai tuân thủ đúng quy định.

Về tài chính, Quỹ được ngân sách nhà nước cấp vốn với tổng quy mô là 30.000 tỷ đồng (lần đầu là 1.000 tỷ đồng), được bố trí nhiều lần phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước và yêu cầu triển khai các nhiệm vụ của Quỹ.

Ngoài ra, Quỹ có thể tiếp nhận các nguồn tài chính hợp pháp khác như tài trợ, viện trợ và thu từ hoạt động của mình.

Quỹ được hỗ trợ kinh phí hằng năm để bảo đảm duy trì mức tối thiểu 1.000 tỷ đồng tại thời điểm đầu các năm tài chính. 

Một điểm đáng chú ý là Quỹ được áp dụng cơ chế tài chính đặc thù, cho phép phân bổ vốn linh hoạt, không phụ thuộc niên độ ngân sách, áp dụng thủ tục rút gọn đối với nhiệm vụ cấp bách và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Chi phí của Quỹ bao gồm chi đầu tư, tài trợ, hỗ trợ và chi quản lý. Trong đó, chi quản lý được xác định theo tỷ lệ phần trăm trên tổng kinh phí giải ngân hằng năm, bảo đảm tính tự chủ tài chính. Quỹ cũng được phép sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi để gửi ngân hàng, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Quỹ có trách nhiệm báo cáo định kỳ về tình hình thu chi và công khai tài chính, đồng thời có thể thuê kiểm toán độc lập để kiểm tra việc sử dụng kinh phí.